Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Nr 2 (45)

DOI:https://doi.org/10.36128/priw.vi45

Published 30 czerwca 2023

Pełny numer

Artykuły

  1. Sumienie a ius-naturalizm

    Toczony od ponad dwustu lat spór między zwolennikami teorii prawa naturalnego (ius-naturalizmu) i zwolennikami pozytywizmu prawniczego nie doprowadził do żadnych jednoznacznych rozstrzygnięć, a jedynie do uściślenia i nadania bardziej wyrafinowanego kształtu stanowiskom wyjściowym. Jedną z głównych przyczyn tego stanu rzeczy wydaje się być fakt, że zajęcie określonego stanowiska w tym sporze zależy w dużym stopniu od uprzednich rozstrzygnięć innych problemów meta-filozoficznych lub filozoficznych. W artykule ta ogólna teza zostaje rozwinięta na przykładzie sporu o naturę sumienia. Wyróżnione w nim zostają dwa główne ‘typy’ stanowisk w tym sporze – redukcjonistyczne i nie-redukcjonistyczne – i broniona jest w nim teza, że pierwsze prowadzi do przyjęcia pozytywizmu prawniczego, drugie zaś do przyjęcia ius-naturalizmu.

  2. Wolność i odpowiedzialność czy wolność jako odpowiedzialność?

    Isaiah Berlin jest powszechnie uznawany za piewcę wolności. W mniejszym stopniu, choć nadal w dużej mierze, znany jest jako pluralista, który zwracał uwagę na wielość otaczających nas wartości, wskazując dodatkowo, że nie da się ich ze sobą pogodzić. Musimy być świadomi, że być może przyjedzie nam kiedyś wybierać między ważnymi dla nas wartościami i że będziemy musieli opowiedzieć się tylko za jedną z nich. Wybór ten będzie miał istotne znaczenie dla tworzenia porządku prawnego choć, zdaniem Berlina, w sposób nieunikniony każde prawo narusza jakąś wolność i na takie ograniczenie powinniśmy być gotowi. W niniejszym tekście pragnę zwrócić uwagę na wartość wolności i odpowiedzialności oraz odpowiedzieć na pytanie, czy faktycznie nie da się ich ze sobą pogodzić. W tym celu zwrócę uwagę na to, jak Berlin rozumie wartość wolności i odpowiedzialności. Dodatkowo, odwołując się do amerykańskiego pragmatyzmu Johna Deweya i Richarda Rorty’ego, wskażę, że jest szansa, aby zacząć inaczej myśleć o potencjalnym konflikcie między wolnością a odpowiedzialnością, zaś na koniec przedstawię rozumienie „wolności jako odpowiedzialności”.

  3. Model jako forma poznania naukowego: Próba zdefiniowania

    W pracach naukowych poświęconych zjawiskom prawnym zauważalne jest coraz częstsze wykorzystywanie, obok tradycyjnych technik, metody badawczej, jaką jest modelowanie. Metoda ta stosowana jest nie tylko w celach badawczych i heurystycznych, ale również dydaktycznych. Jest ona sposobem przekazania wiedzy na temat modelowanego przedmiotu, umożliwiająca  zrozumienie określonego zjawiska.

    Metoda ta, tak jak inne metody badawcze, w granicach reguł operacyjnych i podstawowych pojęć, powstawała poza kręgiem norm prawnych. Została ona zasięgnięta z innych dyscyplin naukowych,  a skonstruowane za pomocą tej metody modele są w różnych dziedzinach nauki odmiennie definiowane. Celem niniejszej publikacji jest próba sformułowania ogólnej definicji „modelu”, która mogłaby mieć zastosowanie w różnych dyscyplinach, w tym również w naukach prawnych. Definicja ta zbudowana zostanie na podstawie wspólnego zakresu cech, funkcji i typów modeli tworzonych przez naukowców z różnych dziedzin nauki.

  4. Wejście do sali rozpraw: Analiza porównawcza norm zachowania uczestników rozprawy zdalnej i tradycyjnej

    Zdalne i hybrydowe rozprawy różnią się od tradycyjnych rozpraw odbywających w salach budynków sądowych, kształtują  się na nich  nowe wzorce formalnego postępowania sądu i  profesjonalnych oraz nieprofesjonalnych uczestników procesów. Celem artykułu jest przedstawienie i analiza porównawcza niektórych zmian, które można zaobserwować w zasadach zachowań sądu i przede wszystkim uczestników postępowań związanych głównie z  wejściem uczestników do sądu i do sali rozpraw w e-sądzie. Badania zdalnych rozpraw przeprowadziła latem 2022 roku (czerwiec-październik) w polskich sądach cywilnych prawnicza studencka grupa badawcza.. Były to indywidualne obserwacje uczestniczące (badacze włączali się online w roli publiczności). Wiele z  zachowań  jakie obecnie zaobserwować można na  zdalnych i hybrydowych procesach sądowych narusza  przepisy proceduralne,  normy etykiety i normy organizacyjne oraz techniczne utrwalane przez dziesiątki czy nawet setki lat. Artykuł jest bogato ilustrowany obserwacjami badaczy.

  5. Absolutna możność bycia zabitym a prawo do życia na przykładzie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

    Homo sacer Gorgio Agamben’a  żyje w cieniu śmierci pojmowanej jako nieustanne zagrożenie nadużyciem władzy ze strony państwa. Narzędziem, jakim posługuje się suweren jest nie tylko polityka, obdarzona z uwagi na konotacje przedrostkiem bio. W charakterze miecza Damoklesa występuje prawo. Sytuacji, jak pokazuje doświadczenie, nie zmieniają tak szeroko popierane i rozreklamowane praw człowieka, ponieważ rzeczywistość obozu, w jego przekonaniu, stale się poszerza. W niniejszym artykule podjęto próbę odniesienia się do powyższej tezy podważającej sens zwalczania prawa prawem a przedstawionej przez Autora w jego chyba najbardziej znanym dziele „Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie”. Odnosząc się do konstrukcji prawa do życia w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. starano się wykazać skuteczność przeciwstawiania implementacji prawa do życia kompetencji suwerena do podejmowania decyzji o śmierci jednostki.

  6. Kilka uwag o prawie do strajku

    Niniejsze opracowanie koncentruje się na przedstawieniu argumentacji przemawiającej za dopuszczalnością uznania prawa do strajku powszechnego na gruncie obowiązującego ustawodawstwa. Istotą publikacji jest przedstawienie przedmiotowej problematyki w relacji do Konstytucji, prawa o sporach zbiorowych, a przede wszystkim w odniesieniu do określonych rodzajów strajków i ograniczeń prawa do strajku. Strajk powszechny można uznać za  praktyczną konieczność przy obecnych stosunkach gospodarczych, ale też i formę ochrony interesów w sektorze publicznym, i jako taki podlegający ochronie konstytucyjnej. Nowe regulacje prawne powinny ten fakt uwzględnić a przynajmniej nie ograniczać dotychczasowych prawnych form realizacji strajku powszechnego.

  7. Etyka cnót jako aksjologiczna podstawa prawnej ochrony zwierząt

    Jak z perspektywy ponad 20 lat od wejścia w życie Ustawy ochronie zwierząt uwzględnia się aksjologię stojącą u podstaw ochrony zwierząt? Jedno z najsłynniejszych orzeczeń związanych ze zwierzęcą problematyką, tj. wyrok TK z 10 grudnia 2014 r. w sprawie zakazu uboju rytualnego, nie napawa optymizmem. Trybunał w uzasadnieniu podjął próbę analizy problematyki aksjologicznych podstaw prawnej ochrony zwierząt, jednak postawiona diagnoza wydaje się być dość powierzchowna i przede wszystkim mocno zdezaktualizowana. Celem niniejszego artykułu jest zaproponowanie aksjologicznych podstaw prawnej ochrony zwierząt. Zdaniem wielu autorów to etyka cnót jako przeżywający renesans kierunek w filozofii moralności, a nie najpopularniejsze jak dotąd utylitaryzm i deontologia, może najlepiej takich podstaw dostarczyć.

  8. Prawa i obowiązki osób pozostających we wspólnym pożyciu w postępowaniu cywilnym

    Artykuł poświęcony jest problematyce osób pozostających we wspólnym pożyciu występujących w postępowaniu cywilnym w różnych rolach procesowych oraz związanych z tym uprawnień. Na potrzeby przedstawienia tytułowego zagadnienia przeanalizowano w nim kilka wybranych instytucji, jak np. wyłączenie sędziego, prawo odmowy zeznań, wyłączenie od udziału w licytacji, przy których stosowaniu należałoby uwzględnić fakt, że osoby, których one dotyczą (odpowiednio: sędzia, świadek, uczestnik licytacji) pozostają ze stroną postępowania we wspólnym pożyciu. Tymczasem w kodeksie postępowania cywilnego brak jest w tym zakresie stosownej regulacji. Z tych względów w artykule tym podjęto próbę zaproponowania rozwiązań, które umożliwią uwzględnienie faktu, że osoby uczestniczące w postępowaniu cywilnych w różnych rolach procesowych mogą pozostawać ze stroną we wspólnym pożyciu, co z kolei może nie pozostawać bez wpływu na poszanowanie praw tych osób oraz stron postępowania.

  9. Polskie prawo pracy jako instrument realizacji praw człowieka

    W artykule zaprezentowano sposób pojmowania praw człowieka, ich związek z prawem pracy oraz aksjologiczne umocowanie prawnopracowniczych rozwiązań legislacyjnych w ideologii praw człowieka. Następnie, w drodze analizy obowiązujących przepisów prawa, wskazano konkretne przykłady norm, których celem jest ochrona podstawowych praw jednostki, takich jak prawo do wypoczynku, ochrony życia rodzinnego, czy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Przeprowadzone badania ukazały doniosłą w tym zakresie rolę prawa pracy, którego jednym z głównych celów jest zagwarantowanie efektywnej realizacji praw człowieka pracującego i jego rodziny. Artykuł uzupełniają uwagi krytyczne skierowane w stronę ustawodawcy, który nie kieruje się konsekwentnie logiką ochrony praw człowieka wobec innych niż pracownicy wykonawców pracy, mimo iż mają one charakter uniwersalny i powszechny.

  10. O potrzebie zmian w zakresie ustalania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka

    Artykuł obejmuje problematykę zabezpieczenia interesu dziecka jeszcze przed urodzeniem zwłaszcza w kontekście jego relacji z ojcem. Autor wychodzi od ukazania rozbieżności pomiędzy stanem  cywilnym a prawdą biologiczną i potrzebą ustalania pochodzenia prawnego jeszcze przed urodzeniem się dziecka. Celem rozważań pozostaje analiza aktualności kodeksowych przesłanek ustalenia pochodzenia dziecka od ojca w sytuacji rozbieżności rzeczywistości biologicznej oraz pochodzenia prawnego. W szczególności uwaga koncentruje się na sytuacji dopuszczalności zaprzeczenia ojcostwa oraz sądowego ustalenia pochodzenia od ojca jeszcze przed urodzeniem się dziecka jak również trafności rozwiązań przyjętych w zakresie uznania ojcostwa i ustalenia ojcostwa w ramach stosowania technik medycznie wspomaganej prokreacji.

  11. A Regulation Method of the Carriage Contract in Domestic Legal System

    The author aims to find the optimal method of regulating the contract of carriage in domestic law. The author considers the method of independent (single) regulation of this contract, including the implementation into national law of solutions arising from international conventions regulating the contract of carriage in particular branches of transport, the method of regulation by reference to convention law, and the method of incorporation into internal law of provisions taken from international conventions. Having considered the problems resulting from the assumed degree of integration of national
    regulations with the solutions stemming from international law, as well as the unifying or branch character of the regulation, the author argues in favor of adopting a unified regulation, included in the Civil Code, which appropriately
    formulated references to international conventions should accompany.

  12. Problemy zarządzania majątkiem osobistym małżonka cierpiącego na demencję: Uwagi de lege lata i de lege ferenda

    W niniejszym opracowaniu podjęto analizę sytuacji, w której osoba pozostająca w związku małżeńskim z powodu zaburzeń demencyjnych traci zdolność do prowadzenia własnych spraw w zakresie zarządu majątkiem osobistym. De lege lata przedstawicielstwo ustawowe małżonka na podstawie art. 29 k.r.o. przysługuje tylko w przypadku przeszkody przemijającej, a więc może być wykorzystane w początkowej fazie choroby, kiedy zaburzenia są przejściowe. Wraz z utrwaleniem się zaburzeń umocowanie to już nie działa, co stawia małżonka przed dylematem odnośnie wszczęcia postępowania o ubezwłasnowolnienie w celu zapewnienia choremu współmałżonkowi reprezentacji.

    W artykule podjęto próbę zaproponowania reformy przepisów k.r.o. mającej zapewnić wsparcie osobom doznającym zaburzeń psychicznych w sytuacji, gdy chory nie ustanowił wcześniej pełnomocnika i ze względu na aktualny stan psychiczny już go ustanowić nie może, a ubezwłasnowolnienie jawi się jako zbyt daleko idąca, a więc nieproporcjonalna i  niepotrzebna ingerencja w sferę prawną chorego. W świetle tego postulatu sąd opiekuńczy mógłby niejako „przedłużyć” umocowanie małżonka do reprezentacji drugiego małżonka także w przypadku, gdy przeszkoda uległa utrwaleniu, jednak w odróżnieniu od umocowania ex lege z art. 29 k.r.o., byłby to środek wymagający okresowej kontroli ze strony sądu. Założenie równoległej reprezentacji, która nie umniejsza formalnie zdolności do czynności prawnych reprezentowanego pozwoliłoby uniknąć naruszenia godności osoby chorej i zmniejszyłoby efekt napiętnowania i społecznego wykluczenia.

    Aktualnie, z uwagi na zgłaszane w doktrynie postulaty reformy instytucji ubezwłasnowolnienia, a nawet całkowitej rezygnacji z niej w polskim systemie prawnym, konieczne jest poszukiwanie alternatywnych wobec ubezwłasnowolnienia instrumentów ochrony osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym – osób cierpiących na demencję. Niniejszy artykuł stanowi zatem głos w toczącej się współcześnie dyskusji na temat podwyższenia standardów i uelastycznienia ochrony osób starszych w sferze prawa prywatnego.

  13. Ustalenie treści nowego aktu stanu cywilnego w sprawie o unieważnienie aktu dotychczasowego

    Na mocy prawa o aktach stanu cywilnego z dnia 28 listopada 2014 r. wprowadzone zostały nowe rozwiązania w zakresie unieważnienia oraz ustalenia treści aktu stanu cywilnego. Artykuł 39 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego przyznaje sądowi, który rozpoznaje sprawę o unieważnienie aktu stanu cywilnego, kompetencję do zdecydowania z własnej inicjatywy o zastąpieniu aktu unieważnianego nowym aktem. Jeżeli sąd skorzysta z tej kompetencji to zobligowany jest jednocześnie ustalić treść nowego aktu na podstawie art. 40 in principio prawa o aktach stanu cywilnego. Nie jest w tym celu konieczne uprzednie uprawomocnienie się postanowienia o unieważnieniu aktu dotychczasowego. Postępowanie o unieważnienie aktu, który jest dotknięty uchybianymi, lecz stwierdza rzeczywiste zdarzenie (tj. urodzenie, zawarcie małżeństwa lub zgon), nie powinno zakończyć się bez skonstruowana nowego aktu dla tego zdarzenia.

  14. Odpowiednie stosowanie przepisów o solidarności względem odpowiedzialności in solidum

    Na gruncie polskiego prawa cywilnego, źródłem powstania solidarności może być jedynie ustawa lub czynność prawna. Jak ukazuje jednak praktyka, powstają sytuacje, gdy kilka osób zostanie zobowiązanych do spełnienia tego samego świadczenia, wobec wspólnego wierzyciela, z zachowaniem odrębności stosunków prawnych tych dłużników, a także braku uregulowań ich powinności, w oparciu o przepis prawa. In solidum, pomimo swojego niepodważalnego występowania między uczestnikami porządku prawnego, chociażby przy zbiegu odpowiedzialności deliktowej z obowiązkiem naprawienia szkody,  nadal stanowi pewnego rodzaju niedoprecyzowaną sytuację prawną. Celem niniejszego artykułu jest poddanie analizie możliwości stosowania niektórych przepisów o solidarności względem in solidum. Zaistniały na tym polu spór doktrynalny, wynikający z samej zasadności stosowania przepisów o solidarności do in solidum,  mierzy się z utartym już pragmatyzmem judykatury. W pracy zostanie przedstawione dwojakie spojrzenie na możliwość stosowania omawianych regulacji. Zaprezentowanie krytycznego spojrzenia doktryny na wykorzystanie przepisów o solidarności względem in solidum m.in z uwagi na to, że: in solidum jest niepożądanym, a nawet nieistniejącym w praktyce zjawiskiem, niekiedy zrównany ze zbiegiem roszczeń. Zostanie zestawione ze stanowiskiem autorki, popartym dokonaniami innych przedstawicieli i orzecznictwa o możliwości, a nawet konieczności stosowania przepisów o solidarności względem in solidum. Teza badawcza pracy opiera się na założeniu, że pomimo nieuregulowania in solidum w polskim porządku prawnym jego faktyczne występowanie w stosunkach cywilnoprawnych jest niezaprzeczalne. Tym samym niezbędne jest znalezienie przepisów, które umożliwią postępowanie w przypadku takich okoliczności faktycznych. Należy jednak znaleźć w tym celu podstawę prawną, regulującą podobny stosunek prawny. W związku z tym, że większość cech in solidum pozostaje w spójności z solidarnością bierną czy czynną, nie ma podstaw do tego, aby odmówić solidarności niewłaściwej odpowiedniego stosowania niektórych przepisów o solidarności. Co jednak istotne, należy to przeprowadzić w taki sposób, aby nie naruszyć natury danego stosunku.

  15. Wolność wypowiedzi a przeszkoda rejestrowania skandalicznych, niemoralnych i obraźliwych znaków towarowych w amerykańskim porządku prawnym

    Obecnie znak towarowy – oprócz przekazywania informacji o pochodzeniu towaru lub usługi - to także pewien rodzaj ekspresji przedsiębiorcy. Dlatego też zaczął on być postrzegany w kategoriach wypowiedzi komercyjnej. Jednakże wolność tworzenia znaków towarowych zgłaszanych do rejestracji nie ma charakteru absolutnego. W prawie amerykańskim takim swoistym ograniczeniem był zakaz rejestracji oznaczeń niemoralnych, skandalicznych i obraźliwych zawarty w art. 15 U.S.C. § 1052a federalnej ustawy Lanham Act. Przepis ten rodził liczne wątpliwości interpretacyjne zarówno w orzecznictwie, jak i wśród przedstawicieli doktryny. Wątpliwości te dotyczyły w szczególności zgodności tej przeszkody rejestracyjnej z klauzulą wolności słowa wyrażoną w I Poprawce do Konstytucji USA. Wolność wypowiedzi na gruncie prawa amerykańskiego jest definiowana niezwykle szeroko. W związku z tym, postrzeganie znaku towarowego jako formy wypowiedzi zrodziło pytania o granice wolności takiej wypowiedzi oraz o zakres dopuszczalnej ingerencji państwa w tym przedmiocie. Z pozoru sprawę tę definitywnie zakończył Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, który w ostatnich latach orzekł o niekonstytucyjności art. 15 U.S.C. § 1052a Lanham Act. Mimo to zdaje się, że wydane przez Sąd Najwyższy USA orzeczenia – choć zgodne z amerykańskim duchem wolności i jej normatywnym ujęciem – nie tylko nie zamykają rozgorzałej dyskusji, ale otwierają kolejne płaszczyzny do jej prowadzenia.

  16. Rażące naruszenie prawa jako przesłanka skargi nadzwyczajnej

    Artykuł omawia jedną z przesłanek szczególnych skargi nadzwyczajnej – rażące naruszenie prawa (zob. art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym). Przeprowadzono analizę wskazanego pojęcia w dotychczasowej doktrynie i orzecznictwie, w tym w judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego zarówno w sprawach innych aniżeli ze skargi nadzwyczajnej, jak i w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej, z obszernym przedstawieniem rozumienia tej przesłanki w poszczególnych sprawach dotyczących spadku, nakazu zapłaty, nieruchomości, wznowienia postępowania i ochrony dóbr osobistych. Wyodrębniono również wnioski końcowe odnoszące się do orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, w zestawieniu z wcześniejszą linią orzeczniczą dotyczącą rozumienia rażącego naruszenia prawa oraz określono jaki stosunek zachodzi między omawianą przesłanką a przesłanką oczywistego naruszenia prawa.

  17. Pojęcie szkody majątkowej na gruncie przestępstwa niegospodarności (art. 296 § 1 k.k.)

    Przepisy zawarte w art. 296 k.k. regulują przestępstwa niegospodarności. Regulacja ta sprowadza się do kryminalizacji zachowań polegających na wyrządzeniu osobie fizycznej, prawnej albo jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej szkody majątkowej o znacznych lub wielkich rozmiarach. Istotą niniejszej publikacji jest zdefiniowanie szkody majątkowej, która stanowi skutek omawianego przestępstwa. Jest to szczególnie istotne, gdy weźmie się pod uwagę, iż jest to pojęcie występujące zarówno w prawie cywilnym, jak i prawie karnym, co niesie ze sobą daleko idące konsekwencje, także na gruncie wykładni przepisów prawa.

  18. Przestępstwo seksualnego wykorzystania niepoczytalności lub bezradności: Uwagi, wnioski i postulaty dotyczące mentis statum victimae

    Niniejsze opracowanie jest poświęcone prawnokarnym zagadnieniom szczególnego stanu, w jakim znajduje się osoba, którą sprawca przestępstwa określonego w art. 198 k.k. doprowadza do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności. Jego celem jest wykazanie potrzeby nowelizacji art. 198 k.k. w omawianym względzie. Przemawiają za tym wątpliwości, jakie nasuwa pogłębiona analiza znaczenia obydwu tytułowych stanów. Podniesione zastrzeżenia prowadzą do wniosku, iż aktualne brzmienie tego przepisu nie jest rezultatem przemyślanej decyzji racjonalnego prawodawcy. Dotyczy to zarówno stanu, który ustawodawca karny określa w sposób nakazujący jego pojmowanie przez pryzmat niepoczytalności, o której mowa art. 31 § 1 k.k., jak i znamienia bezradności. Wnioski końcowe, poprzedzone stosownymi wywodami oraz argumentacją odwołującą się również do innych dziedzin wiedzy, pozwalają na wysuniecie stosownych postulatów de lege ferenda w  zakresie pożądanych zmian w art. 198 k.k. Zostaną one wyprowadzone na podstawie przeprowadzonej analizy dogmatycznej przepisu karnego (metoda formalno- dogmatyczna).

  19. Z problematyki prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym żołnierzy w perspektywie norm Ustawy o obronie Ojczyzny

    Artykuł przedstawia problematykę związaną z realizacją prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym żołnierzy w perspektywie norm ustawy o obronie Ojczyzny. Analizie zostały poddane kwestie zakresu akcji obrończej, treści materialnego prawa do obrony w tym m. in. prawa do odmowy wyjaśnień, a także formalnego prawa do obrony. Prowadzone rozważania zostały oparte o metodę dogmatyczno-prawną.

  20. Komisja Nadzoru Finansowego jako organ nadzoru emerytalnego

    Reforma emerytalna lat 1998-1999 doprowadziła do powstania nowych rodzajów działalności związanych z zapewnieniem zabezpieczenia emerytalnego i nowych instytucji finansowych działających w tej sferze, co spowodowało konieczność zapewnia odpowiedniego nadzoru państwa. Pierwotnie w 1998 r. powstał wyspecjalizowany organ nadzoru emerytalnego, w 2002 r. nadzór ten powierzono organowi ponadsektorowemu, a od 2006 r. nadzór emerytalny sprawuje zintegrowany organ nadzoru nad rynkiem finansowym – Komisja Nadzoru Finansowego. Nadzór emerytalny ma charakter specyficzny i wykazuje on istotne odrębności w stosunku nadzoru nad pozostałymi segmentami rynku finansowego.

  21. Własność dróg publicznych w Polsce a sposób ich finansowania

    Celem artykułu jest dokonanie charakterystyki aspektów prawnych finansowania dróg samorządowych w Polsce. Autor dokonuje analizy korespondencji aktualnego ustawodawstwa z praktyką polskich samorządów. W artykule wskazano na dane pochodzące z poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, a także podkreślono problemy z jakimi borykają się samorządy w zakresie zarządzania drogami. W końcowej części artykułu autor wskazał na rozbieżności w aktualnym orzecznictwie, oraz zaproponował zmiany, które przyczyniłyby się do usprawnienia finansowania dróg samorządowych w Polsce.

  22. Przesłanka zubożenia w nadpłacie podatku: Wątpliwości związane z zakresem związania uchwałą NSA o sygn. I GPS 1/11

    Przesłanka zubożenia w nadpłacie podatku od wielu lat budzi spory zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie. Uchwała I GPS 1/11, w której NSA zajęło stanowisko co do jej prawnej relewantności paradoksalnie zamiast ujednolicić orzecznictwo co tego zagadnienia, doprowadziła do jeszcze większych sporów orzeczniczych. Przedmiotowy artykuł ma na celu analizę zakresu związania przedmiotową uchwałą innych składów orzeczniczych sądów administracyjnych. Od ponad 10 lat nie ustalono bowiem, czy uchwała ta ma skutek wiążący w zakresie wszystkich podatków pośrednich, czy tylko podatku akcyzowego od energii elektrycznej.

Glosy

  1. Glosa do uchwały SN z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 29/20

    Przedmiotem publikacji jest analiza uchwały SN z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 29/20, w której Sąd uznał, że „czynność prawna dwustronna dokonana przez ubezwłasnowolnionego częściowo bez wymaganej zgody kuratora, do której udzielenia konieczne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, może być następczo potwierdzona przez kuratora po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego (art. 156 w związku z art. 178 § 2 KRO i art. 18 § 1 KC)”. Autorka zasadniczo pozytywnie ustosunkowała się do stanowiska SN wyrażonego w glosowanej uchwale, przytaczając dodatkowe argumenty przemawiające za trafnością powołanego rozstrzygnięcia. Podjęła również polemikę z jednym z poglądów SN wyrażonych w uzasadnieniu glosowanej uchwały. Ponadto dostrzegła na gruncie analizowanej problematyki jeszcze jeden istotny wątek budzący liczne kontrowersje, który stanowi również przedmiot niniejszego opracowania.