logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Podmiotowość zwierząt domowych jako perspektywa analityczna w projektowaniu miejskich planów adaptacji do zmian klimatu

DOI:
https://doi.org/10.36128/xacps111
Przesłane
2 maja 2026
Opublikowane
24-09-2026

Abstrakt

The article analyzes the problem of incorporating the welfare of pets into municipal adaptation plans (MPAs) in Poland. MPAs constitute a key instrument of urban policy for climate adaptation; however, in practice they focus almost exclusively on the needs of humans and infrastructure, overlooking pets as a distinct category. An analysis of 21 MPAs adopted in Poland in 2025–2026 demonstrates that only three include direct references to pets (e.g., drinking stations, green areas, relocation of a shelter), indicating the marginal consideration of their needs. As an analytical framework, the authors propose the concept of the limited legal personhood of pets, which entails recognizing their interests (e.g., a right to welfare) and their indirect representation by guardians. Adopting such a perspective could lead to more inclusive urban policy design that accounts for both human and non-human inhabitants. In the prescriptive section, several directions for reform are identified: integrating pet welfare into climate risk assessments; incorporating their welfare into the strategic objectives of MPAs; developing animal-friendly infrastructure (e.g., shaded exercise areas, access to water); and implementing educational measures.

Bibliografia

  1. Baran, Mariusz. „Pytanie o potrzebę zmiany paradygmatu w prawie (ochrony) środowiska: środowisko jako przedmiot czy podmiot prawa – wybrane uwagi", [w:] Prawa i interesy w ochronie środowiska. Perspektywa międzynarodowa, unijna i krajowa, red. Mariusz Baran, Barbara Iwańska, Ilona Przybojewska, 119–155. Warszawa: C.H. Beck, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Barczak, Anna. Samorządowa polityka klimatyczna. Poradnik dla jednostek samorządu terytorialnego. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Białocerkiewicz, Jan. Status prawny zwierząt (Prawa zwierząt czy prawna ochrona zwierząt). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Chen, Yaqi, Weihua Liao, Yinggao Qin. „The effect of pet attachment on social support among young adult cat owners: the chain mediating roles of emotion regulation and empathy" Humanities and Social Sciences Communications 12 (2025): 1–9. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04931-8.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Climate Change and Your Pet: How to Keep Your Best Friend Safe and Healthy in a Warming World. Washington, DC: The Climate Reality Project, 2019. https://www.climaterealityproject.org/sites/default/files/climatechangeandyourpet_ebook_04_2019_v2.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Dąbrowska, Justyna. „Osobowość prawna Odry – udany przeszczep prawny czy legal irritant?", [w:] Ius Scientiam Persequitur. Księga jubileuszowa z okazji 25-lecia Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, red. Mateusz Badowski, Leszek Karski, Janusz Wesserling, 19–37. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Dąbrowski, Tomasz. „Miejskie plany adaptacji do zmian klimatu w świetle nowelizacji ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska" Prawo i Więź, nr 5(58) (2025): 529–566.
    Pokaż w Google Scholar
  8. De Ruyver, Ciska, Karin Hannes, Christel P.H. Moons, Claire Diederich. „An exploratory analysis of the development and implementation of urban animal welfare policy in public spaces for four common species: Cats, dogs, pigeons, and foxes in the Brussels Capital Region" Journal of Urban Affairs 48, nr 1 (2024): 1–27. https://doi.org/10.1080/07352166.2024.2374792.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Drapalska-Grochowicz, Marlena. „Prawne interpretacje bliskich relacji człowieka z innymi zwierzętami" Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 82, nr 1 (2020): 217–229. https://doi.org/10.14746/rpeis.2020.82.1.15.
    Pokaż w Google Scholar
  10. FEDIAF. Annual Report 2024. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2024/06/FEDIAF-Annual-Review-2024_Online.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Fraser, David. „Understanding animal welfare" Acta Veterinaria Scandinavica 50, suppl. 1 (2008): 1–7. https://doi.org/10.1186/1751-0147-50-S1-S1.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Gruszecki, Krzysztof. Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. 7. Lex/el. 2025.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Habuda, Adam. „Przyroda i jej elementy. Przedmiot ochrony prawnej czy podmioty prawa?" Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 34, nr 1 (2023): 83–97. https://doi.org/10.4467/23921943RP.23.005.18264.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Haładyj, Anna, Katarzyna Kułak-Krzysiak. „Pet Welfare in Municipal Adaptation Plans: Case of Poland" Studia Iuridica Lublinensia 30, nr 3 (2021): 95–107. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.3.95-107.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Hall, Emily J., Sian Beard, Jude Bradbury, Laura Bird, Anne Carter, Sophie Gilbert, Lucy Leicester, Dan G. O'Neill. „Hot Dogs – How is the current UK dog population coping with climate change?". Clinical Abstract presented at BSAVA Congress+Expo 2025, Manchester, March 2025. https://www.researchgate.net/publication/391140304_Hot_Dogs_-_How_is_the_current_UK_dog_population_coping_with_climate_change.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Hall, Emily J., Anne J. Carter, Guaduneth Chico, Jude Bradbury, Louise K. Gentle, Dominic Barfield, Dan G. O'Neill. „Risk Factors for Severe and Fatal Heat-Related Illness in UK Dogs – A VetCompass Study" Veterinary Sciences 9, nr 5 (2022): 231. https://doi.org/10.3390/vetsci9050231.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Hall, Emily J., Anne J. Carter, Dan G. O'Neill. „Dogs Don't Die Just in Hot Cars – Exertional Heat-Related Illness (Heatstroke) Is a Greater Threat to UK Dogs" Animals 10, nr 8 (2020): 1324. https://doi.org/10.3390/ani10081324.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Hall, Emily J., Alan D. Radford, Anne J. Carter. „Surveillance of heat-related illness in small animals presenting to veterinary practices in the UK between 2013 and 2018" Open Veterinary Journal 12, nr 1 (2022): 5–16. https://doi.org/10.5455/OVJ.2022.v12.i1.2.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Kempers, Eva Bernet. „Neither Persons nor Things: The Changing Status of Animals in Private Law" European Review of Private Law 29, nr 1 (2021): 39–70.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Kruk, Emil, red. Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Maffei, Maria Clara. „Legal Personality for Nature: From National to International Law", [w:] Trends and Challenges in International Law. Selected Issues in Human Rights, Cultural Heritage, Environment and Sea, red. Maurizio Arcari, Irini Papanicolopulu, Laura Pineschi, 209–238. Cham: Springer, 2022. https://doi.org/10.1007/978-3-030-94387-5_8.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Podręcznik adaptacji dla miast. Wytyczne do przygotowania Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu. Aktualizacja 2023. https://klimada2.ios.gov.pl/wp-content/uploads/2023/09/Podrecznik-adaptacji-dla-miast_aktualizacja-2023_compressed.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Montes Franceschini, Macarena. „Traditional Conceptions of the Legal Person and Nonhuman Animals" Animals 12 (2022): 1–16. https://doi.org/10.3390/ani12192590.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Naffine, Ngaire. „Who are Law's Persons? From Cheshire Cats to Responsible Subjects" Modern Law Review 66, nr 3 (2003): 346–367. https://doi.org/10.1111/1468-2230.6603002.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zrozumieć adaptację do zmian klimatu. Mini poradnik. B.m., b.d.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Nowak, Maciej J., Milena Bera, Miltiades Lazoglou, Jorge Olcina-Cantos, Dimitra G. Vagiona, Renato Monteiro, Andrei Mitrea. „A Comparison of Urban Climate Change Adaptation Plans in Selected European Cities from a Legal and Spatial Perspective" Sustainability 16 (2024): 1–23. https://doi.org/10.3390/su16156327.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Poradnik adaptacji miasta do zmiany klimatu, red. Wojciech Szymalski. Warszawa: Instytut na Rzecz Ekorozwoju, 2019. https://www.pine.org.pl/wp-content/uploads/2019/07/poradnik_adaptcity.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Protopopova, Alexandra, Lexis H. Ly, Bailey H. Eagan, Kelsea M. Brown. „Climate Change and Companion Animals: Identifying Links and Opportunities for Mitigation and Adaptation Strategies" Integrative and Comparative Biology 61, nr 1 (2021): 166–181. https://doi.org/10.1093/icb/icab025.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Puczko, Aleksandra. „Czy potrzebna nam osobowość prawna rzek? Rozważania na przykładzie Odry", [w:] Przyszłość prawa administracyjnego: woda jako dobro w prawie administracyjnym, red. Iwona Niżnik-Dobosz, Joanna Człowiekowska, 229–258. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Rakoczy, Bartosz. „Od prawa ochrony środowiska do prawa środowiska. Ewolucja aksjologii prawnych podstaw ochrony środowiska" Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria, nr 2 (2016): 299–309.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Rzeńca, Agnieszka, Piotr Rzeńca. „Kapitał przyrodniczy miasta", [w:] EkoMiasto#Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miast, red. Agnieszka Rzeńca. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2022.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Sheikh, Hira, Marcus Foth, Peta Mitchell. „From legislation to obligation: Re-thinking smart urban governance for multispecies justice" Urban Governance 3, nr 4 (2023): 259–268. https://doi.org/10.1016/j.ugj.2023.09.003.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Solaiman, Sheikh M. „Legal personality of robots, corporations, idols and chimpanzees: a quest for legitimacy" Artificial Intelligence and Law 25 (2017): 155–179. https://doi.org/10.1007/s10506-016-9192-3.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Tarchalska, Ewa. „Polityka adaptacyjna w raportach o stanie gmin" Przegląd Komunalny, nr 8 (2023): 80–85.
    Pokaż w Google Scholar
  35. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. 2018 Revision of World Urbanization Prospects. https://www.un.org/en/desa/2018-revision-world-urbanization-prospects.
    Pokaż w Google Scholar
  36. White, Alisa E., Jeff Sebo, Becca Franks, Adalene Minelli, Katrina M. Wyman, Daniel Krupa, Viveca Morris, Toni Sims, Arthur L. Caplan. Wild Animal Welfare in Local Policies on Land Use and the Built Environment. Policy Brief. New York: Guarini Center on Environmental, Energy & Land Use Law, 2024. https://guarinicenter.org/wp-content/uploads/2024/03/Wild-Animal-Welfare-in-Local-Policies-Policy-Brief.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Wilk, Anna. „Czy polski ustawodawca powinien uznać twory natury za podmioty prawa?" Prawne Problemy Górnictwa i Ochrony Środowiska, nr 1 (2025): 1–16. https://doi.org/10.31261/PPGOS.2025.01.04.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Zacharek, Natalia. „Zwierzę domowe jako członek rodziny w XIX i XXI wieku" Tematy z Szewskiej 19, nr 2 (2017): 96–112. https://doi.org/10.23734/tzs.2017.2.96.112.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Zhao, Jing, Mohammad Javad Koohsari, Jiuling Li, Yufeng Luo, Andrew T. Kaczynski, Gavin R. McCormack, Koichiro Oka, Tomoya Hanibuchi. „Beyond companionship: psycho-social benefits of pet ownership" BMC Public Health 25 (2025): 1–9. https://doi.org/10.1186/s12889-025-23464-y.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Zinsstag, Jakob, et al. „Climate change and One Health" FEMS Microbiology Letters 365, nr 11 (2018): fny085. https://doi.org/10.1093/femsle/fny085.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.