Prawo i Więź ukazuje się regularnie od 2012 roku, a od grudnia 2015 roku znajduje się na ministerialnej liście czasopism punktowanych. Od 2024 r. Prawo i Więź jest dwumiesięcznikiem publikowanym w cyklu wydawniczym: luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, październik, grudzień. W Prawie i Więzi publikowane są teksty ze wszystkich dziedzin prawa prawa materialnego i procesowego oraz z teorii, filozofii i socjologii prawa. Czasopismo przyjmuje do publikacji teksty w języku polskim i angielskim, przygotowane w formule artykułów, glos lub recenzji monografii naukowych. Czasopismo dąży do rozszerzenia zakresu polskiej debaty prawniczej poprzez wprowadzenie do niej niedostatecznie zbadanych problemów, a także umieszczenie krajowych zagadnień w szerszym kontekście międzynarodowym. Redakcja preferuje artykuły, które przedstawiają szerszy kontekst międzynarodowy i perspektywę prawnoporównawczą, jak również wprowadzają idee, zagadnienia i problemy prawne, które nie były dotychczas szeroko omawiane w Polsce. Prawo i Więź jest indeksowane w SCOPUS, European Reference Index for the Humanities and Social Sciences (ERIH PLUS) i The Central European Journal of Social Sciences and Humanities (CEJSH). Prawo i Więź jest adresowane przede wszystkim do przedstawicieli środowiska naukowego. Gorąco zachęcamy Czytelników do zapoznawania się kolejnymi numerami czasopisma, a Autorów do współpracy! Wersja pierwotna jest wersją elektroniczną. Opublikowane artykuły są dostępne w open access (OA). Wskaźniki oceny czasopisma: MNiSW: 100 pkt DOI: 10.36128 ISSN: 2299-405X online ISSN: 2719-3594 Wskaźnik odrzuceń: 34%
Wydawnictwo Spółdzielczego Instytutu Naukowego
Prawo zamówień publicznych w warunkach stanów nadzwyczajnych
Efficient spending of public funds is a crucial task for the state, even in times of particular threat and following the introduction of a state of emergency, whether martial law, a state of emergency, or a natural disaster. In such situations, it is essential to restore the state's normal functioning in the face of exceptional threats. Legal instruments and mechanisms specified in public procurement law can and should serve this purpose. Therefore, the aim of this study will be to demonstrate the extent to which public procurement and its legal frameworks align with the normative solutions of states of emergency and how they can be useful and utilized in such situations.
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Przeszło https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Aksjologia stanów nadzwyczajnych w Polsce
The issue of states of emergency should be viewed in the context of the goal of protecting the most valuable assets of the state and its citizens (such as security, public order, and the constitutional system) in the face of specific threats. By its very nature, it requires the restriction, and sometimes suspension, of human freedoms and rights, as well as those of economic operators. Therefore, this is an area of ​​inquiry fraught with intense conflicts of values ​​– on the one hand, the overarching common goods, and on the other, fundamental human rights and the freedom to pursue economic activity. A state of emergency is a legal regime that allows state bodies to exercise public authority in a specific manner. These bodies are responsible for assessing the justification for declaring a specific state of emergency, and the undeniable criteria that should guide them include sets of values ​​related to states of emergency, which have specific sources and are in various configurations.
Prawa autorskie (c) 2025 Andrzej Powałowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Stany nadzwyczajne z perspektywy prawa publicznego gospodarczego
This paper examines the issue of states of emergency from the perspective of public economic law, with particular emphasis on constitutional issues and public procurement law. Public economic law aims to protect the fundamental values of a market economy, such as freedom of economic activity and private property, which may only be restricted by law and only for reasons of important public interest. The introduction of states of emergency allows the state to temporarily interfere with these freedoms to a far-reaching extent, which may result in an increase in the powers of the state at the expense of entrepreneurs and the risk of perpetuating emergency regulations. At the same time, the Constitution imposes on the state an obligation to act proportionately, to limit the duration of such measures and to take into account the principles of compensation, although legislative practice shows that ‘special laws’ are often used to evade these restrictions. Public procurement law is intended to ensure transparency, competitiveness and efficiency in the spending of public funds, but in emergency situations, the lawmakers often introduce special laws that completely exclude the application of these procedures. Such solutions increase the discretion of the administration at the cost of contractors, limiting competition and preventing the achievement of both procurement and non-procurement objectives of public contracts. The lack of intermediate mechanisms (e.g. shortened procedures) and the abuse of total exemptions from the application of the Public Procurement Law may lead to a market imbalance and the risk of discretionary spending of public funds, which should be assessed in the light of the principle of proportionality.
Prawa autorskie (c) 2025 Henryk Nowicki https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Protection of Family Members of the Deceased not Related by Blood or Mariage in the Law of European States
This study aims to demonstrate, using examples from selected European jurisdictions, the extent to which persons not related by blood or marriage to the deceased are protected in the event of their death. In other words, it considers those outside the traditionally and narrowly defined family unit. This protection can be seen at several levels: they may be granted intestate succession status, a right to a fixed portion of the estate or a forced share, certain housing rights (such as the right to use the dwelling and furnishings or succeed to a tenancy upon the tenant’s death) and maintenance-type claims. It is these various forms of protection that provide the framework for the analysis.
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Kabza https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wątpliwości dowodowe z podmiotowym kryterium oceny naruszenia prawa do oznaczenia geograficznego – na przykładzie wyroku TSUE i następczych wyroków sądów niemieckich w sprawie „Champagner Sorbet”
Nazwy pochodzenia są chronione również wtedy, gdy ich charakterystyczny składnik jest stosowany w produktach innych niż te, z którymi są bezpośrednio związane. Sam fakt, że ilość składnika w takim produkcie jest zgodna ze specyfikacją nazwy, nie wystarcza, aby wykluczyć naruszenie prawa, w szczególności w zakresie wykorzystywania renomy nazwy. Decyduje o tym smak produktu, w którym wspomniany składnik musi być wyraźnie wyczuwalny. Jednakże wyrok TSUE w tej sprawie, dotyczący szampana zawartego w deserze lodowym, nie określił precyzyjnie, czyj smak powinien być zastosowany dla ustalenia obecności w produkcie istotnej cechy charakterystycznej danej nazwy pochodzenia. Ta niejasność, w połączeniu z dodatkowym brakiem już dostępności sorbetu na rynku, spowodowała, że sądy niemieckie, jako sądy krajowe, wdrażające założenia i wytyczne przyjęte w w/w wyroku (a także w opinii rzecznika generalnego) zastosowały metodologię określania smaku, która budzi poważne wątpliwości, zwłaszcza w kwestii dowodowej.
oznaczenie pochodzenia, reputacja, środek spożywczy, nazwa, podstawowa cecha charakterystyczna, dowód
Prawa autorskie (c) 2025 Marcin Trzebiatowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Właściwość sądu w postępowaniu w sprawie o ustalenie czy orzeczenie sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu według Kodeksu postępowania cywilnego
This paper addresses issues concerning court jurisdiction in proceedings to determine whether a foreign judgment is recognised. The need to discuss this topic stems from the fact that, as regards jurisdiction, the provisions in Title I of Book Three, Part Four of the Code of Civil Procedure, which govern the recognition of judgments of courts of foreign states or decisions of other foreign authorities, are limited to the succinct rule set out in Article 1148^1 § 1 of the Code of Civil Procedure (CCP). Under that provision, an application for a determination that a judgment of a court of a foreign state is, or is not, subject to recognition is examined by the regional court that would have local jurisdiction to hear the case decided by the foreign court, or in whose circuit the locally competent district court is situated; failing such a basis, jurisdiction lies with the Regional Court in Warsaw. The doubts relate primarily to the method of determining the local jurisdiction of the court in this category of cases, in particular how to interpret the wording used in Article 1148^1 § 1 CCP: „the court locally competent to hear the case decided by the court of a foreign state or in whose circuit the locally competent district court is situated”. Given the topic of the article as framed above, it is also relevant to consider the court’s examination of jurisdiction in proceedings to determine whether a ruling of a foreign judgment is or is not recognised.
Prawa autorskie (c) 2025 Mateusz Derdak https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Inscenizacja przemocy w pornografii a zakres kryminalizacji art. 202 § 3 k.k.
W artykule podjęto problematykę kryminalizacji rozpowszechniania pornografii zawierających motywy przemocy w świetle art. 202 § 3 k.k. Refleksją objęto treści inscenizowane, w których uczestnicy dobrowolnie biorą udział w jej tworzeniu. Omówiono definicyjne i kulturowe trudności w wyznaczeniu granic pornografii. Zarazem przedstawiono argumenty mające uzasadniać różnicowanie na potrzeby prawa karnego rzeczywistej przemocy od jej kontrolowanej ekspresją artystycznej lub seksualnej. Zaproponowano również interpretacyjne zawężenie pola kryminalizacji wyznaczonej art. 202 § 3 k.k. Stosownie do niej pozostawienie poza tym obszarem rozpowszechniania treści inscenizowanych wymaga, aby: (1) przemoc była symulowana lub kontrolowana przez uczestników; którzy (2) wyrażają świadomą, dobrowolną zgodę na uczestnictwo; a same (3) treści kierowane mają być do zamkniętego i świadomego kręgu odbiorców. Takie nakreślenie granicy pomiędzy pornografią penalizowaną a dopuszczalną ma równolegle zapewnić ochronę godności i respektować prawo jednostki do samostanowienia w sferze seksualnej.
Prawa autorskie (c) 2025 Bartłomiej Nałęcz https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Pełnomocnik Rządu do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej.Pozycja ustrojowa, zakres działania, kompetencje i zadania
The aim of this paper is an analysis of the evolution of the statutory position, competences, and organizational structure of the Government Plenipotentiary for the Peaceful Use of Nuclear Energy in the years 1956–1973. Based on an analysis of archival legal acts – resolutions of the Council of Ministers, statutes, and internal organizational regulations – the genesis of the office is traced, which was established by Resolution No. 444/56 to solve the problem of coordinating activities undertaken by the Polish Academy of Sciences and the economic ministries. The paper demonstrates two fundamental phases of the office's transformation.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Wykorzystania Energii Jądrowej
Prawa autorskie (c) 2025 Kamil Młynarkiewicz https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Czy historia się liczy? Wpływ zdarzeń z postępowania zgłoszeniowego na zakres ochrony patentowej
We współczesnym prawie patentowym rola oraz znaczenie zastrzeżeń patentowych są oczywiste i bezsporne. W postępowaniu zgłoszeniowym określają one rozwiązanie, o ochronę którego ubiega się wnioskodawca. Natomiast po udzieleniu patentu, zastrzeżenia określają przedmiot patentu, co z kolei ma kluczowe znaczenie dla wyznaczenia zakresu wyłączności przysługującej uprawnionemu. Jakkolwiek równie bezsporne jest, że wątpliwości oraz kontrowersji ujawniających się zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie. W szczególności, dotyczą one dopuszczalności uwzględniania przy interpretacji zastrzeżeń. Jej reguły, podstawa i sposób są źródłem patentowych na potrzeby ustalenia zakresu ochrony wynikającej z udzielonego patentu, zdarzeń i okoliczności mających miejsce w postępowaniu, w którym badana była zdolność patentowa przedmiotu zgłoszenia.
patent, ochrona patentu, zgłoszenie wynalazku, ujawnienie wynalazku, postępowanie patentowe, zdolność patentowa
Prawa autorskie (c) 2025 Helena Żakowska-Henzler https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Pojęcie nadmiernego przekroczenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego do sądu powszechnego
The paper is devoted to an examination of the notion of excessive delay in the lodging of an appeal against an administrative decision within the framework of social security proceedings. The author undertakes a critical analysis of the interpretative approaches adopted by the courts in construing this concept and seeks to formulate operational criteria for assessing the extent of delay that may be deemed acceptable on the part of an appellant contesting the impugned decision.
postępowanie cywilne, ubezpieczenia społeczne, przywrócenie terminu, odrzucenie odwołania
Prawa autorskie (c) 2025 Maciej Helmin https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Między prawem a siłą. Stan wyjątkowy i inne przypadki zawieszenia reguł demokratycznego konstytucjonalizmu
The paper presents the institution of a state of emergency from the perspective of fundamental concepts: power, democracy and constitutionalism. A state of emergency, understood as the suspension of the rules of constitutional separation and checks on power and the mandatory rule of law, is usually subject to serious subjective, procedural and temporal restrictions. The paper puts forward the thesis that the assumptions about the normative potential of regulations aimed at subjecting states of emergency to legal restrictions are illusory. An analysis of the conditions of a state of emergency: the circumstances of its introduction, its duration, and the negligible influence of democratic or judicial control over actions aimed at its introduction, as well as examples of practice despite the absence of a proclaimed state of emergency, points to the truth of the thesis about the decision-making nature of such actions.
Prawa autorskie (c) 2025 Anna Młynarska-Sobaczewska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Horizons of Parental Co-Responsibility in Ibero-America
This study examines the implementation of paternity and parental leave policies in Ibero-America, highlighting the similarities and differences among countries in the region. An exploratory review was conducted in Scopus. The results were filtered by time. Then, matches were found based on abstracts and keywords. Official repositories were subsequently consulted to reach a valid result. Finally, the search was expanded to Google Scholar, which provided additional information and allowed three relevant cases (Chile, Colombia, and Spain) to be selected. This limited the analysis to the Ibero-American sphere. The results reveal significant variations in the duration of leaves and the extent to which they are used, suggesting which countries are more likely to foster greater paternal involvement and reduced gender inequality in the workplace. It discusses how differences in legislation and policies impact fathers’ involvement in childcare and its relation to workplace gender equality. The study highlights the need to strengthen family protection frameworks and parental co-responsibility models in Ibero-America to support a more equitable distribution of childcare responsibilities within families and promote gender equality in the workplace and society. In short, the study provides a critical analysis of parental models across Ibero-America, aiming to inform changes in family dynamics and labor practices throughout the region.
Prawa autorskie (c) 2025 Carlos Jesús Molina-Ricaurte https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
HISTORYCZNE I KONSTYTUCYJNE KORZENIE NIESTABILNOŚCI RZĄDÓW WE WŁOSZECH
Artykuł analizuje historyczne i konstytucyjne korzenie niestabilności rządów włoskich, ukazując związek między „czystym” modelem parlamentarnym przyjętym w Konstytucji z 1948 r. a jego skutkami systemowymi i politycznymi. Autor przedstawia ewolucję ustroju państwa włoskiego, relacje między Parlamentem a Rządem oraz rolę Prezydenta Republiki w kontekście braku mechanizmów racjonalizacji parlamentarnej. W pracy dokonano także porównania z innymi systemami europejskimi, zwłaszcza z Polską i Niemcami, w celu wskazania źródeł większej stabilności instytucjonalnej. Artykuł kończy się refleksją nad współczesnymi propozycjami reform konstytucyjnych i poszukiwaniem równowagi między praworządnością a reprezentacją demokratyczną.
Prawa autorskie (c) 2025 Luigi Lai https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ewolucja i aksjologiczne uzasadnienie dla wprowadzenia regulacji deweloperskich w polskim porządku prawnym
Contrary to common belief, the origins of development activity in Poland are not directly linked to the enactment of the first normative act regulating the relationship between the developer and the purchaser, namely the Developer Act of 2011. Nevertheless, it is indisputable that the emergence of professional entities currently referred to as developers dates back to the 1980s. Given the close interconnection between developer-specific regulations and other branches of law – particularly construction law, which to a significant extent delineates the direction of the sector’s development – this study undertakes an historical analysis of the evolution of legal norms impacting the real estate development sector. Taking into account that the Polish legal system is grounded in unilateral conventional acts established by duly authorized public authorities, it also proves essential to examine the process through which such entities came to recognize the necessity of adopting specific legal provisions governing the developer market. Accordingly, this article seeks to identify the axiological foundations underlying legislative changes and the implementation of new regulatory frameworks in the field of law pertaining to real estate development activity. The principal objective of this article is to demonstrate that the introduction of the first developer-specific regulations in Poland constituted a legislative response to practical issues arising in the performance of developer agreements (including the abuse of dominant positions by developers), rather than a catalyst for the sector’s growth.
Prawa autorskie (c) 2025 Natalia Pliszka https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A New Approach to Ideological Neutrality and the Rightto Freedom of Religion in Belgian Case Law in Recent Years as Partof Changes in State-Church Relations in the Kingdom of Belgium
Artykuł przedstawia współczesny model stosunków państwa z Kościołem w Królestwie Belgii. Temat rozpatrywany jest zarówno w aspekcie prawno konstytucyjnym jak i orzeczniczym. Perspektywa orzecznicza ma tym większe znaczenie, że w ostatnich latach sądownictwo belgijskie wydało kilka niezwykle interesujących wyroków w tym zakresie, w których doprecyzowane zostały dość lakonicznie ujęte odnośne regulacje Konstytucji. Kluczową w tym kontekście kwestią jest stosowana w Belgii złożona konstrukcja pojęcia neutralność. Autor stara się ją nakreślić i przybliżyć.
stosunki państwo – Kościół w Królestwie Belgii
Prawa autorskie (c) 2025 Jacek Falski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Władza rodzicielska jako przejaw relacji rodzicielstwa łączącej matkę i ojca
Niniejszy artykuł dotyczy szczególnego rodzaju relacji prawnej – rodzicielstwa, rozumianego jako kompleks wzajemnych praw oraz obowiązków pomiędzy matką i ojcem będących konsekwencją faktu posiadania wspólnego dziecka. Omówienie zagadnienia ograniczono do wskazania praw i obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej przysługującej obojgu rodzicom. W relacji pomiędzy matką i ojcem wyróżniono: obowiązek wzajemnego szacunku, obowiązek współdziałania dla dobra dziecka, prawa i obowiązki informacyjne oraz prawo i obowiązek każdego z rodziców do angażowania się i akceptowania działań drugiego. W opracowaniu podkreślono, że właściwa postawa rodziców wobec siebie wynika zarówno ze współzależności ich rodzicielstwa, jak i poszanowania godności i praw ich dziecka.
macierzyństwo, ojcostwo, rodzicielstwo, władza rodzicielska.
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Łączkowska-Porawska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wybrane cechy modelu ochrony sygnalistów na przykładzie amerykańskiego rynku regulowanego
This article discusses selected issues related to American whistleblower regulation in the financial market, presented against the backdrop of historical considerations regarding whistleblower status. The choice to analyze the mechanism of reporting irregularities through practices specific to the banking and financial sectors is an important issue of law enforcement and financial market security, and also determines the reasons for the development of the whistleblower institution in the financial market. The article presents the whistleblower as an element of the market protection system, investor protection, and broader civil liberties in the USA. American law had a significant impact on the development of European solutions for whistleblower protection and status. To better understand European law, it is necessary to refer to the prototype, which in this case consists of several American legal acts, case law, and the extensive financial market regulation of the Securities and Exchange Commission. The heterogeneity of whistleblower status in the US is a significant problem and should be approached with caution, considering the purpose of these differences. The article is a synthetic study, therefore, it proposes selected, in the author's opinion, elements characteristic of the whistleblower protection system in the financial market. The genesis of the whistleblower institution in the USA required a retrospective and selective approach, paying attention to the interdisciplinary nature of the concept.
Prawa autorskie (c) 2025 Mariola Lemonnier https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wspólny system powrotów Unii Europejskiej – ku zwiększeniu skuteczności powrotów obywateli państw trzecich. Analiza porównawcza postępowania w zakresie powrotów na podstawie dyrektywy 2008/115 i projektu rozporządzenia ustanawiającego wspólny system powrotów (COM (2025) 101)
The article provides a comparative analysis of the return procedure under Directive 2008/115 and under recently tabled regulation establishing a common European return system The aim of the proposed reform is to make EU return policy more effective, still based on the 2008 Directive, and to adapt it to the challenges arising from the development of migration and asylum law within the European Union. The conclusion is that the Commission’s proposal will, at least in theory, have a positive impact on the effectiveness of returns of third-country nationals staying illegally in the territory of Member States. This will be due to the appropriate choice of legal instrument, namely an EU regulation, which provides for uniform application of its provisions in all Member States, but also due to the fact that it leaves Member States a certain degree of flexibility.
Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Strąk https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wspólna Izba Sądów Najwyższych i Trybunałów UE jako rozwiązanie sporu o „ostatnie słowo” w porządku konstytucyjnym UE?
One of the key issues in the relationship between EU law and national law is the question of which body – the Court of Justice of the European Union or the constitutional courts of the Member States – acts as the ultimate arbiter of the scope of EU competences. This issue has been reflected in two divergent answers: on the one hand, that of the CJEU, and on the other, that of certain constitutional courts of the Member States. In this context, particular attention should be given to the proposal to establish a Joint Chamber of Highest Courts and Tribunals of the EU, designed to resolve competence disputes of significant constitutional importance arising between the EU and a Member State. The purpose of this paper is to analyse this proposal, and in particular to assess whether it could provide a solution to the dispute over the “final say” in the EU constitutional order.
Prawa autorskie (c) 2025 Dr Agnieszka Sołtys https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Koncepcje prawnej podmiotowości przyrody
The purpose of the study is to present methods of introducing subjective rights of nature into the legal system, taking into account the legal solutions in force in selected countries. They consist of both statutory provisions (Ecuador) and case law (Colombia, India, Bangladesh, New Zealand). The discussion on the subjective rights of nature is not limited to their instrumental treatment, because in order to realize them it assumes the need for a profound transformation of the law through a change in the philosophical and legal paradigm. The initial premise of this process is the departure from the canon of anthropocentrically understood ethics. The legislative solutions adopted today, including constitutional ones, refer to human spirituality, animistic understanding of nature and religious beliefs. This confirms the fundamental importance of the cultural environment for legal debate. It can be concluded that in the Polish cultural and legal and political realities there is no justification for implementing the ideas of normative personification of nature understood in this way.
Prawa autorskie (c) 2025 Jerzy Rotko https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zasiedzenie a roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego (7) z dnia 3 kwietnia 2024 r., III CZP 103/22
The Supreme Court ruled that acquisitive prescription does not deprive the owner of the right to claim remuneration for the use of real estate in the period preceding acquisitive prescription. The ruling represents a fundamental change in the current understanding of acquisitive prescription and its relationship to so-called claims supplementing a claim for recovery. Author disagrees with the position taken by the Supreme Court. First of all, he argues that it blurs the boundaries between the original and derivative methods of acquiring ownership and makes them similar. He also points out that the ‘new understanding’ of the nature of acquisitive prescription (its ratio legis) proposed by the Supreme Court also calls into question the principle of ‘gratuitousness’ of this primary method of acquiring ownership. The commentator formulates numerous further arguments and calls for the intervention of the legislator to make changes in the area of acquisitive prescription, which are certainly already necessary.
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Justyński https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The Campaign of British Trade Unions to Oppose the Polish Resettlement Act of 1947.
This article examines how British trade unions organised a coordinated, albeit unsuccessful campaign to oppose both the establishment of the Polish Resettlement Corps in March 1946 and the passing of its accompanying piece of legislation, the Polish Resettlement Act, the following year. Perturbed at the influx to Britain of well over 100,000 Polish soldiers who had fought for Allied forces during the Second World War, many organised labour movements viewed these Poles as foreign competition for British homes, jobs and resources, especially during a period of post-war rationing. The fact that the vast majority of these trade unions were strongly left-wing and led by admirers of the Soviet Union made them not only highly sceptical of Polish soldiers’ claims of being unable to return to Poland fearing communist persecution but also led them to promote communist propaganda by labelling the Polish 2nd Corps, led by Gen. Władysław Anders, as a quasi-fascist pro-German army and a fifth column of Polish reactionaries posing a great danger to Britain. By focusing on a selection of archival documents from 1945-1946, the article demonstrates not only how these trade unions engaged in intense lobbying of the British government to prevent Poles from settling in post-war Britain, but also how they attempted to appeal to the broader population through rhetoric based on xenophobia, Soviet propaganda and even anti-Catholicism.
Prawa autorskie (c) 2025 Dr Paul McNamara https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Creating Resilient Artificial Intelligence Systems. A Responsible Approach to Cybersecurity Risks
In a computerised state, where the information society makes extensive use of digital services, artificial intelligence is important. To facilitate the use of cyberspace, AI systems needed to be resilient to cyber threats that can not only limit the operation of such systems, but also take control of them. Ensuring cyber security requires the introduction and use of appropriate protective measures, both at the stage of creating such systems, implementing them and using them. It should be emphasized that the use of new technologies, including artificial intelligence, must be done responsibly, so as not to expose oneself and other users to risks, including those that cause significant damage. The authors use the dogmatic-legal method, through which an analysis was made of legal acts that normalise both artificial intelligence and cyber security issues. The theoretical-legal method was used to analyse the literature on both normative issues related to artificial intelligence and its potential, as well as obligations related to cyber security, including countering threats occurring in cyberspace.
cyber security, artificial intelligence, cyberspace, cyber threats
Prawa autorskie (c) 2025 Dominik Bierecki, Christophe Gaie, Mirosław Karpiuk, Jean Langlois-Berthelot https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Obowiązek dziecka do utrzymywania kontaktów z rodzicem w aspekcie zasady dobra dziecka
The aim of this article is to present issues related to a child’s obligation to maintain contact with their parent in light of the principle of the best interests of the child, which is a fundamental directive of family law. The author points out that such contact is not only a right but also a duty of the child, the purpose of which is to protect their own well-being and not solely the interests of their parents. The analysis is conducted from a primarily legal perspective, but also from an axiological and psychological perspective, taking into account national case law. It is emphasized that this obligation exists from birth and does not cease upon reaching the age of majority, as the family bond is permanent and accompanies the child throughout their life. Maintaining contact with a parent strengthens the child’s sense of security, belonging, and identity, which means that this duty should be understood as an instrument for protecting the child’s welfare and a foundation for proper development, rather than a formal legal burden.
Prawa autorskie (c) 2025 Aleksandra Młynarkiewicz https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ustrój i prawo starożytnego Rzymu w świetle krakowskich wydań De magistratibus et sacerdotiis, praeterea de diversis legibus Romanorum Giulia Pomponia Leto
The article is devoted to the political and legal system of ancient Rome, especially during the Republic, in the light of the treatise written by the Renaissance scholar Pomponio Leto. The treatise was well-received in sixteenth-century Poland, as evidenced by the four Krakow editions. The author of the treaty (1428–1497) was an Italian humanist, professor of eloquence in Rome, and founder of the Academia Romana, where members discussed various questions of ancient history and literature. His treatise De Romanorum magistratibus, sacerdotiis, iurisperitis et legibus is considered by many scholars to be a „by-product” of work related to the publication of texts by Roman historians, commenting on the works of Virgil, and especially work on the texts of Varro. The author of the paper aims also to demonstrate the influence of sources of Roman law, particularly fragments of Justinian's Digests, on the content of the treatise, often overlooked by most researchers.
Prawa autorskie (c) 2025 Marzena Dyjakowska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Przetwarzanie danych biometrycznych dzieci w związku z korzystaniem ze szkolnej stołówki. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2024 r., III OSK 4804/21
The commentary is a critical analysis of the Supreme Administrative Court (NSA) ruling, which found that the processing of students’ biometric data by a school for verifying payments for the use of the school canteen services complies with the requirements of the GDPR. The analysis elaborates in detail on the court’s interpretation of the principle of data minimization, purpose limitation, and the criterion of „freely given” consent. The author points out inaccuracies in the court’s assessment, arguing that the processing of children’s biometric data in this manner constitutes a disproportionate interference with their privacy. The author discusses the court’s reasoning regarding the relationship between the consent of the data subject and the data processing principles outlined in Article 5 of the GDPR. Concerns are also raised about the court’s assessment that the legal guardians’ consent was „freely given”, which, according to the author, fails to sufficiently account for the relationship between the school and students and the potential imbalance of power between the parties.
Prawa autorskie (c) 2025 Mateusz Kupiec https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Krajowe mechanizmy prewencji tortur: między krajową a międzynarodową ochroną praw człowieka
The paper discusses the issue of national preventive mechanisms established by states in the performance of duties imposed by the Optional Protocol to the Convention against Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, adopted by the United Nations. The purpose of the study is to present specific challenges related to the establishment and functioning of institutions responsible for monitoring places of detention at the national level. These challenges stem from the unique nature of the two-pillar system of prevention established by the OPCAT, and the dualism of national preventive mechanisms, which are rooted in both international and domestic law. The author’s research is based on an analysis of four significant aspects: the wide margin of appreciation granted to states in establishing national preventive mechanisms, the obligation to guarantee the independence of mechanisms, granting access to all places of detention, and cooperation with the Subcommittee on Prevention. The study includes examples of established national preventive mechanisms and an analysis of the first general comment to OPCAT, adopted in 2024.
Prawa autorskie (c) 2025 Joanna Grygiel-Zasada https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Charakterystyka źródeł prawa energii jądrowej w PRL (do 1986 r.)
This article discusses the types of formal legal sources that, until 1986, constituted the system of nuclear law in communist Poland. The time frame of this study was determined, on the one hand, by the state's commencement of legislative activity in the area in question (1952) and, on the other hand, by the adoption and entry into force of the first Polish Atomic Law (1986). It was the first legal act of this rank in Poland that comprehensively regulated the safety of nuclear energy and ionising radiation. Furthermore, the new act largely streamlined the previously opaque system of norms, which consisted of acts of varying rank and form originating from numerous state authorities.
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Robert Nowacki https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Dlaczego „rozwód notarialny” to złe rozwiązanie?
W artykule przeprowadzona została krytyka pomysłu wprowadzenia rozwodów notarialnych. Analiza obejmuje aspekty konstytucyjne, pozycje ustrojową notariusza oraz wartości aksjologiczne. Notariusz jako przedsiębiorca, a nie organ wymiaru sprawiedliwości pozbawiony jest kluczowych cech zapewniających rzetelne rozpoznanie sprawy. Jednocześnie gdy na propozycję zmian spojrzeć z paradygmatu dostępu do nieformalnego rozwodu można znaleźć dalece doskonalsze rozwiązania w postaci choćby rozwodów adwokacko-radcowskich.
Notariusz, rozwód, małżeństwo, rozwód notarialny
Prawa autorskie (c) 2025 Marcin Kopacki https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Usuwanie odpadów niebezpiecznych jako zadanie gminy.
Na potrzeby niniejszego wywodu, autor dokonał analizy realizacji przez samorządy zadań z zakresu gospodarowania odpadami, ze szczególnym uwzględnieniem tych kwalifikowanych jako niebezpieczne. Wykazano wady regulacji ustawowej w przedmiotowym zakresie. Autor odniósł się do orzecznictwa, w którym samorządy podnosiły zagadnienie natury interpretacyjnej w przedmiocie przepisów definiujących pojęcie odpadów komunalnych w praktyce ich funkcjonowania. Konkluzją poniższego artykułu są propozycje zmian przepisów, których celem będzie wprowadzenie do ustawy o odpadach przepisu określającego, że działania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w zakresie usuwania odpadów, które nie stanowią odpadów komunalnych, są zadaniami z zakresu administracji rządowej, które to zgodnie z obowiązującymi przepisami, są finansowane z budżetu państwa. Ponadto autor wskazuje, że przedmiotowa zmiana legislacyjna jest jedynym słusznym rozwiązaniem, które skutecznie wesprze istotny problem tzw. „dzikich wysypisk” i gospodarowania odpadami niebędącymi odpadami komunalnymi.
Prawa autorskie (c) 2025 Adam Ostrowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0