logo czasopisma

Artykuły

Tom 61 Nr 2 (2026): Prawo i Więź

Bohaterowie azylu dyplomatycznego czasów rewolucji węgierskiej w „Dziennikach” Sándora Máraiego

DOI:
https://doi.org/10.36128/n18ef810
Przesłane
11 stycznia 2026
Opublikowane
09-05-2026

Abstrakt

The aim of this article is to present asylum cases (including lesser-known ones) involving the use of diplomatic asylum that took place during the Hungarian Revolution of 1956. At the same time, the text analyzes the assessment of these cases through the prism of the observations of the leading Hungarian émigré writer and poet Sándor Márai. He is currently one of the most famous Hungarian artists in Poland (his works have been made widely available to Polish readers by the Czytelnik publishing house). Márai observed the Hungarian Revolution while living in the US at the time, and for obvious reasons, he was deeply affected by these events. He included his assessment of the heroes of this revolution (primarily Imre Nagy and Cardinal József Mindszenty) in excerpts from his “Diaries”. This assessment is quite critical, especially towards Prime Minister Nagy. Undoubtedly, Sándor Márai judges him to be a communist, has no faith in his “conversion”, does not sympathize with him, and considers the tragic twists and turns of his fate to be gangster-like reprisals by the communists. On the other hand, he perceives Cardinal Mindszenty differently, but does not believe in his intellectual or political abilities. He does not appreciate his religious attitude. However, he does appreciate his behavior, which secured him a rightful place in history.

Bibliografia

  1. Ciechanowski, Jan Stanisław. “Azyl dyplomatyczny w Poselstwie Rzeczpospolitej Polskiej w czasie hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939).” Przegląd Historyczny XCI, z. 4 (2000).
    Pokaż w Google Scholar
  2. Deák, András Miklós i Ádám Somorjai. The Host and His Guest – Chargé d’Affaires Garret G. Ackerson and Cardinal József Mindszenty (1957–1961). Budapest: Magyar Napló, 2022.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Dębicki, Roman. “Węgry wobec wojny polsko-rosyjskiej 1920 roku.” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Endlicher, Stephan Ladislaus, red. Rerum Hungaricarum Monumenta Arpadiana. Sangalli: Wyd. Scheitlin & Zollikofer, 1849.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Fejtő, François. “Przyczyny rewolucji węgierskiej.” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Górny, Grzegorz. Węgry. Tysiąc lat samotności. Kraków: Wydawnictwo AA, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Gömöri, György. “Z dziennika naocznego świadka (Notatki z rewolucji węgierskiej 1956 roku).” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Instytut Książki: Paryż–Kraków, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Grajewski, Andrzej. “Niepokorny Kardynał József Mindszenty (1892–1975).” Przystanek Historia (2020).
    Pokaż w Google Scholar
  9. Granville, Johanna. “Hungary, 1956: The Yugoslav Connection.” Europe-Asia Studies 50, nr 3 (1998).
    Pokaż w Google Scholar
  10. Kopácsi, Sándor. W imieniu klasy robotniczej. Warszawa: Wydawnictwo Przedświt (drugiego obiegu), 1988.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Kopácsi, Sándor. Węgry 1956. Trzynaście dni nadziei. Warszawa: Wydawnictwo Świt (drugiego obiegu), 1980.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Krawczyk, Andrzej. “Węgry 1956: pierwsza rewolucja antykomunistyczna.” Polityka, 18 października 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Laar, Mart. Wojna w lesie. Walka Estończyków o przetrwanie 1944–1956. Kraków: Wydawnictwo Libron, 2008.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Lagzi, Gabor, red. Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Lomax, Bill. Węgry 1956. Warszawa: Wydawnictwo CDN (drugiego obiegu), 1986.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Ludwicki, Konrad. “Sándor Márai – antropolog, emigrant, humanista (rozważania o istocie pisarstwa Máraiego na przykładzie Dziennika).” Studia Historicoliteraria, t. VIII (2008).
    Pokaż w Google Scholar
  17. Márai, Sándor. I Dziennik 1943–1948. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Márai, Sándor. II Dziennik 1949–1956. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Márai, Sándor. IV Dziennik 1967–1976. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 2019.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Márai, Sándor. V Dziennik 1977–1989. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Maulnier, Thierry. “To, czego nawet Koestler nie przewidział.” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Morawski, Dominik. “Korespondencja z Rzymu.” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Nahlik, Stanisław Edward. Narodziny nowożytnej dyplomacji. Wrocław: Ossolineum, 1971.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Ousset, Jean. Marksizm i rewolucja. Warszawa: Andegavenum, 2021.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Roszkowski, Wojciech. Bezbożność, terror i propaganda. Fałszywe proroctwa marksizmu. Kraków: Wydawnictwo Biały Kruk, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Solak, Andrzej. Męczennicy katoliccy ostatniego stulecia. Kraków: Wydawnictwo eSPe, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Tibor, Mészáros. Odyseja XX wieku. Sándor Márai – życie i dzieło. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 2023.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Tischler, János. “Reakcje w Polsce na wiadomość o procesie i straceniu Imre Nagya (1958).” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Ulanowski, Bolesław. O prawie azylu w statutach Kazimierza Wielkiego. Kraków: Wydawnictwo Drukarnia UJ, 1886.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Villa, Luigi. Paweł VI błogosławiony? Komorów: Wydawnictwo Antyk, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Vincenz, Andrzej. “Notatki węgierskie.” W Węgry i my. Antologia tekstów o tematyce węgierskiej w publikacjach Instytutu Literackiego, red. Gabor Lagzi. Paryż–Kraków: Instytut Książki, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Wildmann, Georg. “Der Volksaufstand 1956 in Ungarn und das Schicksal Kardinal Mindszentys.” Donauschwaben Oberösterreich, Heft 3 (2016).
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.