logo czasopisma

Artykuły

Tom 62 Nr 3 (2026): Prawo i Więź

Przedsiębiorca jako strona wyzyskana w rozumieniu art. 388 k.c.

DOI:
https://doi.org/10.36128/bq8f8v07
Przesłane
9 września 2025
Opublikowane
24-07-2026

Abstrakt

It has not yet been decided whether the exploitation regulated by Article 388 of the Civil Code applies to all types of transactions – particularly commercial transactions. The legislature has not clarified the subject-related prerequisites of exploitation, using only the general terms ”party,” i.e., exploiter and exploited. The purpose of this study is to provide a detailed analysis of the situation of an entrepreneur as an exploited party within the meaning of Article 388 of the Civil Code. First, it is demonstrated that an entrepreneur falls within the scope of application of Article 388 of the Civil Code. Next, the arguments supporting the possibility of recognizing an entrepreneur as an exploited party within the meaning of Article 388 of the Civil Code are presented and analyzed. Among these, the grounds for exploitation were discussed; attention was drawn to the most recent legislative amendment, together with the explanatory memorandum to the draft legislation; arguments based on the legal nature of exploitation, the protection of the parties’ contractual autonomy, and the wording of Article 1 of the Civil Code were then put forward.

Bibliografia

  1. Bieniek Gerard, Helena Ciepła, Stanisław Dmowski, Jacek Gudowski, Krzysztof Kołakowski, Marian Sychowicz, Tadeusz Wiśniewski, Czesława Żuławska, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. I, Warszawa: Lexis Nexis, 2008.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Chłopecki Aleksander, „Instrumenty pochodne w polskim systemie prawnym (rozważania na kanwie «toksycznych opcji»)” Przegląd Prawa Handlowego, nr 7 (2009): 4-10.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Cserne Péter, Ákos Szalai, „On the Necessity of Necessity: An Economic Analysis of Contracts Concluded in a Situation of Need” Silesian Journal of Legal Studies, nr 1 (2010): 11-25.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Gajda Janusz, „Dobra wiara osoby prawnej” Państwo i Prawo, nr 3 (1991).
    Pokaż w Google Scholar
  5. Górski Józef, „Stanowisko prawne organów i pełnomocników przedsiębiorstw państwowych” Nowe Prawo, nr 6 (1955).
    Pokaż w Google Scholar
  6. Gutowski Maciej, „Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (druk sejmowy nr 1344)” Zeszyty Prawnicze, nr 1(2022): 155-195.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Jelonek-Jarco Barbara, „O konieczności regulacji prawnej umowy franczyzy – uwagi do raportu «Faktyczna nierówność stron umowy franczyzy w Polsce»” Prawo w działaniu. Sprawy cywilne, nr 50 (2022): 130-168.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Kidyba Andrzej, Dyrektor jako organ przedsiębiorstwa państwowego, Lublin: UMCS, 1988.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Klein Alfred, „Ewolucja instytucji osobowości prawnej”, [w:] Tendencje rozwoju prawa cywilnego, red. Ewa Łętowska. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Kodeks cywilny z komentarzem, red. Jan Winiarz. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1980.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Małgorzata Balwicka-Szczyrba, Anna Sylwestrzak, wyd. 2. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Mariusz Załucki. wyd. 4. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Kodeks cywilny. Komentarz, red. Witold Borysiak, wyd. 33. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, Przepisy wprowadzające. Część ogólna. Własność i inne prawa rzeczowe, red. Konrad Osajda. Warszawa: C. H. Beck, 2013.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania – część ogólna, red. Andrzej Kidyba. Lex. 2014.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Kodeks cywilny. Komentarz. red. Edward Gniewek, Piotr Machnikowski, wyd. 11. Warszawa: C. H. Beck, 2023.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. Mariusz Fras, Magdalena Habdas. Warszawa: Wolters Kluwer, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Kondek Jędrzej M., Wpływ instytucji kryzysowych na stosunki cywilnoprawne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Korpalski Mariusz, Bankowe umowy przedsiębiorców, Warszawa: Difin, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Kosmol Mateusz, „Rozważania nad wyzyskiem (art. 388 k.c.) z perspektywy prawa i orzecznictwa austriackiego” Transformacje Prawa Prywatnego, nr 3 (2024): 31-53.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Lewandowski Paweł, „Niedoświadczenie, niedołęstwo lub przymusowe położenie wspólnika spółki cywilnej. Rozważania na gruncie cywilnoprawnej regulacji wyzysku” Acta Scientifica Academiae Ostroviensis. Sectio A, nr 2 (2018): 96-108.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Lewandowski Paweł, „O definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej po wejściu w życie ustawy – Prawo przedsiębiorców” Palestra, nr 1-2 (2019): 94-105.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Lewandowski Paweł, „O ochronie wyzyskanego – rozważania nad nowymi rozwiązaniami wyzysku w polskim prawie cywilnym” Studia Iuridica Toruniensia, nr 2 (2022): 107-128.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Lewandowski Paweł, „Zdolność do czynności prawnych przedsiębiorcy jako osoby fizycznej” Studia Prawno-Ekonomiczne, t. C (2016): 91-105.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Lewaszkiewicz-Petrykowska Biruta, „Wyzysk jako wada oświadczenia woli” Studia Prawno-Ekonomiczne, t. X (1973): 51-63.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Lewaszkiewicz-Petrykowska Biruta, Wady oświadczenia woli w polskim prawie cywilnym. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1973.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Lewaszkiewicz–Petrykowska Biruta, „Problem wad oświadczenia woli w czynności prawnej dokonanej przez przedstawiciela”, [w:] Studia z prawa cywilnego. Księga pamiątkowa dla uczczenia 50-lecia pracy naukowej prof. dr. hab. Adama Szpunara, red. Andrzej Rembieliński. Warszawa-Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Zobowiązania. Część ogólna, t. II, Komentarz, red. Piotr Machnikowski. Warszawa: C. H. Beck, 2024.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Matuszyk Krzysztof J., „Instytucja odsetek w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych” Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 1 (2005): 20-27.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Morawski Lech, Zasady wykładni prawa. Toruń: TNOIK, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Naworski Jerzy P., „Status prawny rolnika indywidualnego” Przegląd Prawa Handlowego, nr 10 (2012): 11-19.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Naworski Jerzy P., Cena. Obowiązek zapłaty w obrocie gospodarczym. Warszawa: „KiK” Konieczny i Kruszewski, 1999.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Nowakowski Tobiasz, „O nowelizacji art. 388 kodeksu cywilnego – uwagi krytyczne” Rejent, nr 5 (2022): 26-47.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Ohanowicz Alfred, Józef Górski, Zarys prawa zobowiązań. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
    Pokaż w Google Scholar
  35. Pietraszewski Mateusz, „Czy rolnik indywidualny jest przedsiębiorcą w świetle kodeksu cywilnego?” Przegląd Prawa Handlowego, nr 4 (2010): 48-53.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Rzetecka-Gil Agnieszka, Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania - część ogólna. Lex, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Rzewuski Maciej, „Exploitation as a Flaw in the Statement of Intent”, [w:] Wykorzystywanie człowieka w XX i XXI wieku, red. Bronisła Sitek, Gaetano Dammacco, Dagmara Barańska, Kamila Naumowicz, Katarzyna Zaworska. Olsztyn: Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Safjan Marek, „Umowy związane z obrotem gospodarczym jako najważniejsza kategoria czynności handlowych” Przegląd Prawa Handlowego, nr 2 (1998): 1-10.
    Pokaż w Google Scholar
  39. System Prawa Cywilnego, t. III, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. Zbigniew Radwański. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981.
    Pokaż w Google Scholar
  40. System Prawa Handlowego, t. V, Prawo umów handlowych, red. Stanisław Włodyka. Warszawa: C. H. Beck, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  41. System Prawa Prywatnego, t. I, Prawo cywilne – część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C. H. Beck, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  42. System Prawa Prywatnego, t. VII, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. Jerzy Rajski. Warszawa: C. H. Beck, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Szajkowski Andrzej, Monika Tarska, Prawo spółek handlowych. Warszawa: C. H. Beck, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Tereszkiewicz Piotr, Obowiązki informacyjne w umowach o usługi finansowe. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Trzaskowski Roman, Granice kształtowania treści i celu umów obligacyjnych: art. 3531 K.C. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Węgrzynowski Łukasz, „Ekwiwalentność świadczeń w orzecznictwie antymonopolowym” Glosa, nr 4 (2010): 86-96.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Węgrzynowski Łukasz, „Kontrola treści umowy w prawie ochrony konkurencji” Przegląd Prawa Handlowego, nr 4 (2009): 10-15.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Węgrzynowski Łukasz, Ekwiwalentność świadczeń w umowie wzajemnej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
    Pokaż w Google Scholar
  49. Widło Jacek, „Wyzysk w świetle nowelizacji kodeksu cywilnego” Prawo i Więź, nr 3 (2022): 130-148.
    Pokaż w Google Scholar
  50. Wilejczyk Magdalena, „Skutki prawne naruszenia wzajemnego charakteru umowy o dożywocie” Państwo i Prawo, z. 4 (2024): 81-98.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.