logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Czy należy rezygnować ze skargi nadzwyczajnej? O jej funkcjach i charakterze prawnym

DOI:
https://doi.org/10.36128/k8xzgj66
Przesłane
23 czerwca 2025
Opublikowane
24-09-2026

Abstrakt

This paper aims to analyze the instrument of an extraordinary complaint, its legal character and fundamental function considering the plans of its elimination from the justice system. It points out the role of this complaint as a means of protection against the breaches of constitutional rights and freedoms that may arise when a court judgement is issued. It indicates the need for a legal instrument which can be used to explore the constitutionality (compliance with the Constitution of Poland) of the acts of law (judgements, decisions and court orders). Without it, there is a gap in the legal system as regards the protection of constitutional rights. It is claimed that the possibility of dispersed control over the constitutionality of the law application in individual cases is desirable. The paper also includes proposals of amendments of the instrument of an extraordinary complaint. These involve the extension of the list of entities authorized to file it, the narrowing down of the grounds for the complaint, shorter deadlines for its filing or no need of jurors. They provide an opportunity for a discussion as to whether the extraordinary complaint should be amended, restricted in terms of the grounds for it or entirely eliminated from the justice system.

Bibliografia

  1. Bekrycht, Tomasz, Milena Korycka-Zirk, Karol Dobrzeniecki. Logiczne podstawy prawoznawstwa. Toruń: TNOIK, 2014.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Bogucka, Iwona. Funkcje prawa. Analiza pojęcia. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Bosek, Leszek. Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Bukowski, Tomasz. „Klauzule generalne w prawie cywilnym. O konieczności stworzenia katalogu zasad współżycia społecznego" Monitor Prawniczy, nr 24 (2008): 1297–1306.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Dobrowolski, Marek. „Skarga konstytucyjna i nadzwyczajna. Na czym polegają, czym się różnią" Gazeta Prawna, 3 lipca 2021. https://www.gazetaprawna.pl/prawnik/orzecznictwo/artykuly/10970985,skarga-konstytucyjna-nadzwyczajna-sad-najwyzszy-marek-dobrowolski.html.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Domańska, Aldona. „Czy skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego spełniła swoje cele?" Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, nr 93 (2020): 103–116.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Dworkin, Ronald. Biorąc prawa poważnie, tłum. Tomasz Kowalski. Warszawa: Aletheia, 1998.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Ereciński, Tadeusz, Karol Weitz. „Skarga nadzwyczajna w sprawach cywilnych" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 7–19.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Gizbert-Studnicki, Tomasz. „Reguły i zasady prawne" Państwo i Prawo, nr 3 (1988): 16–26.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Hart, H.L.A. Pojęcie prawa, tłum. Jan Woleński. Warszawa: Aletheia, 1998.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Justyński, Tomasz. Nadużycie prawa w polskim prawie cywilnym. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Kluza, Jan. „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach ze skargi nadzwyczajnej w sprawach cywilnych i karnych" Przegląd Sejmowy, nr 3 (2021): 261–279.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Leszczyński, Leszek. „Konstytucyjne klauzule generalne – między konstrukcją legislacyjną a jej implementacją" Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2022): 44–55.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Leszczyński, Leszek. Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2001.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Łopatka, Adam. „Jaką rolę przyznać zasadom współżycia społecznego w nowym kodeksie cywilnym PRL?" Państwo i Prawo, z. 10 (1960): 604–605.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Michalak, Anna. „Skarga nadzwyczajna – dopełniający czy konkurencyjny wobec skargi konstytucyjnej instrument ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki" Przegląd Sejmowy, nr 2 (2019): 73–96.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Morawska, Elżbieta. Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Toruń: TNOIK, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Nowicki, Marek Antoni. „Uchylenie przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNSP) na skutek skargi nadzwyczajnej prokuratora generalnego prawomocnego wyroku w sprawie o zniesławienie wydanego dziesięć lat wcześniej na korzyść skarżącego. Wałęsa przeciwko Polsce [wyrok – 23 listopada 2023 r., Izba (Sekcja I), skarga nr 50849/21]" Palestra, nr 1 (2024): 102–120.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Podczaszy, Joanna. „Koncepcja rządów prawa a jej stosowanie w Polsce", [w:] Rządy prawa i europejska kultura prawna, red. Andrzej Bator, Joanna Helios, Wioletta Jedlecka, 9–40. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Przedańska, Justyna. „»Ab ovo«, czyli o koncepcji państwa prawa", [w:] Administracja publiczna pod rządami prawa. Księga pamiątkowa z okazji 70-lecia urodzin prof. zw. dra hab. Adama Błasia, red. Jerzy Korczak, 393–407. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Radajewski, Mateusz. „Skarga nadzwyczajna (wybrane zagadnienia)" Państwo i Prawo, nr 3 (2020): 64–78.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Radwański, Zbigniew, Maciej Zieliński. „Pojęcie klauzuli generalnej. Normy i przepisy prawa cywilnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Rojek-Socha, Patrycja. „Skarga nadzwyczajna przejdzie do lamusa". Prawo.pl. https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/co-dalej-ze-skarga-nadzwyczajna,528194.html.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Rutherford, Samuel. Lex Rex. The Law and the Prince. A Dispute for The Just Prerogative of King and People. http://www.constitution.org/sr/lexrex.html.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Safjan, Marek. „Zasady prawa prywatnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Prawo cywilne – część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Sanetra, Walerian. „Skarga nadzwyczajna – «poprawianie» ustawodawstwa czy korygowanie błędów orzecznictwa sądowego?" Praca i Zabezpieczenie Społeczne, nr 1 (2019): 999.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Skąpski, Michał. Ochronna funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2006. Lex.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Sokolewicz, Wojciech. „Artykuł 2", [w:] Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, red. Lech Garlicki, Marek Zubik, t. V. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Społeczne poglądy na funkcje prawa, red. Maria Borucka-Arctowa. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Syryt, Aleksandra. „Skarga konstytucyjna a skarga nadzwyczajna: analiza porównawcza instytucji usuwania naruszeń wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP" Prawo i Więź, nr 4 (2022): 36–58.
    Pokaż w Google Scholar
  31. System prawa prywatnego. Część ogólna, t. II, red. Zbigniew Radwański, wyd. 3. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Szczucki, Krzysztof. Komentarz do art. 89 ustawy o Sądzie Najwyższym. Lex, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Szubert, Wacław. „Funkcje prawa pracy" Państwo i Prawo, z. 3–4 (1971): 567–583.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Tuleja, Piotr. „Podstawowe problemy związane z interpretacją Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego", [w:] Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, red. Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  35. Tuleja, Piotr. Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy). Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Tuleja, Piotr. „Art. 2", [w:] Konstytucja RP, t. I: Komentarz do art. 1–86, red. Marek Safjan, Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Widło, Jacek. „O sądach obywatelskich, współpracy sędziów zawodowych i sędziów niezawodowych – uwag kilka" Zeszyty Prawnicze, nr 2 (2025): 75–102.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Wilejczyk, Magdalena. „Integralna filozofia prawa Ronalda Dworkina a problem klauzul generalnych. Klauzule generalne jako odesłania wewnątrzsystemowe" Państwo i Prawo, nr 2 (2019): 3–15.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Wilejczyk, Magdalena. „Zasady Draft Common Frame of Reference na tle zasad polskiego prawa prywatnego" Państwo i Prawo, nr 1 (2018): 51–65.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Winczorek, Piotr, Tomasz Stawecki, Tatiana Chauvin. Wstęp do prawoznawstwa. Warszawa: C.H. Beck, 2023.
    Pokaż w Google Scholar
  41. Wronkowska, Sławomira, Maciej Zieliński, Zygmunt Ziembiński. Zasady prawa. Zagadnienia podstawowe. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1974.
    Pokaż w Google Scholar
  42. Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, red. Tomasz Stawecki, Jan Winczorek. Warszawa: Wolters Kluwer, 2014. Lex.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Zembrzuski, Tadeusz. „Skarga nadzwyczajna w polskim postępowaniu cywilnym" Państwo i Prawo, nr 6 (2019): 123–138.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Zembrzuski, Tadeusz. „Wpływ wprowadzenia skargi nadzwyczajnej na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 20–38.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Zieliński, Maciej. Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis, 2012.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Ziembiński, Zygmunt. „O pojmowaniu celu, zadania, roli i funkcji prawa" Państwo i Prawo, nr 12 (1987): 15–28.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Ziembiński, Zygmunt. Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1983.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Ziembiński, Zygmunt. Teoria prawa. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1978.
    Pokaż w Google Scholar
  49. Znamierowski, Cezary. Oceny i normy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.