logo czasopisma

Artykuły

Tom 62 Nr 3 (2026): Prawo i Więź

Rzemiosło sztuki prawniczej, czyli o niełatwej sztuce pisania trudnych uzasadnień

DOI:
https://doi.org/10.36128/6e3a5j24
Przesłane
26 grudnia 2024
Opublikowane
24-07-2026

Abstrakt

This paper presents the heuristic value of analysing the judicial model of dispute resolution in the context of practical discourse, in the light of the main contemporary theories of legal discourse. Judicial activism, manifested in a willingness to depart from established practices and models in case law in order to interpret legal norms, has become a leading factor in an in-depth reflection on the postulate of effective communication and a universal understanding of the law. The manner and form in which judgments are reasoned form part of the contemporary debate on the relationship between justice in the postmodern era and the culture of legal language. This paper contributes to research on the use of judicial analysis of the law in contemporary legal discourse.

Bibliografia

  1. Andruszkiewicz Marta. „Wpływ języka na adresatów norm prawnych” Przegląd Prawa Publicznego, nr 7–8 (2015): 35-44.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Baudelaire Charles, „O istocie śmiechu i ogólnej komiczności w sztukach plastycznych” Literatura na świecie, nr 10-11 (1999): 170-189.
    Pokaż w Google Scholar
  3. de Beaumarchais Pierre Augustin Caron, Wesele Figara. Kraków: Zielona Sowa, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Brożek Bartosz, Umysł prawniczy. Kraków: Copernicus Center Press, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Cornu Gérard, Linguistique juridique. Paris: Wydawnictwo Montchrestien, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Danilewicz Anatolij, „Przemówienie sądowe jako przedmiot analizy naukowej” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, nr 1 (1994): 93-98.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Dębska Hanna, „W okowach prawniczego sensus communis. O trudnościach uprawiania krytycznie zorientowanej socjologii prawa” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2014): 18-30.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Dupret Baudoin, Prawo w naukach społecznych. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Duszka-Jakimko Hanna, Beata Kozicka, „Jasność prawa a (nie)przejrzystość języka prawnego” Przegląd Prawa Publicznego, nr 1 (2018): 9-20.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Gajewska-Kraczkowska Hanna, „Rola środków masowego przekazu w realizacji zasady jawności rozprawy głównej” Studia Iuridica, nr 13 (1985): 77-93.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Gajewska-Kraczkowska Hanna, „Sędziowie w społeczeństwie otwartym”, [w:] Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Świdy, red. Jerzy Skorupka. 777-786. Warszawa: Wolters Kluwer, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Geier Manfred, Gra językowa filozofów. Od Parmenidesa do Wittgensteina. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2000.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Goyard-Fabre Simone, Les embarras philosophiques du droit naturel. Paris: Vrin, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Górny Witold, „Rozmaite oblicza doskonałej niedoskonałości. Rozważania nad wpływem sposobu postrzegania prawa na proces jego interpretacji” Przegląd Prawa Publicznego, nr 10 (2016): 41-52.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Gurgul Józef, „Wpływ utworów artystycznych i poetyckich na efektywność, kulturę i etykę śledztwa” Prokuratura i Prawo, nr 2 (2018): 101-132.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Heller Michał, Początek jest wszędzie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Kalinowski Stefan, Polski proces karny w zarysie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Kania Agnieszka, „Motywacyjno-wychowawcza funkcja ustnych uzasadnień orzeczeń sądowych w sprawach karnych” Prokuratura i Prawo, nr 11 (2016): 97-110.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Kant Immanuel, Krytyka władzy sądzenia. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 1964.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Kapuściński Ryszard, Podróże z Herodotem. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Kawalec Anna, „Performing arts w świetle prawa autorskiego i praw pokrewnych – pomiędzy terminologią prawa a światem sztuki” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej, z. 125 (2014): 20-32.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Klemensiewicz Zenon, W kręgu języka literackiego i artystycznego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1961.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Kosiński Jerzy, „Poruszyć umysł. Rozmowa z M. Kobzdejem” Tygodnik Solidarność, nr (1989).
    Pokaż w Google Scholar
  24. Kotarbiński, Tadeusz. Kurs logiki dla prawników. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1951.
    Pokaż w Google Scholar
  25. Kotowski Artur, „Teoretycznoprawna analiza pojęcia uzasadniania”, [w:] Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, red. Iwona Rzucidło-Grochowska, Mateusz Grochowski. 43-86. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
    Pokaż w Google Scholar
  26. Kotuk Tadeusz, „Metafory w polskim dyskursie prawniczym z perspektywy lingwistyki kognitywnej” Przegląd Sądowy, nr 10 (2012): 76-98.
    Pokaż w Google Scholar
  27. Kryszkiewicz Małgorzata, 100 lat polskiego prawa: Prawo jest funkcją języka, język funkcją prawa, a łączy je kultura, 2024. http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1288308,100-lat-polskiego-prawa-bez-zwiezlosci-nie-ma-komunikacji.html.
    Pokaż w Google Scholar
  28. Levinson Stephen C., Pragmatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  29. Łętowska Ewa, „Dialog i metody. Interpretacja w multicentrycznym systemie prawa (cz. I)” Europejski Przegląd Sądowy, nr 11 (2008): 4-8.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Łętowska Ewa, „Pozaprocesowe znaczenie uzasadnienia sądowego” Państwo i Prawo, z. 5 (1997): 3-17.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Łętowska Ewa, Jan Woleński, „Czy prawo zatruwa wolność?” Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, nr 3 (2013): 9-25.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Artyzm i rzemiosło” Europejski Przegląd Sądowy, nr 5 (2013): 58-59.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Dzik Erymantejski, czyli do czterech razy sztuka” Europejski Przegląd Sądowy, nr 7 (2010): 57-58.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Łętowska Ewa, Krzysztof Pawłowski, „Paralele i parentele” Europejski Przegląd Sądowy, nr 6 (2011).
    Pokaż w Google Scholar
  35. Malaurie Philippe, Anthologie de la pensée juridique. Paris: Éditions Cujas, 1996.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Małecki Mikołaj, „Umysł prawniczy” prof. Brożka: intuicja, wyobraźnia, język, 2024. http://karne24.com/umysl-prawniczy-prof-brozka-intuicja-wyobraznia-jezyk/.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Mańko Rafał, W stronę krytycznej filozofii orzekania. Polityczność, etyka, legitymizacja. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Marquard Odo, Apologia przypadkowości. Warszawa: Oficyna Naukowa, 1994.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Martialis Marcus Valerius, Wstęp do Księgi I Epigramatów. Warszawa: Czytelnik, 1971.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Mattila Heikki E.S., Comparative Legal Linguistics: Language of Law, Latin and Modern Lingua Francas. London: Routledge, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  41. Michalski Wojciech, „Kształtowanie świadomości i kultury prawnej społeczeństwa poprzez działalność sądownictwa” Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa Sądowego, nr 24 (1985): 3-22.
    Pokaż w Google Scholar
  42. Morawski Lech, Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian. Warszawa: Lexis Nexis, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Olszewski Henryk, Słownik twórców idei. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2001.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Ortwin Ostap, Próby przekrojów. Ze studiów nad teatrem, liryką i powieścią 1900–1935. Lwów: Księgarnia Polska Bernarda Połanieckiego, 1936.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Pachnik Karol, „Język polski (język prawny, język prawniczy, język prawa) a uzasadnianie orzeczeń” Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, z. 1 (2013): 19-26.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Parandowski Jan, Alchemia słowa. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1976.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Pascal Blaise, Myśli. Warszawa: Nakład Księgarni Św. Wojciecha, 1921.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Pełka Michał, „Debata Fish-Dworkin jako przykład sporu o praktykę interpretacji prawa” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2 (2015): 86-107.
    Pokaż w Google Scholar
  49. Perelman Chaïm, Logika prawnicza. Nowa retoryka. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.
    Pokaż w Google Scholar
  50. Peyrefitte Alain, Wymiar sprawiedliwości. Między ideałem a rzeczywistością. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1987.
    Pokaż w Google Scholar
  51. Podemski Stanisław, „Ekspertyzy”, [w:] Przyszłość polskiego wymiaru sprawiedliwości, red. Adam Zieliński, Marek Zubik. 85-92. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, 2002.
    Pokaż w Google Scholar
  52. Romanowicz Marcin, „Utrwalona linia orzecznicza jako argument z (własnego) autorytetu sądowego”, [w:] Rola orzecznictwa w systemie prawa, red. Tomasz Giaro. 173-201. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.
    Pokaż w Google Scholar
  53. Rzucidło-Grochowska Iwona, „Uzasadnienie jako instrument budowy zaufania. Po Szkole Letniej »Uzasadnianie orzeczeń sądowych: perspektywy prawne i interdyscyplinarne« [sprawozdanie z obrad w dniach 6-9 lipca 2016 r. w Jabłonnie k. Warszawy]” Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 5 (2016): 101-108.
    Pokaż w Google Scholar
  54. Safjan Marek, „Prawo to instrument dla wirtuoza” Rzeczpospolita, 6 grudnia (2010).
    Pokaż w Google Scholar
  55. Samborski Edward, Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach karnych. Warszawa: Lexis Nexis, 2005.
    Pokaż w Google Scholar
  56. Sanetra Walerian, „Kilka uwag o uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego” Przegląd Sądowy, nr 9 (2002): 48-62.
    Pokaż w Google Scholar
  57. Sarkowicz Ryszard, „Koherencja tekstu prawnego w świetle koncepcji poziomowej interpretacji tekstu prawnego”, [w:] Język–prawo–społeczeństwo, red. Ewa Malinowska. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  58. Scalia Antonin, Mułłowie zachodu: sędziowie jako arbitrzy moralni. www.rpo.gov.pl/ pliki/12537879280.pdf.
    Pokaż w Google Scholar
  59. Seneka Lucjusz Anneusz, Myśli. tłum. Stanisław Stabryła. Kraków: Wydawnictwo Aletheia, 1989.
    Pokaż w Google Scholar
  60. Sękowska Anna, „Kontakty z wymiarem sprawiedliwości, a opinie na temat sądów”, [w:] Sądy w opinii społeczeństwa polskiego, red. Maria Borucka-Arctowa, Krzysztof Pałecki. 174-188. Kraków: Wydawnictwo Ratio, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  61. Sobieszewska Marta. „Juryslingwistyka: między językiem a prawem” Studia Iuridica Lublinensia, nr 4 (2015): 123-132.
    Pokaż w Google Scholar
  62. Spyra Tomasz, Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni. Kraków: Wolters Kluwer, 2006.
    Pokaż w Google Scholar
  63. Stelmach Jerzy, „Interpretacja bez granic” Forum Prawnicze, nr 2 (2011): 13-18.
    Pokaż w Google Scholar
  64. Stelmach Jerzy, „Przypadek trudny w prawie”, [w:] W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, red. Agnieszka Choduń, Stanisław Czepita. 141-150. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  65. Stelmach Jerzy, Co to jest hermeneutyka?. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
    Pokaż w Google Scholar
  66. Stelmach Jerzy, Kodeks argumentacyjny dla prawników. Kraków: Wolters Kluwer, 2003.
    Pokaż w Google Scholar
  67. Stępień Antoni Bazyli, Propedeutyka estetyki. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1986.
    Pokaż w Google Scholar
  68. Szerer Mieczysław, „Kilka uwag o sztuce przemawiania w sądzie” Palestra, nr 3 (1964): 24-28.
    Pokaż w Google Scholar
  69. Sztander–Sztanderska Karolina, Teoria praktyki i praktyka teorii. Wstęp do socjologii Pierre’a Bourdieu. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.
    Pokaż w Google Scholar
  70. Śliwiński Stanisław, Proces karny. Zasady ogólne. Warszawa: Wydawnictwo Gebethener i Wolff, 1948.
    Pokaż w Google Scholar
  71. Śnieciński Marek, „Humor jako element strategii artystycznej – Erwin Wurm i jego dzieła” Dyskurs. Pismo naukowo-artystyczne ASP we Wrocławiu, nr 19 (2015): 130-144.
    Pokaż w Google Scholar
  72. Twardowski Jan, Pewność niepewności. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1998.
    Pokaż w Google Scholar
  73. Wronkowska Sławomira, „Postulat jasności prawa i niektóre metody jego realizacji” Państwo i Prawo, z. 10 (1976): 19-33.
    Pokaż w Google Scholar
  74. Wróblewski Bronisław, Język prawny i prawniczy. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948.
    Pokaż w Google Scholar
  75. Wróblewski Jerzy, „Opinia publiczna a polityka prawa”, [w:] Opinia publiczna i środki masowego przekazu a ujemne zjawiska społeczne, red. Brunon Hołyst. 21-35. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1981.
    Pokaż w Google Scholar
  76. Wróblewski Jerzy, Teoria racjonalnego tworzenia prawa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985.
    Pokaż w Google Scholar
  77. Wróblewski Jerzy, Wartości a decyzja sądowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1973.
    Pokaż w Google Scholar
  78. Wróblewski Jerzy, Zasady tworzenia prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1989.
    Pokaż w Google Scholar
  79. Zeidler Kamil, „Erystyka w praktyce prawniczej” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 4 (2009): 51-65.
    Pokaż w Google Scholar
  80. Zieliński Maciej, „Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość” Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 6 (2012): 9-23.
    Pokaż w Google Scholar
  81. Ziembiński Zygmunt, „Fakty prawotwórcze a reguły egzegezy” Państwo i Prawo, nr 8-9 (1979): 76-89.
    Pokaż w Google Scholar
  82. Zych Natalia, „Idea plain language a teksty prawne” Przegląd Legislacyjny, nr 3 (2016): 65-90.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.