Nr 34

Z praw przysługujących członkom spółdzielni na szczególną uwagę zasługuje prawo do informacji na temat działalności spółdzielni. Ogólnym przepisem dotyczącym tego prawa jest art. 18 § 2 pkt 3 ustawy z 16.9.1982 r. – Prawo spółdzielcze, zgodnie z którym członek spółdzielni ma prawo do otrzymania odpisu statutu i regulaminów, zaznajamiania się z uchwałami organów spółdzielni, protokołami obrad organów spółdzielni, protokołami lustracji, rocznymi sprawozdaniami finansowymi oraz umowami zawieranymi przez spółdzielnię z osobami trzecimi, z zastrzeżeniem art. 8¹ ust. 1 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. W art. 18 § 2 pkt 3 pr.spółdz.  jest mowa o prawie do otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz prawie do zaznajamiania się z uchwałami organów spółdzielni, protokołami obrad organów spółdzielni, protokołami lustracji, rocznymi sprawozdaniami finansowymi oraz umowami zawieranymi przez spółdzielnię z osobami trzecimi. Z kolei art. 8¹ ust. 1- 3 u.s.m. stanowi tylko o prawie do otrzymania odpisu statutu i regulaminów, kopii uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi, które, poza fakturami i umowami, powinny być udostępnione na stronie internetowej spółdzielni. Ponadto norma art. 18 § 3 pr.spółdz.  daje możliwość spółdzielni odmowy członkowi wglądu do umów zawieranych z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni znaczną szkodę. Zmiany przepisów w omawianym zakresie zostały wprowadzone do systemu prawnego głównie ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r., o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a w literaturze oraz w orzecznictwie trafnie podnosi się, że budzą wątpliwości zarówno natury legislacyjnej, jak i merytorycznej. Nie zostało sformułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny czy członkom spółdzielni mieszkaniowych przysługuje tylko prawo do otrzymania odpisów i kopii dokumentów, czy też posiadają oni także wynikające z pr.spółdz. prawo do zaznajamiania się z oryginałami tych dokumentów osobiście, w siedzibie spółdzielni lub w innym wyznaczonym miejscu, czy do członków spółdzielni mieszkaniowych znajduje zastosowanie art. 18 § 3 pr.spółdz. czy w końcu  jak interpretować pojęcie osoby trzeciej, z którą spółdzielnia zawiera umowy czy obowiązek zamieszczania na stronie internetowej spółdzielni powyższych informacji.

W artykule przedstawiona została problematyka nadużycia umocowania przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w postępowaniu cywilnym. Nadużycie umocowania przez profesjonalnego pełnomocnika należy rozumieć swoiście. Jego przesłankami są: działanie w granicach umocowania wyznaczonego przez zakres pełnomocnictwa procesowego, działanie wbrew rzeczywistej lub hipotetycznej woli mocodawcy, o ile działanie zgodnie z jego wolą nie naruszałoby zasad etyki zawodowej pełnomocnika. Brak należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika procesowego nie jest przesłanką nadużycia umocowania, ale należyta staranność ma wpływ na jego odpowiedzialność odszkodowawczą. Nadużycie umocowania stanowi uchybienie należytej staranności przez pełnomocnika.

W niniejszym artykule naukowym dokonano oceny obecnego stanu prawnego przez pryzmat wykroczenia polegającego na uchylaniu się od obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci w Polsce. Główną osią pracy jest analiza zasadności istnienia kary nagany w katalogu kar przewidzianych za to wykroczenie w stosunku do opiekunów prawnych dziecka, którzy pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, w dalszym ciągu nie poddali go obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Przedmiotową karę oceniono również przez pryzmat celu, jaki w zamierzeniu ustawodawcy powinna osiągnąć w stosunku do obwinionego. Pracę dopełnia analiza literatury przedmiotu i orzecznictwa sądowego w zakresie stosowania kary nagany.

Celem artykułu jest przedstawienie problematyki związanej z uprowadzeniem czy porwaniem rodzicielskim, wszak ustawodawca nie zawarł w żadnym akcie prawnym wyjaśnienia tychże definicji. Autorka skupiła się również na międzynarodowych aspektach naruszenia dobra dziecka przy bezprawności w działaniach rodziców, jak i na regulacjach krajowych w tym zakresie. W opracowaniu omówiła ona także porwanie rodzicielskie jako naruszenie zasad wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz uprowadzenie rodzicielskie jako występek naruszający dobro dziecka oraz dobro drugiego rodzica. Autorka wskazała także na brak legalnej definicji pojęcia „dobra dziecka” – które tak często występuje zarówno na arenie międzynarodowej, jak  i krajowej. Dodała ona, że na piedestał każdej decyzji rodzica powinno znajdować się dziecko i ochrona jego praw, w tym prawa do niezakłóconej jego egzystencji.

Podział pomiędzy władczymi i pozawładczymi działaniami administracji jest widoczny we wszystkich współczesnych opracowaniach traktujących o problematyce aktywności administracji, w tym publikacji „Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie” pod redakcją naukową Małgorzaty Stahl, „Przewodnik po prawie administracyjnym” pod redakcją naukową Wojciecha Jakimowicza, choć podkreśla historyczność tego podziału i przeplatanie się przedmiotowych działań administracji, „Prawo administracyjne” pod redakcją Zygmunta Niewiadomskiego, czy „Władztwo administracyjne jako istotna cecha definicyjna administracji publicznej” Leszka Bieleckiego w „O prawie administracyjnym i administracji. Refleksje”. Pomimo tego, do dnia dzisiejszego nie wypracowano konsensusu w zakresie zdefiniowania obydwu zbiorów działalności organów. Wskazuje się jednak na pewne ich cechy charakterystyczne, których wstępowanie lub ich brak, miałoby wiązać się z zakwalifikowaniem danej aktywności administracji jako imperium lub gestia. Podkreślić jednak należy, iż owe cechy w opracowaniach autorów bywają nietożsame, z uwagi na podkreślaną płynność owych cech, niekiedy ich przenikanie się i zmienność, w zależności od stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej publikacji przybliżono stanowiska doktryny będące próbą zdefiniowania pojęć władczych i pozawładczych działań administracji. Podjęto także próbę ich analizy pod kątem działań Komisji Nadzoru Finansowego wobec sektora spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Komisja Nadzoru Finansowego prowadzi wobec kas przede wszystkim działania licencyjno-autoryzacyjne, działania o charakterze analitycznym, działania inspekcyjne i regulacyjno-ostrożnościowe.

Autorka poddaje w wątpliwość istotność występowania stronie Komisji Nadzoru Finansowego działań o charakterze niewładczym w klasycznym ich rozumieniu, pomimo ich formalnego istnienia, nie tylko z uwagi na samą treść regulacji określających kompetencję Komisji Nadzoru Finansowego, ale również faktyczny sposób ich wykonywania.

This author considers current European Union and Ukraine’s wholesale natural gas market in light of regulatory measures that had been enacted and/or implemented with respect to its organization and functioning. The analysis points to three major goals EU’s energy sector regulation is geared to achieve: 1) economic (i.e. procompetitive support); 2) energy security; and 3) social goals. As such, the EU wholesale energy market can be regarded as a regulatory instrument. Ukraine assumed the obligation to implement EU legislation in the field of energy sector regulation (Energy Community acquis communautaire): Act of Ukraine No. 329-VIII of 9 April 2015 on natural gas market implements fundamental principles of the third energy package in the area of organization and functioning of the wholesale natural gas market. However, for Ukraine’s
wholesale energy market to assume characteristics of a regulatory instrument akin to the EU market, further implementation of EU regulation 1227/2011 (REMIT) and, to some extent, implementation of the fourth energy package is needed.
In the Part 1 author focuses on providing a background on gas market conditions in the EU and Ukraine, which will provide an important backdrop for the second part of this study where he will discuss in specific regulatory issues associated with adoption of EU gas market principles in the Ukrainian gas market.

Organizacje pożytku publicznego stanowią jedną z kategorii organizacji obywatelskich prowadzących działalność społecznie użyteczną. Ich pozycja prawna została w Polsce ukształtowana w sposób szczególny. Po pierwsze, uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego oraz prowadzenie przez nie działalności poddane zostały stosunkowo surowym rygorom prawnym, co ma na celu zapewnienie transparentności ich działania, oraz zagwarantowanie skutecznego, efektywnego i zgodnego z prawem wykonywania zadań publicznych. Po drugie, organizacjom tym przyznano stosunkowo liczne uprawnienia i przywileje, które mają ułatwiać im realizację zadań społecznie użytecznych.

W latach 1818- 1820 w warszawskiej kancelarii senatora Nikołaja Nowosilcowa na polecenie cesarza Aleksandra I opracowano, w znacznej mierze wzorowany na ustawie konstytucyjnej Królestwa Polskiego z 1815 roku, projekt karty konstytucyjnej dla Cesarstwa Rosyjskiego, zmieniający znacznie jego strukturę ustrojową. Nie wszedł jednak w życie. W 1831 roku władze powstania listopadowego, po znalezieniu oryginału dokumentu, upubliczniły fakt jego stworzenia, wydając tekst w formie drukowanej broszury. Po zajęciu Warszawy we wrześniu 1831 roku, na osobiste polecenie Mikołaja I próbowano zatrzeć wszelkie ślady tej inicjatywy jego poprzednika, paląc pozyskane egzemplarze na terenie moskiewskiego Kremla.

Celem powyższego artykułu jest analiza materiałów związanych z działalnością naukową prof. Jerzego Panejko. Poruszone zostały w nim problemy samorządu, które napotykał na swej drodze ten myśliciel polskiego prawa administracyjnego. Wyodrębniono zagadnienia związane z powstawaniem i rozwojem samorządu (w tym szczegółowo w kontekście samorządu terytorialnego Szwajcarii), jego działalnością na łamach adwokatury, to w jakim wydaniu występował on na terenach byłego zaboru austriackiego, lecz także szereg problemów jakie zrodziły się w związku z wdrażaniem tej nowej instytucji.

We wrześniu 1944 r. PKWN zawarło z rządami ukraińskiej, białoruskiej i litewskiej Republiki Rad tzw. umowy republikańskie. Na ich podstawie dokonano nie tylko masowych przesiedleń ludności, ale zmuszono ewakuującą się ludność do pozostawienia swoich nieruchomości za obietnicę uzyskania w nowym miejscu osiedlenia mienia podobnej wartości. I mimo, iż od roku 1946 ustawodawca polski normował materię rozliczenia się za pozostawione wówczas nieruchomości poprzez tzw. prawo zarachowania, to żadna z przyjętych regulacji nie doprowadziła do zaspokojenia wszystkich beneficjentów. Nadzieje na uzyskanie rekompensaty za pozostawione mienie odżyły wraz z transformacją ustrojową. 

W artykule zaprezentowano propozycje rozwiązań jakie pojawiały się w pracach parlamentarnych lat 1989-2003. Autorka przedstawia wszystkie projekty ustaw reprywatyzacyjnych, jakie złożono do Sejmu X, I, II, III i IV kadencji aż do dnia 12 grudnia 2003 r., tj. uchwalenia ustawy o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Podejmuje się również próby odpowiedzi na pytanie, co sprawiło, iż uchwalenie tzw. ustawy zabużańskiej nastąpiło tak późno, dopiero 15 lat po transformacji ustrojowej?

Celem artykułu jest przedstawienie pierwszych lat działalności sądu grodzkiego w Malborku po zakończeniu II Wojny Światowej. Tekst prezentuje przezwyciężane trudności i wysiłki podejmowane przez pierwszego kierownika sądu Jerzego Jędrzejewskiego zmierzające do uruchomienia placówki, a także opisuje sylwetkę sędziego Jędrzejewskiego, przebieg jego kariery zawodowej, w tym jako orzekającego przed II wojną światową w sądzie w Nowogródku oraz sędziego na północnych terenach Polski pojałtańskiej, a także trudne wybory, przed którymi stanął w życiu zawodowym wobec nowotworzonego systemu politycznego.

A very important, but also a particularly sensitive area in the relation between the supreme audit institution (SAI) and the executive is the issue of
financing this audit institution. Indeed, effective promotion of the principle of public accountability requires that the supreme audit institution receives sufficient financial resources to perform its duties properly. Therefore, the independence of supreme audit institutions requires the provision of all the personal, material and financial resources necessary for the performance of its tasks. They should also have sole responsibility for the management of the budget and the distribution of the funds allocated to them. The article is an attempt to answer the question of how legal regulations adopted in the Member States guarantee financial independence
to the supreme audit institutions.

Pojęcia paradygmat oraz zmiana paradygmatu przynoszą istotną wartość dodaną w nauce prawa międzynarodowego. Nie muszą one przy tym być rozumiane jedynie, jako podstawowe, teoretyczne założenia tworzące zwartą doktrynę badawczą, ale również (jak w praktyce najczęściej  są stosowane) jako podstawowe założenia, typowe rozwiązania, czy standardowe mechanizmy charakterystyczne dla danego działu prawa międzynarodowego lub dla prawa międzynarodowego jako całości. Przyjęcie perspektywy zmiany paradygmatu pozwala dostrzec dynamikę przeobrażeń normatywnych i zidentyfikować ich charakter (co zostaje pokazane w kontekście przyjęcia Paktu Brianda-Kelloga).  

W artykule argumentuje się, że międzynarodowe prawo inwestycyjne podlega fundamentalnym przeobrażeniom o charakterze paradygmatycznym zarówno w aspekcie teoretycznych założeń (odejście od neoliberalnych wzorca na rzecz zrównoważonego rozwoju), jak i w aspekcie materialnym (standardy traktowania, procedury rozwiązywania sporów) oraz instytucjonalnym (nowe organy traktatowe wyposażone w kompetencję do interpretacji traktatu, System Sądu Inwestycyjnego, czy projekt Wielostronnego Trybunału Inwestycyjnego). Równocześnie ta kompleksowa reorientacja, a zwłaszcza moment czasowy jej nastąpienia z uwagi na specyfikę MPI nie jest łatwa do uchwycenia. Nie sposób bowiem równocześnie zmienić lub zakończyć obowiązywanie ponad 2500 traktatów.

Europejski Trybunał Praw Człowieka określa się mianem najbardziej efektywnego spośród wszystkich międzynarodowych trybunałów praw człowieka na świecie. Jednakże u progu trzeciej dekady XXI wieku ETPC staje przed coraz poważniejszymi wyzwaniami. Niezależnie od kryzysu spowodowanego niewydolnością mechanizmu implementacyjnego Konwencji spowodowanej ogromną ilością napływających skarg, po fali eurosceptycyzmu, pojawiły się tendencje populistyczne widoczne zwłaszcza w niektórych krajach europejskich. Sam Trybunał stał się silnej przedmiotem krytyki, zwłaszcza ze strony niektórych państw stron EKPC. W tym kontekście zasadne wydaje się również postawienie innego pytania o aktualność wspomnianej wcześniej debaty na temat konstytucyjnego charakteru ETPC? W szczególności idzie o to, czy nadal można mówić o konstytucyjnym charakterze strasburskiego Trybunału?

Próba odpowiedzi na to pytanie podjęta została prze pryzmat debaty na temat konstytucyjnego charakteru ETPC, a następnie, co się z tym wiąże, zagadnienie konstytucyjnego charakteru orzeczeń tego międzynarodowego organu sądowego. Następnie kwestia konstytucyjnego charakteru Trybunału przenalizowana została w kontekście jego legitymizacji we współczesnych warunkach panujących w Europie.

Autor dochodzi do wniosku, iż zjawisko konstytucjonalizacji ETPCz jest raczej pewnym długotrwałym procesem niż istniejącym stanem rzeczy. Przebieg tego procesu i jego wynik uzależniony jest od różnych czynników, przy czym szczególnie ważną rolę pełni poziom legitymizacji ETPCz. Poziom ten z kolei uzależniony jest zarówno od czynników wewnętrznych, pozostających w gestii samego ETPC, jak i zewnętrznych, w tym od postawy państw-stron, w tym ich najwyższych sądów krajowych oraz ich gotowości do wykonywania wyroków strasburskiego trybunału.

Istotna rola ETPC w tym procesie oznacza, iż może on przyczyniać się zarówno do pogłębiania procesu konstytucjonalizacji, jak do jego osłabiania. Wiele zależy od samego Trybunału, jego odwagi, poziomu wydawanych orzeczeń, a także gotowości państw do uznawania roli konstytucyjnej ETPC.  Długofalowo ETPC nie tylko nie powinien zaprzestać realizowania swojej misji urzeczywistnienia ducha Konwencji i obrony praw człowieka w Europie, ale powinien ją realizować w sposób konstytucyjny, jako trybunał konstytucyjny Europy w dziedzinie praw człowieka.

We wszystkich systemach prawnych szczególnie istotną wagę przypisuje się prawodawstwu. Współcześnie jest ono domeną dwóch władz- legislatywy i egzekutywy, uwarunkowane tym założeniem rozumienie legislacji obejmuje więc zarówno ustawy, akty o randze ustawy oraz akty powszechnie obowiązujące o charakterze wykonawczym. Pozwala ono także na przeanalizowanie instytucji szczególnie interesującej w systemie amerykańskim - Regulatory Impact Analyses (dalej: RIA), które sporządzane są w odniesieniu do aktów podustawowych wydawanych zwłaszcza przez federalne agencje regulacyjne. Omówienie tych kwestii jest ważne przede wszystkim w kontekście ewentualnych planów reformy polskich rozwiązań. W Stanach Zjednoczonych funkcjonuje także procedura kontroli skuteczności wprowadzanych przepisów prowadzona przez służby podległe Kongresowi. To rozwiązanie nie odbiega jednak – jeśli chodzi o jego podstawy – od rozwiązań znanych z działalności polskiego Biura Analiz Sejmowych.

The author introduces the concept of law formulated by Maurice Hauriou, an eminent French author who specialized in administrative and constitutional law
and also in the philosophy of law (1856-1929). He considered law as a reflection of the symbolic sphere constituting political society – its „directing idea”. Hauriou’s thought is topical in the context of contemporary discussions about the role of law
in social integration and the possibility of „autonomy” of law. The philosophy of law formulated by Hauriou is a part of his concept of institution. According to Hauriou, law, like any institution, consists of social practice and an idea that legitimizes and directs it. This idea cannot be reduced to any real institutional practice or a specific ideology. It is a part of a broader axiological context creating the identity of a political community. It is based on fundamental values of this community, however it. transgresses their contextual interpretations presented by authorities. Therefore Hauriou’s theory allows to interpret the relation of law and the political sphere properly. It can also be a tool of criticism of contemporary concepts reducing law to ideology or to views of legal circles.