logo czasopisma

Artykuły

2026: online-first

Inscenizacja przemocy w pornografii a zakres kryminalizacji art. 202 § 3 k.k.

DOI:
https://doi.org/10.36128/m4fk6115
Przesłane
2 listopada 2025
Opublikowane
19 grudnia 2025
Wersje

Abstrakt

W artykule podjęto problematykę kryminalizacji rozpowszechniania pornografii zawierających motywy przemocy w świetle art. 202 § 3 k.k. Refleksją objęto treści inscenizowane, w których uczestnicy dobrowolnie biorą udział w jej tworzeniu. Omówiono definicyjne i kulturowe trudności w wyznaczeniu granic pornografii. Zarazem przedstawiono argumenty mające uzasadniać różnicowanie na potrzeby prawa karnego rzeczywistej przemocy od jej kontrolowanej ekspresją artystycznej lub seksualnej. Zaproponowano również interpretacyjne zawężenie pola kryminalizacji wyznaczonej art. 202 § 3 k.k. Stosownie do niej pozostawienie poza tym obszarem rozpowszechniania treści inscenizowanych wymaga, aby: (1) przemoc była symulowana lub kontrolowana przez uczestników; którzy (2) wyrażają świadomą, dobrowolną zgodę na uczestnictwo; a same (3) treści kierowane mają być do zamkniętego i świadomego kręgu odbiorców. Takie nakreślenie granicy pomiędzy pornografią penalizowaną a dopuszczalną ma równolegle zapewnić ochronę godności i respektować prawo jednostki do samostanowienia w sferze seksualnej.

Bibliografia

  1. 1. Adamus, Rafał. „Prawo człowieka do poszanowania jego intymności a dostęp do legalnej pornografii – glosa do wyroku ETPC z 7.02.2022 r. Chocholáč v. Słowacja.” Palestra, nr 5 (2023): 127 – 139.
  2. 2. Andrejew, Igor. Ustawowe znamiona czynu. Typizacja i kwalifikacja przestępstw. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1978.
  3. 3. Andrejew, Igor, Witold Świda i Władysław Wolter. Kodeks karny z komentarzem. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1973.
  4. 4. Atkinson, Rowland, Thomas Rodgers. „Pleasure Zones and Murder Boxes: Online Pornography and Violent Video Games as Cultural Zones of Exception.” The British Journal of Criminology 56, nr 6 (2016): 1291 – 1307. Advance Access publication 27 October 2015: 1 – 17. https://doi.org/10.1093/BJC/AZV113
  5. 5. Bieczyński, Mateusz M. „Definicja pornografii w prawie karnym w świetle celu artystycznego jako przesłanki różnicującej ocenę sądową.” W Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, red. Mateusz M. Bieczyński, Andrzej Jakubowski, 123 – 190. Poznań: Wydawnictwo Artystycznego Uniwersytetu w Poznaniu, Wydawnictwo Silvia Rerum, 2016.
  6. 6. Bielski, Marek. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117–211a, red. Włodzimierz Wróbel i Andrzej Zoll, 785 – 809. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.
  7. 7. Bochnia, Krzysztof. „Znaczenie klauzul generalnych w stosowaniu prawa krajowego i międzynarodowego.” W Klauzule generalne w prawie krajowym i obcym, red. Lidia Zacharko, 19 – 27. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016.
  8. 8. Budyn-Kulik, Magdalena. Aksjologiczne podstawy kryminalizacji w społeczeństwie ponowoczesnym. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2022.
  9. 9. Cieślak, Marian. Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia. Wydanie II, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994.
  10. 10. Collins, Rory. „Effects of Porn: A Critical Analysis.” 1890: A Journal of Undergraduate Research (2019): 28 – 40. https://philarchive.org/rec/COLEOP
  11. 11. Ćwiąkalski, Zbigniew. „Komentarz do art. 95a.” W Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-116 k.k., wyd. 3, red. A. Zoll, 1069 – 1073. Warszawa: Wolters Kluwer, 2007.
  12. 12. Demenko, Anna. „Zakaz wstępu do galerii? kilka refleksji nad art. 200 § 3 k.k.” W Współczesne oblicze prawa karnego, prawa wykroczeń, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Violetcie Konarskiej-Wrzosek, red. Janusz Bojarski, Natalia Daśko, Jerzy Lachowski, Tomasz Oczkowski, Agata Ziółkowska, 148 – 155.Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  13. 13. Derek, Michał. Karnoprawne znacznie woli dzierżyciela dobra prawnego. Kraków: Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja, 2021.
  14. 14. Derlatka, Marek. „Definicja pornografii a zasada nullum crimen sine lege.” Prokuratura i Prawo, nr 11 (2005): 147 – 150.
  15. 15. Długosz, Joanna. Ustawowa wyłączność i określoność w prawie karnym. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
  16. 16. Dziedziak, Wojciech. „Przyrodzona godność człowieka Podstawą sprawiedliwości: Znaczenie oraz kilka racji uzasadniających.” Prawo i Więź 44, nr 1 (2023): 13 – 31.
  17. 17. Filar, Marian. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Komentarz, wyd. 3, red. Marian Filar, 1016-1022. Warszawa: Lexis Nexis, 2012.
  18. 18. Filar, Marian. „Komentarz do art. 202 k.k.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Oktawia Górniok, 608. Warszawa: LexisNexis, 2004.
  19. 19. Filar, Marian. Pornografia. Studium z dziedziny polityki kryminalnej. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1977.
  20. 20. Filar, Marian, „Pornografia”, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 8-9 (1993): 24.
  21. 21. Filar, Marian, Marcin Berent. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Komentarz, wyd. V, red. Marian Filar, 1255 – 1264. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.
  22. 22. Franks, Mary Anne. „An-aesthetic Theory: Adorno, Sexuality, and Memory.” W Feminist Interpretations of Theodor Adorno, red. Renée Heberle, 193 – 215. Pennsylvania: The Pennsylvania State University Press, 2006.
  23. 23. Gabriel, Karen. „Pornography and Liberation: Understanding Cultures of Violence.” Kairos: A Journal of Critical Symposium 2, nr 1 (2017): 109 – 120.
  24. 24. Galiński, Marcin. „Kilka uwag na temat przestępstwa publicznego prezentowania treści pornograficznych z art. 202 § 1 Kodeksu karnego.” Prawo w Działaniu, nr 57 (2024): 262 – 279.
  25. 25. Gardocki, Lech. „Pornografia. Próba nowego uregulowania.” Palestra, nr 11 (1993): 63 – 66.
  26. 26. George, Manju, Shreemit Maheshwari, Suhas Chandran i Rao T.S. Sathyanarayana. „Psychosocial Aspects of Pornography.” Journal of Psychosexual Health 1, nr 1 (2019): 44 – 47. https://doi.org/10.1177/2631831818821535
  27. 27. Gołda-Sobczak, Maria i Jacek Sobczak. „Sztuka – czy przekaz pornograficzny?” W Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, red. Mateusz M. Bieczyński, Andrzej Jakubowski, 271 – 294. Poznań: Wydawnictwo Artystycznego Uniwersytetu w Poznaniu, Wydawnictwo Silvia Rerum, 2016.
  28. 28. Griffiths, Mark D. „Bizarre Sex.” New Turn Magazine, nr 3 (2013): 49 – 51.
  29. 29. Grudecki, Michał. Kontratypy pozaustawowe w polskim prawie karnym. Warszawa: C.H. Beck, 2021.
  30. 30. Grzybczyk, Katarzyna. Skradziona kultura. Jak Zachód wykorzystuje cudzą własność intelektualną. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  31. 31. Gubański, Krzysztof. „Ile feminizmu w pornografii? Filmowa pornografia feministyczna jako narzędzie subwersji.” W Ciało i ponowoczesność. W kręgu sztuki, red. Wanda Dittrich, MAriusz Hybiak, Mariusz Wirski, 241 – 252. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2017.
  32. 32. Hamilton, Vaughn, Ananta Soneji, Allison McDonald I Elissa M. Redmiles. „‘Nudes? Shouldn’t I Charge for These?’: Motivations of New Sexual Content Creators on OnlyFans.” Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems ACM, art. 666 (2023): 1 – 14. https://dl.acm.org/doi/10.1145/3544548.3580730
  33. 33. Harrison, Marissa A. i Bradley E. Murphy. “Sexual fetishes: sensations, perceptions, and correlates.” Psychology & Sexuality, 13 (2021): 704 – 716. https://doi.org/10.1080/19419899.2021.1915368
  34. 34. Hypś, Sławomir. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Alicja Grześkowiak, Krzysztof Wiak, teza 5, Legalis.Warszawa: C.H. Beck, 2012.
  35. 35. Imieliński, Kazimierz. Erotyzm. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
  36. 36. Kozłowska, Patrycja i Marzena Kucharska. „Prawnokarne aspekty pornografii.” Prokuratura i Prawo, nr 4 (1999): 25 – 41.
  37. 37. Krajewski, Radosław. „Prawnokarne aspekty praktyk sadomasochistycznych.” Przegląd Sądowy, nr 6 (2022): 22 – 34.
  38. 38. Lerman, Lisa G. „Violent Pornography: Degradation of Women versus Right of Free Speech.” New York University Review of Law & Social Change 8, nr 2 (1979): 181 – 185. https://scholarship.law.edu/scholar/627/
  39. 39. Lew-Starowicz, Zbigniew. Seksuologia sądowa. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2000.
  40. 40. Lipiński, Konrad. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. Jacek Giezek, 665-676. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  41. 41. Lippmann, Marie, Natalie Lawlor i Christine E. Leistner. „Learning on OnlyFans: User Perspectives on Knowledge and Skills Acquired on the Platform.” Sexuality & Culture, nr 27 (2023): 1203 – 1223. https://doi.org/10.1007/s12119-022-10060-0
  42. 42. Marek, Andrzej. Kodeks karny. Komentarz, wyd. 3. Kraków: Wolters Kluwer, 2006.
  43. 43. Maroń, Grzegorz. „Penalizacja tzw. terapii konwersyjnej – uwagi krytyczne.” Prokuratura i Prawo, nr 7-8 (2023): 80 – 118.
  44. 44. Matczak, Marcin. Summa iniuria. O błędzie formalizmu w stosowaniu prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2007.
  45. 45. Moorman, Jennifer. „’The Hardest of Hardcore’: Locating Feminist Possibilities in Women’s Extreme Pornography.” Signs: Journal of Women in Culture and Society 42, nr 3 (2017): 693 – 714. https://doi.org/10.1086/689636
  46. 46. Nałęcz, Bartłomiej. Karnoprawny kontratyp ryzyka sportowego. Gdańsk: Wydawnictwo Arche, 2025.
  47. 47. Newmahr, Staci. „Rethinking Kink: Sadomasochism as Serious Leisure.” Qualitative Sociology, nr 33 (2010): 313 – 331. https://doi.org/10.1007/S11133-010-9158-9
  48. 48. Oronowicz-Jaskowiak, Wojciech, Adam Siwiak, Krzysztof Róg i Agnieszka Oronowicz-Jaśkowiak. „Klasyfikacja dziewięciu typów materiałów pornograficznych za pomocą modelu sAI 0.3. Kontynuacja badań pilotażowych.” Psychiatria Polska 56, nr 4 (2022): 877 – 888. https://doi.org/10.12740/PP/138243
  49. 49. Peter, Jochen i Patti M. Valkenburg. „ The Use of Sexually Explicit Internet Material and Its Antecedents: A Longitudinal Comparison of Adolescents and Adults.” Arch Sex Behav, nr 40 (2011):1015 – 1025. https://doi.org/10.1007/s10508-010-9644-x
  50. 50. Pietryka, Artur. Ściganie przestępstwa zgwałcenia. Aspekty dogmatyczne i praktyczne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  51. 51. Pohl, Łukasz. Prawo karne. Wykład części ogólnej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2019.
  52. 52. Privara, Michal, Petr Bob. „Pornography Consumption and Cognitive-Affective Distress.” The Journal of Nervous and Mental Disease 211, nr 8 (2023): 641 – 646. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001669
  53. 53. Rodzynkiewicz, Mateusz. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117-227 Kodeksu karnego, t. 2, red. Andrzej Zoll, 566-584. Kraków: Zakamycze, 1999.
  54. 54. Rosicki, Remigiusz. „Instrumentalisation and Objectification of Human Sexuality.” Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 1 (2013): 281 – 292.
  55. 55. Scott, David A. Pornografia. Jej wpływ na rodzinę, społeczeństwo, kulturę. Gdańsk: Human Life International Europa, 1995.
  56. 56. Siwicki, Maciej. Nielegalna i szkodliwa treść w Internecie. Aspekty prawnokarne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  57. 57. Skorulska, Olga. „Komentarz do art. 36.” W Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Komentarz, wyd. II, red. Ewa Bieńkowska, Lidia Mazowiecka, 355 – 360. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  58. 58. Sobczak, Jacek. „Sztuka a pornografia.” Santander Art and Culture Law Review 4, nr 1 (2018): 21 – 44. https://doi.org/10.4467/2450050XSNR.18.001.9762
  59. 59. Stelmach, Bogdan. „Psychiczno-moralne i społeczne skutki pornografii.” Teologia i Moralność 15, nr 1 (2020): 121 – 134. https://doi.org/10.14746/tim.2020.27.1.08
  60. 60. Striar, Sharna, Barbara Bartlik. „Stimulation of the Libido: The Use of Erotica in Sex Therapy.” Psychiatric Annals 29, nr 1 (1999): 60 – 62. https://doi.org/10.3928/0048-5713-19990101-13
  61. 61. Sunstein, Cass R. „Pornography and the First Amendment.” Duke Law Journal (1986): 589 – 627. https://scholarship.law.duke.edu/dlj/vol35/iss4/1
  62. 62. Suska, Marek. Korespondencja dyrektyw redagowania i interpretowania tekstu prawnego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2023. https://doi.org/10.31261/PN.4160
  63. 63. Syska, Rafał. „Pornografia we współczesnym filmie autorskim.” Tematy z Szewskiej 16, nr 2 (2015): 80 – 91.
  64. 64. Szota, Paulina. „Prostytucja i jej nowe formy oraz zjawiska pokrewne a regulacje prawne.” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, nr 85 (2018): 47 – 61.
  65. 65. Vachev, Valeri. „Rozwój instytucji zgody dysponenta dobrem i jej miejsce w strukturze przestępstwa.” W Z zagadnień prawa karnego, red. Sławomir Żółtek, Internetowy Przegląd Prawniczy Towarzystwo Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, nr 1 (2015): 31 – 47.
  66. 66. Wala, Krzysztof. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Jan Kulesza, 532 – 540. Warszawa: Wolters Kluwers, 2025.
  67. 67. Warylewski, Jarosław. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117-221, 3. wyd., red. Andrzej Wąsek, 950 – 980.Warszawa: C.H. Beck, 2006.
  68. 68. Warylewski, Jarosław. „Pornografia – próba definicji.” W Pornografia, red. Marek Mozgawa, 11 – 27. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  69. 69. Warylewski, Jarosław. Przestępstwa seksualne. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2001.
  70. 70. Wawrzecka, Justyna. „Zagadnienie przemocy na przykładzie wybranych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce.” Studia Prawnoustrojowe, nr 65 (2024): 597 – 613.
  71. 71. Wolska, Hanna. „Model jako forma poznania naukowego. Próba zdefiniowania.” Prawo i Więź 45, nr 2 (2023): 71 – 86. https://doi.org/10.36128/PRIW.VI45.492
  72. 72. Wolter, Władysław. Nauka o przestępstwie. Analiza prawnicza na podstawie przepisów części ogólnej kodeksu karnego z 1969 r. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe,1973.
  73. 73. Worona, Joanna. Cyberprzestrzeń a prawo międzynarodowe. Status quo i perspektywy. Warszawa: Wolters Kluwer, 2020.
  74. 74. Wronkowska, Sławomira, Maciej Zieliński. Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych. Warszawa: Urząd Rady Ministrów, 1993.
  75. 75. Wuyts, Elise, Nele De Neef, Violette Coppens, Erik Fransen, Eline Schellens, Maarten Van Der Pol i Manuel Morrens. „Between Pleasure and Pain: A Pilot Study on the Biological Mechanisms Associated With BDSM Interactions in Dominants and Submissives.” The Journal of Sexual Medicine 17, nr 4 (2020): 784 – 792. https://doi.org/10.1016/j.jsxm.2020.01.001
  76. 76. Zając, Dominik. „Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowne jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej.” Czasopismo Prawa karnego i Nauk Penalnych XXII, z. 2 (2018): 89-119.
  77. 77. Zakrzewski, Piotr. „Komentarz do art. 202.” W Kodeks karny. Komentarz, red. Jarosław Majewski, 1046 – 1052. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  78. 78. Zawłocki, Robert. „O metodzie interpretacji przepisów prawa karnego.” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 4 (2004): 81 – 96. http://hdl.handle.net/10593/6753
  79. 79. Ziembiński, Zygmunt. Logika praktyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995.
  80. 80. Zoll, Andrzej. „Godność człowieka jako źródło wolności i praw.” W Hominum causa omne ius constitutum est. Księga jubileuszowa ku czci Profesor Alicji Grześkowiak, red. Antoni Dębiński, Małgorzata Gałązka, Radosław D. Hałas, Krzysztof Wiak, 279 – 286. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.
  81. 81. Zoll, Andrzej. Okoliczności wyłączające bezprawność czynu. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1982.
  82. 82. Żarnowska-Grabarz, Paulina. „Pornografia w sztuce a odpowiedzialność karna artystów - uwagi na tle art. 202 k.k.” Palestra, nr 7-8 (2017): 62-69.
  83. 83. Żółtek, Sławomir. Znaczenie normatywne ustawowych znamion typu czynu zabronionego. Z zagadnień semantycznej strony zakazu karnego. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora