logo czasopisma

Artykuły

Tom 59 Nr 6 (2025): Prawo i Więź nr 6 (59) 2025

Inscenizacja przemocy w pornografii a zakres kryminalizacji art. 202 § 3 k.k.

DOI:
https://doi.org/10.36128/m4fk6115
Przesłane
2 listopada 2025
Opublikowane
19 grudnia 2025 — zaktualizowane 20 stycznia 2026
Wersje

Abstrakt

The paper addresses the issue of criminalizing the distribution of pornography containing violent motifs in light of Article 202 § 3 of the Criminal Code. The discussion covers staged content in which participants voluntarily take part in its creation. It discusses the definitional and cultural difficulties in determining the boundaries of pornography. At the same time, it presents arguments to justify the differentiation, for the purposes of criminal law, between real violence and its controlled expression through artistic or sexual means. An interpretative narrowing of the scope of criminalization under Article 202 § 3 of the Criminal Code was also proposed. According to this interpretation, in order to leave the dissemination of staged content outside this scope, it is necessary that: (1) the violence is simulated or controlled by the participants, (2) the participants give their conscious, voluntary consent to participate, and (3) the content is directed at a closed and informed audience. This distinction between criminalised and permissible pornography aims to protect dignity and respect individuals' right to self-determination in the sexual sphere.

Bibliografia

  1. Adamus Rafał, „Prawo człowieka do poszanowania jego intymności a dostęp do legalnej pornografii – glosa do wyroku ETPC z 7.02.2022 r. Chocholáč v. Słowacja” Palestra, nr 5 (2023): 127-139.
  2. Andrejew Igor, Ustawowe znamiona czynu. Typizacja i kwalifikacja przestępstw. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1978.
  3. Andrejew Igor, Witold Świda, Władysław Wolter, Kodeks karny z komentarzem. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1973.
  4. Atkinson Rowland, Thomas Rodgers. „Pleasure Zones and Murder Boxes: Online Pornography and Violent Video Games as Cultural Zones of Exception” The British Journal of Criminology, nr 6 (2016): 1291-1307. https://doi.org/10.1093/BJC/AZV113.
  5. Bieczyński Mateusz M., „Definicja pornografii w prawie karnym w świetle celu artystycznego jako przesłanki różnicującej ocenę sądową”, [w:] Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, red. Mateusz M. Bieczyński, Andrzej Jakubowski. 123-190. Poznań: Wydawnictwo Artystycznego Uniwersytetu w Poznaniu, Wydawnictwo Silvia Rerum, 2016.
  6. Bielski Marek, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. II, Komentarz do art. 117–211a, red. Włodzimierz Wróbel, Andrzej Zoll. 785-809. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.
  7. Bochnia Krzysztof, „Znaczenie klauzul generalnych w stosowaniu prawa krajowego i międzynarodowego”, [w:] Klauzule generalne w prawie krajowym i obcym, red. Lidia Zacharko. 19-27. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016.
  8. Budyn-Kulik Magdalena, Aksjologiczne podstawy kryminalizacji w społeczeństwie ponowoczesnym. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2022.
  9. Cieślak Marian, Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994.
  10. Collins, Rory. „Effects of Porn: A Critical Analysis.” 1890: A Journal of Undergraduate Research (2019): 28 – 40. https://philarchive.org/rec/COLEOP
  11. Ćwiąkalski Zbigniew, „Komentarz do art. 95a”, [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-116 k.k., wyd. 3, red. Andrzej Zoll, 1069-1073. Warszawa: Wolters Kluwer, 2007.
  12. Demenko Anna, „Zakaz wstępu do galerii? kilka refleksji nad art. 200 § 3 k.k.”, [w:] Współczesne oblicze prawa karnego, prawa wykroczeń, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Violetcie Konarskiej-Wrzosek, red. Janusz Bojarski, Natalia Daśko, Jerzy Lachowski, Tomasz Oczkowski, Agata Ziółkowska. 148-155.Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  13. Derek Michał, Karnoprawne znacznie woli dzierżyciela dobra prawnego. Kraków: Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja, 2021.
  14. Derlatka Marek, „Definicja pornografii a zasada nullum crimen sine lege” Prokuratura i Prawo, nr 11 (2005): 147-150.
  15. Długosz Joanna, Ustawowa wyłączność i określoność w prawie karnym. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
  16. Dziedziak Wojciech, „Przyrodzona godność człowieka Podstawą sprawiedliwości: Znaczenie oraz kilka racji uzasadniających” Prawo i Więź, nr 1 (2023): 13-31.
  17. Filar Marian, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. 3, red. Marian Filar. 1016-1022. Warszawa: Lexis Nexis, 2012.
  18. Filar Marian, „Komentarz do art. 202 k.k.”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. Oktawia Górniok. 608. Warszawa: Lexis Nexis, 2004.
  19. Filar Marian, Pornografia. Studium z dziedziny polityki kryminalnej. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1977.
  20. Filar Marian, „Pornografia” Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 8-9 (1993): 24.
  21. Filar Marian, Marcin Berent, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. 5, red. Marian Filar. 1255-1264. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.
  22. Franks Mary Anne, „An-aesthetic Theory: Adorno, Sexuality, and Memory”, [w:] Feminist Interpretations of Theodor Adorno, red. Renée Heberle. 193-215. Pennsylvania: The Pennsylvania State University Press, 2006.
  23. Gabriel Karen, „Pornography and Liberation: Understanding Cultures of Violence” Kairos: A Journal of Critical Symposium, nr 1 (2017): 109-120.
  24. Galiński Marcin, „Kilka uwag na temat przestępstwa publicznego prezentowania treści pornograficznych z art. 202 § 1 Kodeksu karnego” Prawo w Działaniu, nr 57 (2024): 262-279.
  25. Gardocki Lech, „Pornografia. Próba nowego uregulowania” Palestra, nr 11 (1993): 63-66.
  26. George Manju, Shreemit Maheshwari, Suhas Chandran, Rao T.S. Sathyanarayana. „Psychosocial Aspects of Pornography” Journal of Psychosexual Health, nr 1 (2019): 44-47. https://doi.org/10.1177/2631831818821535.
  27. Gołda-Sobczak Maria, Jacek Sobczak. „Sztuka – czy przekaz pornograficzny?”, [w:] Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, red. Mateusz M. Bieczyński, Andrzej Jakubowski. 271-294. Poznań: Wydawnictwo Artystycznego Uniwersytetu w Poznaniu-Wydawnictwo Silvia Rerum, 2016.
  28. Griffiths Mark D., „Bizarre Sex” New Turn Magazine, nr 3 (2013): 49-51.
  29. Grudecki Michał, Kontratypy pozaustawowe w polskim prawie karnym. Warszawa: C.H. Beck, 2021.
  30. Grzybczyk Katarzyna, Skradziona kultura. Jak Zachód wykorzystuje cudzą własność intelektualną. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  31. Gubański Krzysztof, „Ile feminizmu w pornografii? Filmowa pornografia feministyczna jako narzędzie subwersji”, [w:] Ciało i ponowoczesność. W kręgu sztuki, red. Wanda Dittrich, Mariusz Hybiak, Mariusz Wirski. 241-252. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2017.
  32. Hamilton Vaughn, Ananta Soneji, Allison McDonald I Elissa M. Redmiles, „«Nudes? Shouldn’t I Charge for These?»: Motivations of New Sexual Content Creators on OnlyFans” Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems ACM, art. 666 (2023): 1-14. https://dl.acm.org/doi/10.1145/3544548.3580730.
  33. Harrison Marissa A., Bradley E. Murphy, „Sexual fetishes: sensations, perceptions, and correlates” Psychology & Sexuality, 13 (2021): 704-716. https://doi.org/10.1080/19419899.2021.1915368.
  34. Hypś Sławomir, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. Alicja Grześkowiak, Krzysztof Wiak. teza 5. Warszawa: C.H. Beck, 2012, Legalis.
  35. Imieliński Kazimierz, Erotyzm. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
  36. Kozłowska Patrycja, Marzena Kucharska, „Prawnokarne aspekty pornografii” Prokuratura i Prawo, nr 4 (1999): 25-41.
  37. Krajewski Radosław, „Prawnokarne aspekty praktyk sadomasochistycznych” Przegląd Sądowy, nr 6 (2022): 22-34.
  38. Lerman Lisa G., „Violent Pornography: Degradation of Women versus Right of Free Speech” New York University Review of Law & Social Change, nr 2 (1979): 181-185. https://scholarship.law.edu/scholar/627/
  39. Lew-Starowicz Zbigniew, Seksuologia sądowa. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2000.
  40. Lipiński Konrad, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. Jacek Giezek. 665-676. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  41. Lippmann Marie, Natalie Lawlor, Christine E. Leistner, „Learning on OnlyFans: User Perspectives on Knowledge and Skills Acquired on the Platform” Sexuality & Culture, nr 27 (2023): 1203-1223. https://doi.org/10.1007/s12119-022-10060-0
  42. Marek Andrzej, Kodeks karny. Komentarz, wyd. 3. Kraków: Wolters Kluwer, 2006.
  43. Maroń Grzegorz, „Penalizacja tzw. terapii konwersyjnej – uwagi krytyczne” Prokuratura i Prawo, nr 7-8 (2023): 80-118.
  44. Matczak Marcin, Summa iniuria. O błędzie formalizmu w stosowaniu prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2007.
  45. Moorman Jennifer, „«The Hardest of Hardcore»: Locating Feminist Possibilities in Women’s Extreme Pornography” Signs: Journal of Women in Culture and Society, nr 3 (2017): 693-714. https://doi.org/10.1086/689636.
  46. Nałęcz Bartłomiej, Karnoprawny kontratyp ryzyka sportowego. Gdańsk: Wydawnictwo Arche, 2025.
  47. Newmahr Staci, „Rethinking Kink: Sadomasochism as Serious Leisure” Qualitative Sociology, nr 33 (2010): 313-331. https://doi.org/10.1007/S11133-010-9158-9.
  48. Oronowicz-Jaskowiak Wojciech, Adam Siwiak, Krzysztof Róg, Agnieszka Oronowicz-Jaśkowiak, „Klasyfikacja dziewięciu typów materiałów pornograficznych za pomocą modelu sAI 0.3. Kontynuacja badań pilotażowych” Psychiatria Polska, nr 4 (2022): 877-888. https://doi.org/10.12740/PP/138243.
  49. Peter Jochen, Patti M. Valkenburg, „ The Use of Sexually Explicit Internet Material and Its Antecedents: A Longitudinal Comparison of Adolescents and Adults” Arch Sex Behav, nr 40 (2011):1015-1025. https://doi.org/10.1007/s10508-010-9644-x.
  50. Pietryka Artur, Ściganie przestępstwa zgwałcenia. Aspekty dogmatyczne i praktyczne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2023.
  51. Pohl Łukasz, Prawo karne. Wykład części ogólnej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2019.
  52. Privara Michal, Petr Bob, „Pornography Consumption and Cognitive-Affective Distress” The Journal of Nervous and Mental Disease, nr 8 (2023): 641-646. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001669.
  53. Rodzynkiewicz Mateusz, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117-227 Kodeksu karnego, t. II, red. Andrzej Zoll. 566-584. Kraków: Zakamycze, 1999.
  54. Rosicki Remigiusz, „Instrumentalisation and Objectification of Human Sexuality” Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 1 (2013): 281-292.
  55. Scott David A., Pornografia. Jej wpływ na rodzinę, społeczeństwo, kulturę. Gdańsk: Human Life International Europa, 1995.
  56. Siwicki Maciej, Nielegalna i szkodliwa treść w Internecie. Aspekty prawnokarne. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  57. Skorulska Olga, „Komentarz do art. 36”, [w:] Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Komentarz, wyd. 2, red. Ewa Bieńkowska, Lidia Mazowiecka. 355-360. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  58. Sobczak Jacek, „Sztuka a pornografia” Santander Art and Culture Law Review, nr 1 (2018): 21-44. https://doi.org/10.4467/2450050XSNR.18.001.9762.
  59. Stelmach Bogdan, „Psychiczno-moralne i społeczne skutki pornografii” Teologia i Moralność, nr 1 (2020): 121-134. https://doi.org/10.14746/tim.2020.27.1.08.
  60. Striar Sharna, Barbara Bartlik, „Stimulation of the Libido: The Use of Erotica in Sex Therapy.” Psychiatric Annals, nr 1 (1999): 60-62. https://doi.org/10.3928/0048-5713-19990101-13.
  61. Sunstein Cass R., „Pornography and the First Amendment” Duke Law Journal (1986): 589-627. https://scholarship.law.duke.edu/dlj/vol35/iss4/1.
  62. Suska Marek, Korespondencja dyrektyw redagowania i interpretowania tekstu prawnego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2023. https://doi.org/10.31261/PN.4160.
  63. Syska Rafał, „Pornografia we współczesnym filmie autorskim” Tematy z Szewskiej, nr 2 (2015): 80-91.
  64. Szota Paulina, „Prostytucja i jej nowe formy oraz zjawiska pokrewne a regulacje prawne” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, nr 85 (2018): 47-61.
  65. Vachev Valeri, „Rozwój instytucji zgody dysponenta dobrem i jej miejsce w strukturze przestępstwa” Internetowy Przegląd Prawniczy Towarzystwo Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, nr 1 (2015): 31-47.
  66. Wala Krzysztof, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. Jan Kulesza. 532-540. Warszawa: Wolters Kluwers, 2025.
  67. Warylewski Jarosław, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. I, Komentarz do artykułów 117-221, wyd. 3, red. Andrzej Wąsek, 950-980.Warszawa: C.H. Beck, 2006.
  68. Warylewski Jarosław, „Pornografia – próba definicji”, [w:] Pornografia, red. Marek Mozgawa, 11-27. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  69. Warylewski Jarosław, Przestępstwa seksualne. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2001.
  70. Wawrzecka Justyna, „Zagadnienie przemocy na przykładzie wybranych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce” Studia Prawnoustrojowe, nr 65 (2024): 597-613.
  71. Wolska Hanna, „Model jako forma poznania naukowego. Próba zdefiniowania” Prawo i Więź, nr 2 (2023): 71-86. https://doi.org/10.36128/PRIW.VI45.492.
  72. Wolter Władysław, Nauka o przestępstwie. Analiza prawnicza na podstawie przepisów części ogólnej kodeksu karnego z 1969 r. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  73. Worona Joanna, Cyberprzestrzeń a prawo międzynarodowe. Status quo i perspektywy. Warszawa: Wolters Kluwer, 2020.
  74. Wronkowska Sławomira, Maciej Zieliński, Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych. Warszawa: Urząd Rady Ministrów, 1993.
  75. Wuyts Elise, Nele De Neef, Violette Coppens, Erik Fransen, Eline Schellens, Maarten Van Der Pol i Manuel Morrens, „Between Pleasure and Pain: A Pilot Study on the Biological Mechanisms Associated With BDSM Interactions in Dominants and Submissives” The Journal of Sexual Medicine, nr 4 (2020): 784-792. https://doi.org/10.1016/j.jsxm.2020.01.001.
  76. Zając Dominik, „Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowne jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej” Czasopismo Prawa karnego i Nauk Penalnych XXII, z. 2 (2018): 89-119.
  77. Zakrzewski Piotr, „Komentarz do art. 202”, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. Jarosław Majewski. 1046-1052. Warszawa: Wolters Kluwer, 2024.
  78. Zawłocki Robert, „O metodzie interpretacji przepisów prawa karnego” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 4 (2004): 81-96. http://hdl.handle.net/10593/6753.
  79. Ziembiński Zygmunt, Logika praktyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995.
  80. Zoll Andrzej, „Godność człowieka jako źródło wolności i praw”, [w:] Hominum causa omne ius constitutum est. Księga jubileuszowa ku czci Profesor Alicji Grześkowiak, red. Antoni Dębiński, Małgorzata Gałązka, Radosław D. Hałas, Krzysztof Wiak. 279-286. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.
  81. Zoll Andrzej, Okoliczności wyłączające bezprawność czynu. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1982.
  82. Żarnowska-Grabarz Paulina, „Pornografia w sztuce a odpowiedzialność karna artystów – uwagi na tle art. 202 k.k.” Palestra, nr 7-8 (2017): 62-69.
  83. Żółtek Sławomir, Znaczenie normatywne ustawowych znamion typu czynu zabronionego. Z zagadnień semantycznej strony zakazu karnego. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora