Nr 31

On 14 June 2018, the Lublin Scientific Society in Lublin held the Nationwide Polish Scientific Conference "Civil Law and Commercial Law in Activities of the Administration. Tradition and Modernity in Legal Institutions". It was the third edition of the nationwide scientific conference on the use of legal instruments in the area of civil law and commercial law in the activities of the administration, which was organised at the initiative of dr hab. Grzegorz Kozieł, professor at UMCS. The organizers of the conference were the Lublin Scientific Society, Faculty of Humanities, the Scientific Association Pro Scientia Iuridica, and the Association for the Promotion of Legal Sciences. The conference was under the honorary patronage of: the Patent Office of the Republic of Poland, Voivode of Lublin, dr. hab. Przemysław Czarnek, Marshal of the Lublin Voivodeship Sławomir Sosnowski, Mayor of the City of Lublin Dr.  Krzysztof Żuk, the Institute of Intellectual Property based in Katowice, the Polish Scientific Press Law Society, the Association of Notaries of the Republic of Poland, as well as the Lublin Bar Association of Attorneys-at-Law in Lublin. The media patronage for the conference was provided by C.H. Beck, Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Europejski Przegląd Sądowy and Prawo i Polityka. The conference’s partner was the University College of Enterprise and Administration in Lublin. 

The aim of the Conference was to provide an opportunity for discussion, primarily in the area of the use of instruments in the field of civil law and commercial law, including copyright law, in the activities of the administration in the broad sense. These issues are the matters from the “borderline” between private law and public law, which are not often the subject of in-depth research and scholarly discussion. However, they are of high theoretical and practical importance.  During the third edition of the nationwide scientific conference “Civil Law and Commercial Law in Activities of the Administration. Tradition and Modernity in Legal Institutions”, on 14 June 2018, in parallel discussion panels, more than 40 papers were delivered, which reflected the greatest attention paid to the subject in the history of these conferences.

The discourse that took place during the first, second and third editions of this Conference – in Lublin on 12 May 2016, 3 April 2017 and 14 June 2018 – resulted in the monographies:  “Prawo cywilne i handlowe w działaniach administracji. Rozwiązania istniejące, projektowane i uwagi de lege ferenda” [“Civil and Commercial Law in Activities of the Administration, Existing and Drafted Solutions and the Proposals for the Law as it Should Stand”, „Prawo cywilne i handlowe w działaniach administracji. Stanowienie, wykładnia i stosowanie" [“Civil and Commercial Law in Activities of the Administration. Law-making, Interpretation and Application”], issued in 2017 and 2018 respectively by the publishing house of the University College of Entrepreneurship and Administration in Lublin, as well as “Prawo cywilne i handlowe w działaniach administracji. Tradycja i nowoczesność w instytucjach prawnych. Part 1” [“Civil Law and Commercial Law in Activities of the Administration. Tradition and Modernity in Legal Institutions. Part 1”] published in Zeszyty Naukowe KUL of 2018, No. 4.

The discussion during the conference leads to the general conclusion that in the activities of the administration, including legal institutions used to pursue these activities one can notice both elements of tradition and innovation being the components of legal institutions of a modern state, and both these elements should be mutually balanced. Traditional elements of legal institutions from the beginning of the existence of the state and law constitute the foundations for the legal order.  On the other hand, innovations, including in particular innovations in the legal area, allow us to take into account in this order the needs resulting from the progress of civilization. The idea of keeping a balance between tradition and innovation in legal institutions is of fundamental importance for the development of a modern state.

In the issue no.4 of 2019 of the journal Prawo i Więź, in its separate part “Prawo cywilne i handlowe w działaniach administracji. Tradycja i nowoczesność w instytucjach prawnych. Cz. 2.” [“Civil Law and Commercial Law in Activities of the Administration. Tradition and Modernity in Legal Institutions. Part 2”] the second part of scientific articles is published as a continuation of the papers delivered at the national scientific conference “Civil Law and Commercial Law in Activities of the Administration. Tradition and Modernity in Legal Institutions”, or those submitted after this conference, which concern primarily the issues of civil law and commercial law in activities of the administration, including: the method of regulation and the legal nature of public procurement law, providing real estate with land access to the public road through the establishment of easement, the importance of the institution of whistleblower in the area of public administration activities, the legal status and scope of power of attorney of succession manager, sale of shares and stocks in municipal companies, as well as the way of perceiving organizational and legal forms of performing tasks of local development as activities of the administration. I hope that they will be useful both for theoreticians and practitioners in the areas of law-making, interpreting and applying civil law and commercial law in activities of the administration, and may also constitute a specific “point of reference” for further considerations and discussions on law-making, interpreting and applying the law in this area.

On behalf of the authors, with full confidence and pleasure, please be invited to get familiar with these works. 

Thematic Editor

Dr hab. Grzegorz Kozieł, professor at UMCS, Faculty of Law and Administration of UMCS

Wielokrotnie w praktyce obrotu gospodarczego pojawia się problem oceny charakteru prawnego umów zawieranych w ramach procedur prawa zamówień publicznych. Wśród przedstawicieli doktryny funkcjonuje jednolita opinia, że umowy te mają charakter umów czysto cywilistycznych. Problem związany z obecną charakteru prawnego umów zawieranych w ramach procedur prawa zamówień publicznych dotyczy faktycznej swobody w kształtowaniu treści, możliwości umownych modyfikacji postanowień umowy, skutków zawarcia umowy oraz zasad realizacji samej umowy. Hipotezą niniejszego artykułu jest pytanie, czy prawo zamówień publicznych jest prawem cywilne pod „przymusem” prawa administracyjnego, czy też prawem administracyjnym na zasadach prawa cywilnego. Przy opracowaniu stawianego problemu wykorzystano dogmatyczną metodę badawczą, analityczną metodę badawczą oraz analizę orzecznictwa

Odpowiedni dostęp do drogi publicznej jest niezbędny dla korzystania z nieruchomości gruntowej w sposób w pełni odpowiadający jej społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu. Przepisy prawa przewidują instytucje, których celem i funkcją jest zapewnienie nieruchomości odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, a co za tym następuje, umożliwienie właścicielowi nieruchomości  wykonywanie jego uprawnień wynikających z art. 145 Kc. Przepisy takie znajdują się w obszarze prawa cywilnego oraz  administracyjnego i znajdują zastosowanie zarówno w stanach faktycznych, w których nieruchomość gruntowa jest już pozbawiona dostępu do drogi publicznej (funkcja sanacyjna), jak i takich, w których dopiero może dojść do powstania nieruchomości pozbawionej takiego dostępu (funkcja prewencyjna). Wzbudzają one pewne wątpliwości interpretacyjne, które dotyczą w szczególności przesłanek ustanowienia służebności drogi koniecznej oraz skutków nieustanowienia odpowiedniej służebności dla wydzielanej nieruchomości pozbawionej bezpośredniej styczności z drogą publiczną.

The topic of whistleblowers is discussed not only in the area of ​​legal sciences, but also in widely understood journalism. The issue arouses controversy, and by some debaters it is called a return to the dark times of informing. The supporters of this institution point to the measurable benefits of using it. It was therefore considered justified to undertake scientific analysis and reflection on this issue. The article presents the institution of a whistleblower whose implementation is planned for the Polish legal system. It also attempts to explain the meaning of the institution and its perspectives in the area of ​​administration. The article discusses the historical aspect of the signaller as well as its potential impact on public administration. The authors found that the experiences resulting from the analysis of this context may prove useful in forecasting the opportunities and threats accompanying the introduction of sygnalists to the Polish legal system. The issue of legal protection of whistleblowers was presented in turn. Finally, the draft of Law on transparency of public life was discussed and summary conclusions were presented.

Opracowanie dotyczy zagadnienia statusu prawnego i zakresu umocowania zarządcy sukcesyjnego w prawie polskim. Przedstawiono w nim na tle (z perspektywy) zarysu genezy i celów instytucji zarządu sukcesyjnego w prawie polskim, charakter prawny zastępstwa cywilnoprawnego właściciela spadku przez zarządcę sukcesyjnego, cechy zarządcy sukcesyjnego jako cywilnoprawnego zastępcy w porównaniu do przymiotów prokurenta jako cywilnoprawnego zastępcy przedsiębiorcy i wynikający z tego zakres umocowania zarządcy sukcesyjnego, zagadnienia odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego za szkodę wynikłą z nienależytego wykonywania zarządu oraz wyłączenia odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego za zobowiązania zaciągnięte na rachunek właściciela przedsiębiorstwa spadku, a także wnioski płynące z przeprowadzonych rozważań (analizy). W niniejszym opracowaniu posłużono się przede wszystkim metodą formalno-dogmatyczną w odniesieniu do aktów prawa powszechnie obowiązującego, a w jej ramach co do zasady wszystkimi dostępnymi metodami wykładni. 

Uchwalenie ustawy z dnia 16.12.2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym wyeliminowało z życia gospodarczego tzw. „prywatyzację” w znanym nam od 1990 r. kształcie i wprowadziło zupełnie inne niż wcześniej, znacznie bardziej skrótowe i ogólniejsze, zasady zbywania udziałów i akcji spółek z udziałem Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Uchwalone zmiany, wymierzone pierwotnie w spółki z udziałem Skarbu Państwa, w dużej mierze dotknęły również, z mocy odpowiednich odesłań, spółki komunalne.

Niniejszy artykuł ma na celu zaprezentowanie i ocenę aktualnie obowiązujących przepisów regulujących zbywanie udziałów i akcji spółek komunalnych. Stanowi próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zastosowany przez ustawodawcę model odesłania z ustawy o gospodarce komunalnej do odpowiednio stosowanych przepisów poświęconych zbywaniu udziałów i akcji spółek z udziałem Skarbu Państwa jest właściwy. Prowadzone analizy zostały osadzone w kontekście historycznym, tzn. wyniki badań są prezentowane na tle regulacji obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym z 2016 r.

Polski system prawa administracyjnego ulega przeobrażeniom pod wpływem prawa Unii Europejskiej, zwłaszcza w zakresie kształtowania polityk rozwoju w taki sposób, iż zmianie ulegają dotychczasowe paradygmaty działania administracji publicznej. Jest to wyraźnie widoczne na płaszczyźnie rozwoju lokalnego, w który włączona została lokalna społeczność na równi z organami samorządu terytorialnego. Tworzenie strategii rozwoju jako podstawy programowej dla planowania dalszych działań należy do metod działania charakterystycznych dla sfery zarządzania publicznego i wiąże się z odejściem od tradycyjnych administracyjnych metod działania opartych na władztwie i jednostronnym kształtowaniu stosunków na rzecz partnerskiego współdziałania. W tym przypadku podmioty administracji publicznej, w tym jednostki samorządu lokalnego stają się współtwórcami i współrealizatorami programów działania wraz z organizacjami społecznymi i innymi podmiotami. Tworzące się więzi kooperacji przyjmują innowacyjna formę korporacji – stowarzyszeń – lokalnych grup działania. Forma organizacyjno-prawna lokalnej grupy działania właściwa do spraw rozwoju lokalnego stanowi jednocześnie wyłom w tradycyjnych formach realizacji zadań publicznych, które wykonywane mogą być co do zasady albo przez organy publiczne, albo przez niepubliczne, ale wskutek ich prywatyzacji, bądź zlecenia z zachowaniem rygorów proceduralnych.

Zgodnie z art. 982 k.c. „spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub zapisobiercę obowiązek określonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie)”. Instytucja polecenia testamentowego umożliwia spadkodawcom wywołanie takich skutków prawnych mortis causa, których osiągnięcie nie byłoby możliwe w drodze innego rodzaju rozrządzeń testamentowych (np. zapisu). Opracowanie dotyczy polecenia mającego na względzie interes społeczny, którego wykonania może żądać – oprócz spadkobiercy i wykonawcy testamentu – także właściwy organ państwowy (art. 985 k.c.). W artykule zdefiniowano pojęcie właściwego organu państwowego. Pojęcie to budzi wątpliwości interpretacyjne w związku z odejściem od zasady jednolitej władzy państwowej. Ponadto omówiono kwestię legitymacji czynnej prokuratora w sprawie o wykonanie polecenia testamentowego. W oparciu o analizą instytucji polecenia w prawie niemieckim, szwajcarskim i austriackim sformułowano uwagi de lege ferenda, zgodnie z którymi pojęcie „właściwego organu państwowego” należy zastąpić pojęciem „właściwa władza”.

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest analiza prawna ustawowego zarządu powierzonego, która jest wykonywany przez spółdzielnię na podstawie art. 27 ust. 2  u.s.m. Powodem podjęcia tego tematu badawczego był spór o zakres kompetencji spółdzielni mieszkaniowej zarządzającej nieruchomością wspólną na podstawie powołanej regulacji. W punkcie 1 oraz 2 przedstawiono ewolucyjny zarys zmian w prawie o spółdzielniach mieszkaniowych oraz towarzyszące im zmiany poglądów doktryny oraz orzecznictwa (pkt 3 oraz pkt 4). Natomiast w pkt 5 oraz dokonano interpretacji obowiązujących przepisów prawnych obowiązujących od 2017 r. i wyciągnięto końcowe wnioski wskazujące na potrzebę rozróżnienia trzech poziomów zarządzania nieruchomością wspólną. Ten postulat jest uzasadniany w oparciu o analizę komparatystyczną trzech systemów prawnych w obszarze zarządzania nieruchomością wspólną (Niemcy, Austria oraz Szwajcaria). 

Celem artykułu jest ukazanie ewolucji, charakteru oraz elementów praktyki stosowania prawa łaski w Rzeczypospolitej okresu międzywojennego (1918–1939). Wzmiankowany zostanie również generalny rys ułaskawienia na ziemiach polskich podczas II wojny światowej. Przeanalizowane zostaną zarówno treść, jak i istota prawa łaski, a także specyfika jego stosowania.

W artykule autor podejmuje próbę zanalizowania sytuacji prawnej amerykańskiego więzienia w Abu Ghraib przez pryzmat filozofii prawa Carla Schmitta. Stawia tezę, iż właśnie ten jest właściwy, ponieważ traktuje prawo jako przypisane do terytorium geograficznego. Analizuje instytucję unlawful combatant jako realizację schmittiańskiego konceptu partyzanta.