logo czasopisma

Artykuły

Nr 3 (37) (2021)

The Emergence of the Polish State in 1918 in the Light of International Law

DOI:
https://doi.org/10.36128/priw.vi37.267
Przesłane
25 marca 2021
Opublikowane
20 października 2021

Abstrakt

Tekst przedstawia problem odrodzenia się Państwa Polskiego w 1918 r. z perspektywy prawa międzynarodowego. Był to temat dość kluczowy dla badań prawnych prowadzonych 100 lat temu. Dziś tematyka ta została już zapomniana. Warto więc ją przypominać z nowej perspektywy czasowej.

Materiał, na którym opiera się artykuł stanowią kluczowe opracowania przedstawicieli polskiej doktryny z okresu międzywojennego, w tym  w szczególności prace profesorów: C. Berezowskiego, S. Huberta, Z. Cybichowskiego, W. Komarnickiego, S. Bukowieckiego, a także dokumenty z tamtego okresu, jak i stanowiska oraz opinie niektórzy czołowych internacjonalistów z zagranicy.

O ile przedstawienie poglądów autorskich byłoby łatwe, to jednak próba omówienia samego tematu jest utrudniona, ponieważ stanowiska przedstawicieli doktryny w tej sprawie nie są jednolite. Można wręcz powiedzieć, że są konfrontacyjne. Sprzeczność ta znajduje też oparcie w niejednolitej praktyce międzynarodowej, jak i praktyce wewnętrznej organów II Rzeczypospolitej.

Tekst nie tylko zbiera i przedstawia te sprzeczności, ale też wskazuje na ich wagę i potencjalne praktyczne skutki. Z drugiej strony, stanowi też próbę ich pogodzenia, choć nie tyle w płaszczyźnie prawnej, co jest z zasady niemożliwe, ale w sferze politycznej, ze względu na dodatkowy cel, który pojawił się po 100 latach. Jest nim - podkreślona w podsumowaniu - potrzeba promocji polskiej historii (wizerunku państwa) za granicą. Stąd podstawowym językiem, w jakim tekst został sporządzony, jest język angielski.

W ramach opracowania poruszone są następujące kwestie: historyczno-prawne tło problemu rekonstruowanej państwowości polskiej; koncepcja powstania Polski jako nowego państwa; koncepcja ciągłości przedzaborczej państwowości (ustanie okupacji); podejście sądownictwa krajowego do kwestii państwowości polskiej; stanowisko mocarstw sprzymierzonych: uznanie i rozwiązania traktatowe; sprawa granic państwowych; sukcesja długów zaborców; sukcesja obywatelstwa. Tym samym – na tyle, na ile pozwalają ramy redakcyjne – tekst stanowi możliwie kompletną analizę zagadnienia.

Bibliografia

  1. Berezowski Cezary, Powstanie Państwa Polskiego w świetle prawa narodów. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2008.
  2. Bluntschli Johann Caspar, Das moderne Völkerrecht der Zivilisierten Staaten als Rechtsbuch dargestellt. Noordlingen: Beck, 1878.
  3. Bukowiecki Stanisław, „Rola czynników wewnętrznych w utworzeniu nowej państwowości polskiej” Niepodległość, t. I (1930): 1-33.
  4. Cybichowski Zygmunt, Encyklopedja prawa publicznego (konstytucyjnego, administracyjnego i międzynarodowego, Vol. II. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, 1926.
  5. Cybichowski Zygmunt, Polskie prawo państwowe na tle uwag z dziedziny nauki o państwie i porównawczego prawa państwowego. Warszawa: Wydawnictwo Seminarium Prawa Publicznego Uniwersytetu Warszawskiego, 1933.
  6. Durdieniewski Wsiewłod, Siergiej Kryłow, Podręcznik do prawa międzynarodowego. Warszawa: Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa Książka i Wiedza, 1950.
  7. Frowein Johen, Abraham, Die Entwicklung der Anerkennung von Staaten und Regierungen im Völkerrecht, Der Staat, No. 11 (1972): 145-159.
  8. Grewe Wilhelm, Epochen der Völkerrechtsgeschichte. Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft 1984.
  9. Heydte Friedrich von der, Die Geburtsstunde des souveränen Staates. Regensburg: Josef Habbel, 1952.
  10. Hubert Stanisław, Odbudowa Państwa Polskiego jako problem prawa narodów, odbitka z „Drogi”, Warszawa 1934.
  11. Hubert Stanisław, Rozbiory i odrodzenie Rzeczypospolitej. Zagadnienia prawa międzynarodowego. Lviv: Piller-Neumann, 1937.
  12. Kelsen Hans, Allgemeine Staatslehre, 2nd ed. Berlin: Springer, 1925.
  13. Komarnicki Wacław, „Odbudowa państwowości polskiej na ziemiach wschodnich” Rocznik Prawniczy Wileński, Vol. III (1929): v-l.
  14. Komarnicki Wacław, „Upadek i wskrzeszenie państw polskiego w literaturze niemieckiej” Rocznik Prawniczy Wileński, Vol. II (1929): 241-269.
  15. Komarnicki Wacław, Polskie prawo polityczne (Geneza i system). Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2008.
  16. Komarnicki, Wacław, „Geneza terytorium państwowego Polski ze stanowiska prawa narodów” Rocznik Prawniczy Wileński, Vol. I (1925): 252-265.
  17. Kunz Josef, Die Anerkennung von Staaten und Regierungen im Völkerrecht. Stuttgart: W. Kohlhammer, 1928.
  18. Kutrzeba Stanisław, Polskie prawo polityczne według traktatów, Vol. I, Traktaty – Suwerenność – Terytorjum – Ludność – Ograniczenia (Mniejszości – Wolności handlowe). Kraków: Gebethner i Wolff, 1923.
  19. Moore John, Bassett, Digest of International Law, Vol. I. Washington: Government Printing Office, 1906.
  20. Oppenheim Lassa, International Law, ed. H. Lauterpacht. London-New York-Toronto Longsman-Green, 1948.
  21. Reibstein Erich, „Das »Europäische Öffentliche Recht« 1648-1815“. Ein institutionengeschichtlicher Überblick. Archiv des Völkerrechts, Vol. VIII (1960): 385-420.
  22. Vattel Emer, Prawo narodów, transl. Bohdan Winiarski. Vol. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958.
  23. Verdross Alfred, Die Verfassung der Völkerrechtsgemeinschaft. Berlin-Vienna: Julius Sprigner, 1926.
  24. Winfield Percy, „The History of Intervention in International Law” British Yearbook of International Law, Vol. III (1922-1923): 130-149.

Downloads

Download data is not yet available.