logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Between Legalism and Compromise: Mediation in Administrative Proceedings in Poland and Hungary

DOI:
https://doi.org/10.36128/xxhzms53
Przesłane
11 sierpnia 2026
Opublikowane
1 września 2026 — zaktualizowane 24 września 2026

Abstrakt

The article compares mediation in administrative proceedings in Poland and Hungary. Both introduced it into their general codes of administrative procedure (Hungary in 2005, Poland in 2017), but with opposite trajectories: Poland retained and recently expanded the institution, Hungary de-institutionalised it as a general tool in 2018, confining it to sectoral regimes. Using the dogmatic and comparative methods, it reconstructs both models and confronts their design with the evidence of practice. The decisive constraints prove structural, not technical: the principle of legality narrows the space for genuine negotiation, procedural time limits penalise consensual methods, and the culture of unilateral decision-making discourages authorities. Formal institutionalisation, unaccompanied by informational, organisational and cultural measures, does not translate into actual use.

Bibliografia

  1. Boyes-Watson, Carolyn. „Looking at the Past of Restorative Justice. Normative Reflections on Its Future." In Routledge International Handbook of Restorative Justice, edited by Theo Gavrielides, 3–19. Abingdon–New York: Routledge, 2019.
  2. Brooker, Penny. Mediation Law. Abingdon–New York: Routledge, 2013.
  3. Broński, Włodzimierz. „Efektywność mediacji w postępowaniu administracyjnym." Studia Prawnicze KUL, no. 3 (2019): 47–68. https://doi.org/10.31743/sp.8888.
  4. Chitashvili, Natia, and Irakli Burduli. „Paradigmatic Models of Mediation, Mandatory Eclectics or a Direct Decision." Prawo i Więź, no. 3 (2024): 23–60. https://doi.org/10.36128/priw.vi50.883.
  5. Chludziński, Bartłomiej, and Bartosz Pilitowski. „Przyczyny spadku liczby spraw kierowanych do mediacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym w opinii sędziów i referendarzy sądowych." Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 85, no. 3 (2023): 201–217.
  6. Dauter-Kozłowska, Agnieszka. „Stosowanie mediacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym." Przegląd Prawa Publicznego, no. 1 (2020): 71–88.
  7. Dobkowska, Bogusława. „Mediacja w postępowaniu administracyjnym." Gubernaculum et Administratio, no. 2(30), vol. 1 (2024): 81–94. http://dx.doi.org/10.16926/gea.2024.02.01.05.
  8. Explanatory memorandum to the government bill amending the Code of Administrative Procedure and certain other acts, Sejm (Parliament) of the Republic of Poland, 8th term, paper no. 1183.
  9. Forgács, Anna. „44. Az egyezség megkötése." In Kommentár az általános közigazgatási rendtartásról szóló törvényhez, edited by Gergely Barabás, Bertold Baranyi and Marianna Fazekas, 552–557. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2018.
  10. Gulyásné-Kovács, Erzsébet. „A törvényes képviselői feladatok ellátásának segítése és más szolgáltatási, szervezési feladatok." In Kommentár a gyermekvédelmi törvényhez, edited by Gréta Mattenheim, 391–392. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2017.
  11. Hoffman, István, and Krisztina F. Rozsnyai. „A gyermekvédelmi és gyámügyi igazgatás főbb szabályai." In Kommentár a gyermekvédelmi törvényhez, edited by Gréta Mattenheim, 676–716. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2017.
  12. Hohmann, Balázs. A hatósági eljárás társadalmi ellenőrzésének lehetőségei. Pécs: Tudatosan a Környezetünkért Egyesület, 2018.
  13. Jakubiak-Mirończuk, Aneta. „Effectiveness of Mediation – Between Effort and Result." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 13–34. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.13-34.
  14. Kalisz, Anna, and Alina Serhieieva. „The Development of Mediation in Poland and Ukraine: A Comparison and Prospects for Experience Exchange." Studia Iuridica Lublinensia 32, no. 3 (2023): 89–109. https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.3.89-109.
  15. Karpiuk, Mirosław. „Mediation in Administrative Proceedings and Its Role in Amicable Dispute Resolution." ADR. Arbitraż i Mediacja 16, no. 1 (2023): 49–58. https://doi.org/10.17951/adr.2023.16.1.49-58.
  16. Klonowski, Kamil. „Charakter administracyjnej sprawy mediacyjnej." Przegląd Prawa Publicznego, no. 6 (2020): 68–82.
  17. Kmieciak, Zbigniew. Mediacja i koncyliacja w prawie administracyjnym. Kraków: Zakamycze, 2004.
  18. Kocot-Łaszczyca, Agnieszka, and Grzegorz Łaszczyca. Mediacja w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2018.
  19. Kovač, Polonca. „Mediation and Settlement in Administrative Matters in Slovenia." Hrvatska javna uprava 10, no. 3 (2010): 743–769.
  20. Kovács, András Gy. „Mitől szabályozó egy hatóság?" In Verseny és szabályozás 2008, edited by Pál Valentiny and Ferenc L. Kiss, 13–45. Budapest: MTA KTI, 2009.
  21. Leszczyński, Leszek. „Mediation and the Judicial Type of the Application of Law. Context of the 'Opening up' of Decision-Making Processes." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 35–48. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.35-48.
  22. Liebmann, Marian. „Introduction." In Mediation in Context, edited by Marian Liebmann, 4–17. London–Philadelphia: Jessica Kingsley Publishers, 2000.
  23. Maurer, Hartmut, and Christian Waldhoff. Allgemeines Verwaltungsrecht. München: C.H. Beck, 2020.
  24. Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Centrum Mediacji Gospodarczej przy Krajowej Izbie Radców Prawnych. Mediacja w postępowaniu administracyjnym. Podręcznik dla pracowników administracji publicznej. Warszawa, 2019. https://www.gov.pl/attachment/64c05284-a18a-4cb5-b495-33c5f118cc9d [accessed: 29.07.2026].
  25. Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Ocena funkcjonowania ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (OSR ex post). Warszawa, 24 March 2022. https://legislacja.gov.pl/projekt/12362152 [accessed: 1.08.2026].
  26. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2021 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2022. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
  27. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2022 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2023. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
  28. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2023 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2024. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
  29. Niczyporuk, Janusz. „Evolution of Forms of Deciding an Administrative Case." Studia Iuridica Lublinensia 30, no. 5 (2021): 475–484. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.5.475-484.
  30. Pilipiec, Sławomir, and Patryk Patoleta. „Perception of Mediation and Online Mediation by Trainee Attorney-at-Law at the Lublin Bar Association of Attorneys-at-Law." Studia Iuridica Lublinensia 32, no. 4 (2023): 117–132. https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.4.117-132.
  31. Pollitt, Christopher, and Geert Bouckaert. Public Management Reform. A Comparative Analysis – into the Age of Austerity. Oxford: Oxford University Press, 2017.
  32. Przybysz, Piotr. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el., 2026.
  33. Przylepa-Lewak, Agata. „Mediacja jako forma komunikacji w postępowaniu administracyjnym." Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius) 69, no. 2 (2022): 61–73. https://doi.org/10.17951/g.2022.69.2.61-73.
  34. Przylepa-Lewak, Agata. „Profesjonalizacja zawodu mediatora." Studia Prawnicze i Administracyjne 21, no. 3 (2017): 59–64.
  35. Przylepa-Lewak, Agata. „Socjologiczno-prawne aspekty mediacji." Studia Prawnicze i Administracyjne 24, no. 4 (2018): 35–39.
  36. Przylepa-Lewak, Agata. „The Patient as a Party to Mediation – the Rights, Needs and Barriers to Access." Journal of Law (Ivane Javakhishvili Tbilisi State University), Special Edition (2026): 48–66. https://doi.org/10.60131/jlaw.2.2026.11900.
  37. Przylepa-Lewak, Agata. „Współczesne wyzwania mediacji medycznej." Krytyka Prawa 15, no. 3 (2023): 238–254. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.631.
  38. Przylepa-Lewak, Agata, and Katarzyna Hanas. „Dziecko jako uczestnik mediacji." ADR. Arbitraż i Mediacja 18, no. 1 (2025): 117–130. https://doi.org/10.17951/adr.2025.18.1.117-130.
  39. Przylepa-Lewak, Agata, and Marzena Myślińska. „Mediacja wobec kryzysu w wymiarze sprawiedliwości." Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3 (2026): 33–47. https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2026.3.33.
  40. Przylepa-Lewak, Agata, and Marzena Myślińska. „Zasady wpisu na listę stałych mediatorów w Polsce – w kontekście dyskusji nad profesjonalizacją zawodu mediatora." Krytyka Prawa 14, no. 1 (2022): 74–91. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.509.
  41. Recommendation Rec(2001)9 of the Committee of Ministers to member states on alternatives to litigation between administrative authorities and private parties, adopted on 5 September 2001.
  42. Roche, Declan. „Dimensions of Restorative Justice." Journal of Social Issues 62, no. 2 (2006): 217–238. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2006.00448.x.
  43. Rozsnyai, Krisztina F. „41. § A hatósági közvetítő." In Nagykommentár a közigazgatási eljárási törvényhez, edited by Gergely Barabás, Bertold Baranyi and András Kovács, 362–370. Budapest: Complex, 2013.
  44. Rozsnyai, Krisztina F. „A közigazgatási perjog néhány alapelvi aspektusa." Acta Humana, no. 1 (2019): 107–122. https://doi.org/10.32566/ah.2019.1.6.
  45. Rozsnyai, Krisztina F. „Az eljárási kötelezettség aktuális kérdései." Közigazgatás-Tudomány, no. 1 (2022): 125–139. https://doi.org/10.54200/kt.v2i1.32.
  46. Rozsnyai, Krisztina F. „The Procedural Autonomy of Hungarian Administrative Justice as a Precondition of Effective Judicial Protection." Studia Iuridica Lublinensia 30, no. 4 (2021): 491–503. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.4.491-503.
  47. Rozsnyai, Krisztina F., and István Hoffman. „New Hungarian Institutions against Administrative Silence: Friends or Foes of the Parties?" Studia Iuridica Lublinensia 29, no. 1 (2020): 109–127. https://doi.org/10.17951/sil.2020.29.1.109-127.
  48. Suwaj, Robert. „Mediation as a New Form of Settling Administrative Matters in Poland." Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 72, no. 12 (2019): 18–26. https://doi.org/10.33226/0137-5490.2019.12.4.
  49. Tabernacka, Magdalena. „Mediacje w postępowaniu administracyjnym – uwarunkowania aksjologiczne i prakseologiczne." Kontrola Państwowa, no. 3 (2018): 77–88.
  50. Wegner-Kowalska, Joanna. „Mediacja w sprawach administracyjnych – pytania i wątpliwości." Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, no. 6(75) (2017): 40–53.
  51. Wilbrandt-Gotowicz, Martyna. „Commentary on Article 96a." In Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel and Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 9th edition. Warszawa: Wolters Kluwer, 2026.
  52. Wilbrandt-Gotowicz, Martyna. „Zasada dobrowolności mediacji w sprawach administracyjnych." Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, no. 6(81) (2018): 34–46.
  53. Zienkiewicz, Adam. „Mandatory Mediation – Remarks on Determining a Dispute's Suitability for Mediation and the Parties' Concerns Regarding Mediation." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 61–71. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.61-71.

Downloads

Download data is not yet available.