logo czasopisma

Artykuły

Tom 55 Nr 2 (2025): Prawo i Więź nr 2 (55) 2025

Pokuta kościelna w kodeksie kar głównych i poprawczych dla Królestwa Polskiego z 1847 roku

DOI:
https://doi.org/10.36128/PRIW.VI55.1202
Przesłane
31 stycznia 2025
Opublikowane
5 czerwca 2025

Abstrakt

In the legal order of the Kingdom of Poland, the institution of ecclesiastical penance was introduced by the Code of Major and Corrective Penalties of 1847. This paper seeks to address the question of the rationale behind the introduction of this institution into criminal law and its legal character, analysing the offences to which it was applied. To this end, the institution of ecclesiastical penance is analysed within the structure of the code, its essence elucidated, and the institutions responsible for adjudication and imposition indicated, along with the persons subject to it. Furthermore, offences punishable exclusively by ecclesiastical penance, or by ecclesiastical penance and secular or canonical penalties, are systematised. It is submitted that the legislator, in introducing this institution into the Code of Major and Corrective Penalties, has positioned ecclesiastical penance as a sui generis punishment. In the event of its imposition, the legislation did not offer the possibility of redemption from its personal execution, but no means of its enforcement was indicated either. The findings established will perhaps deepen the existing views on ecclesiastical penance in the Code of Major and Corrective Penalties.

Bibliografia

  1. Byś Jelena, „Stosunek Państwa do Kościołów w Rosji od chrztu Rusi do rewolucji październikowej (od X w. do 1917 r.)” Prawo Kanoniczne, nr 1-2 (2001): 185-211.
  2. Chojnicka Krystyna, Cerkiew i car. Prawosławie rosyjskie w reformach Piotra Wielkiego. Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej, 2011.
  3. Chojnicka, Krystyna. Narodziny rosyjskiej doktryny państwowej, Kraków: Collegium Columbinum, 2001.
  4. Demidowicz Tomasz, „Statut Organiczny Królestwa Polskiego w latach 1832-1856” Czasopismo Prawno-Historyczne, z. 1 (2010): 135-165. doi.org/10.14746/cph.2010.1.7.
  5. Dicker Józef, Pokuta kościelna w prawie wiejskiem polskiem od XVI do XVIII wieku. Lwów: Nakładem Redakcji Pamiętnika Historyczno-Prawnego i Związkowej Drukarni, 1925.
  6. Filipkowski Wojciech, Ewa M. Guzik-Makaruk, „Zagadnienia podstawowe kryminologii jako nauki”, [w:] Kryminologia. Stan i perspektywy rozwoju, red. Wojciech Filipkowski et al., 21-84. Warszawa: Wolters Kluwer, 2019.
  7. Gembarzewski Kazimierz, O pokucie kościelnej w prawie karnem. Warszawa: Drukarnia S. Olgerbranda, 1871.
  8. Grześkowiak Alicja, „Poglądy Romualda Hubego na karę” Czasopismo Prawno-Historyczne, z. 2 (1974): 151-166.
  9. Grzybowski Konstanty, Historia państwa i prawa Polski, t. IV, Od uwłaszczenia do odrodzenia państwa. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 1982.
  10. Janicka Danuta, „Hube – Makarewicz – Wolter. Trzy koncepcje karania na przestrzeni stu lat” Archiwum Kryminologii, XXXIX (2017): 5-26.
  11. Jaśkiewicz Leszek, „Nowożytne samowładztwo rosyjskie i jego interpretacje: przyczynek do dziejów absolutyzmu w Rosji” Przegląd Historyczny, nr 4 (1979): 679-693.
  12. Karsznicki Krzysztof, „Główne kultury prawne na świecie” Studia Iuridica Toruniensia, 15 (2014): 75-90. https://doi.org/10.12775/SIT.2014.027
  13. Koredczuk Józef, „Bluźnierstwo i obraza religii według Kodeksu kar głównych i poprawczych z 1847 i 1866 roku”, [w:] Człowiek. Państwo. Kościół. Księga jubileuszowa dedykowana księdzu profesorowi Arturowi Mezglewskiemu, red. Paweł Sobczyk, Piotr Steczkowski. 163-196. Lublin: Wydawnictwo Academicon, 2020.
  14. Koredczuk Józef, „Działalność kodyfikacyjna Romualda Hubego” Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo, CCCXXXVI (2023): 55-67. DOI: 10.19195/0524-4544.336.5.
  15. Koredczuk Józef, „Kodeks Karzący a Kodeks Kar Głównych i Poprawczych”, [w:] Królestwo Polskie w okresie namiestnika Iwana Paskiewicza (1832-1856). System polityczny, prawo i statut organiczny z 26 lutego 1832 r., red. Lech Mażewski. 233-245. Radzymin: von Borowiecky, 2015.
  16. Koredczuk Józef, „Odwiedzenie od wiary według Kodeksu Kar Głównych i Poprawczych z 1847 r.”, [w:] Wolność słowa, myśli i wyznania, red. Andrzej Pasek. 76-85. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022. https://repozytorium.uni.wroc.pl/Content/137182/PDF/00_Wolnosc_slowa_mysli_i_wyznania.pdf.
  17. Kossowski Henryk, „Pokuta”, [w:] Encyklopedia Kościelna, t. XX, red. Michał Nowodworski. 175-218. Warszawa: 1894.
  18. Krajewski Radosław, „Karalność cudzołóstwa na przestrzeni wieków”, [w:] Wybrane problemy kary i karalności, red. Agnieszka Wedeł-Domaradzka, Andrzej Purat. 83-91. Bydgoszcz: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, 2016.
  19. Linde Samuel Bogumił, Słownik języka polskiego, t. II, Warszawa: Drukarnia XX. Piiarów, 1811.
  20. Ludwiczak Paweł, „Prawo karne Królestwa Polskiego w latach 1815−1905 a sprawowanie kultu religijnego” Czasopismo Prawno-Historyczne, z. 1 (2018): 225-238. https://doi.org/10.14746/cph.2018.1.6.
  21. Machczyński Konrad, „Art. 994 KKGiP i nasze prawo cywilne” Gazeta Sądowa Warszawska, nr 37 (1881): 297-299.
  22. Maciejowski Franciszek, Wykład prawa karnego w ogólności z zastosowaniem Kodexu kar głównych i poprawczych z dniem 20 grudnia/1 stycznia 1848 r. w Królestwie Polskim obowiązującego tudzież ustawy przechodniej i instrukcji dla sądów. Warszawa: Drukarnia Rządowa przy Komisji Sprawiedliwości, 1848.
  23. Markiewicz Jerzy, „Przestępstwa przeciwko rodzinie w Kodeksie Kar Głównych i Poprawczych z 1847 r.” Roczniki Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL, z. 1 (2006): 91-114.
  24. Masłowska Ewa, „Grzech i pokuta – etos sprawiedliwości w ludowym kodeksie moralnym”, [w:] Wartości w języku i w tekście, t. VIII, Tradycja dla współczesności. Ciągłość i zmiana, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka. 261-284. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2015.
  25. Meyendorff John, Teologia bizantyjska. Historia i doktryna. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007.
  26. Minikowska Teresa, „Kształtowanie się polskiej terminologii chrześcijańskiej na przykładzie pojęcia pokuta” Zeszyty Naukowe Wydziału Humianistycznego Uniwersytetu Gdańskiego, 5 (1988): 125-133.
  27. Pełczyński Grzegorz, „Kilka uwag na temat specyfiki religijnej Rosji” Studia Historica Gedanensia, VII (2016): 201-216.
  28. Plewka-Plewczyński Władysław, „Pokuta kościelna z wyroku”, [w:] Podręczna encyklopedya kościelna. t. XXXI-XXXII, red. Stanisław Gall et al. 281. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1913.
  29. Płońska Emilia, „Rodzaje i funkcje kar w prawie Kościoła prawosławnego w Polsce” Studia Prawnoustrojowe, 47 (2020): 209-224. https://doi.org/10.31648/sp.5283.
  30. Słownik języka polskiego, red. Aleksander Zdanowicz, January Filipowicz, Walerian Tomaszewicz, t. II, Wilno 1861.
  31. Skarbek Fryderyk, Dzieje Polski, cz. 3. Królestwo Polskie po rewolucyi Listopadowej. Poznań: Żupański Jan Konstanty, 1877.
  32. Sobociński Władysław, „Rozwój ustawodawstwa cywilnego w Królestwie Polskim i w Rosji do rosyjskiej reformy sądowej (Zarys historyczno-porównawczy)” Annales Universitatis Mariae Curie--Skłodowska Sectio G 12, nr 4 (1965): 113-178.
  33. Sójka-Zielińska Katarzyna, Historia prawa. Warszawa: Wolters Kluwer, 2022.
  34. Tymosz Stasnisław, „Ewolucja karania w Kościele Katolickim” Prawo-Administracja-Kościół nr 1-2 (2004): 131-147.
  35. Witkowski Wojciech, „Prawo karne na ziemiach polskich w dobie zaborów i w pierwszych latach II RP (1795–1932)”. [w:] System prawa karnego, red. Tadeusz Bojarski, t. II, Źródła prawa karnego, red. Andrzej Marek. 105-152. Warszawa: C. H. Beck-Instytut Nauk Prawnych PAN, 2011.
  36. Wolnicki Paweł, „Regulacje państwowe z 1858 r. dotyczące nakładania pokuty kościelnej na obszarze Królestwa Polskiego” Studia z Prawa Wyznaniowego, 27 (2024): 241-256. https://orcid.org/0000-0002-8198-7542.
  37. Zarzycka Anna, „Rola organów władzy Królestwa Polskiego w pracach legislacyjnych nad narodowym prawem rzeczowym w latach 1815–1830” Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego, 8 (2003): 124-146.
  38. Zarzycki Zdzisław, „Wolność religijna w pierwszych polskich konstytucjach do połowy XIX w.” Studia z Prawa Wyznaniowego, 13 (2010): 25-44.
  39. Zębik Andrzej, „Poglądy Romualda Hubego na przestępstwo, winę i karę” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, 35 (1988): 195-216.
  40. Zgoliński Igor, „Romuald Hube – pionier polskiej nauki prawa karnego” Probacja, 1 (2022): 15-38. Doi: 10.5604/01.3001.0015.8034.

Downloads

Download data is not yet available.