logo czasopisma

Artykuły

Tom 56 Nr 3 (2025): Prawo i Więź nr 3 (56) 2025

Prosecutor’s Office in Contemporary Poland: A Quest for Independence amid Political Tensions

DOI:
https://doi.org/10.36128/PRIW.VI56.1174
Przesłane
21 grudnia 2024
Opublikowane
8 lipca 2025

Abstrakt

The Public Prosecutor’s Office is a state body charged with the prosecution of criminal offences. By its very nature, it is situated “between” the executive and the judiciary. The proper legal status of the Prosecutor’s Office should guarantee its effectiveness and resistance to political pressure. Over the last three decades, Poland has seen a series of reforms of the prosecution service. Formally, they were intended to ensure the implementation of the above-mentioned values, but in practice they were conditioned by the current interests of the ruling parties. The following paper discusses the main problems of these reforms, highlighting such phenomena as the legislator’s desire to break with the prosecutorial model inherited from the communist period and the lack of a clear vision of the model to be introduced. The paper critically analyses the content of these reforms as well as the views of Polish legal scholars, pointing out some mistakes in the process of formulating problems and searching for their solutions.

Bibliografia

  1. Banaszak Bogusław, Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych. Warszawa: Wolters Kluwer, 2012.
  2. Frankiewicz Anna, “W sprawie niezależności Prokuratora Generalnego w Polsce”, Przegląd Prawa Konstytucyjnego, No.1 (2010): 191-202.
  3. Gerecka-Żołyńska Anna, “Niezależność prokuratury i prokuratorów – nowe rozwiązania na tle dotychczasowych kontrowersji” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, No. 1 (2016): 57-70. https://doi.org/10.14746/rpeis.2016.78.1.6.
  4. Herzog Aleksander, “Niezależność prokuratury – mit czy nadzieja?” Prokuratura i Prawo, No. 1 (2009): 111-128.
  5. Jaworski Stefan J., “Rozważania na temat modelu prokuratury” Prokuratura i Prawo, No. 5 (2005): 7-23.
  6. Kardas Piotr, “Rola i miejsce prokuratury w systemie organów demokratycznego państwa prawnego” Prokuratura i Prawo, No. 5 (2012): 8-49.
  7. Kędzierski Jacek, “O niezależność prokuratury – w kręgu faktów i mitów” Prokuratura i Prawo, No. 1 (2009): 102-110.
  8. Kmiecik Romuald, “Prokuratura w ‘demokratycznym państwie prawnym’ (refleksje sceptyczne)” Prokurator, No. 17 (2000): 10-23.
  9. Krajewski Krzysztof, “Prosecution and Prosecutors in Poland: In Quest of Independence” Crime and Justice, No. 1 (2012): 75-116.
  10. Kuca Grzegorz, “Konstytucjonalizacja prokuratury: dyskusja naukowa czy ustrojowa potrzeba?”, [in:] Konieczne i pożądane zmiany ustroju prokuratury w Polsce, ed. Michał Mistygacz. 15-29. Warszawa: Difin, 2020.
  11. Kuczma Paweł, “Uwagi o konstytucyjnym ujęciu prokuratury w kontekście jej niezależności”, [in:] XXV lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Księga jubileuszowa dedykowana profesor Halinie Ziębie-Załuckiej z okazji 70. rocznicy urodzin, ed.Radosław Grabowski. 345-358. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2022.
  12. Marguery Tony, “The ‘Plurality of Functions’ of the Polish Minister of Justice – General Prosecutor: Paradox or Adaptation?” European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice, No. 1(2007): 67-82. https://doi.org/10.1163/092895607X193542.
  13. Mazowiecka Lidia, Prokuratura w Polsce 1918–2014. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
  14. Minister Sprawiedliwości a Prokuratura. W poszukiwaniu optymalnego modelu relacji.
  15. ed. Michał Mistygacz, Grzegorz Kuca, Piotr Mikuli. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2021.
  16. Ministerstwo Sprawiedliwości, Łączenie mandatu posła z funkcją Prokuratora Generalnego – stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości, 6 September 2016.
  17. www.arch.ms.gov.pl/pl/archiwum-informacji/news,8572,10,laczenie-mandatu-posla-z-funkcjaprokuratora.html#:~:text=%20Prawo%20o%20prokuraturze%2C%20wyraźnie%20rozróżnia,Prokuratora%20Generalnego%20
  18. sprawuje%20Minister%20Sprawiedliwości.
  19. Mistygacz Michał, Ustrój prokuratury w Polsce. Tradycja i współczesność. Warszawa: Elipsa, 2013.
  20. “Piotrowicz w Sejmie: Niezależne mają być sądy, niezawiśli sędziowie – ale nie prokuratura,” Dziennik Gazeta Prawna. https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/917547,piotrowicz-sejm-reforma-prokuratury-pis.html
  21. “Prokurator generalny wraca pod jurysdykcję ministerstwa sprawiedliwości”. https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C479483%2Cprokurator-generalny-wraca-pod-jurysdykcje-ministerstwa-sprawiedliwosci.html
  22. Sadurski Wojciech, “Constitutional Design: Lessons from Poland’s Democratic Backsliding” Constitutional Studies, No. 6 (2020): 59-79.
  23. Stankowski Andrzej, “Propozycja unormowań prokuratury w Konstytucji RP” Prokuratura i Prawo, No. 10 (2009): 5-15.
  24. Suchocka Hanna, “W poszukiwaniu modelu ustrojowego prokuratury (w świetle prac Komisji Rady Europy ‘Demokracja poprzez Prawo’)” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, No. 2 (2014): 161-174.
  25. Winczorek Piotr, “Dalszy ciąg dyskusji konstytucyjnych” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny, No. 2 (2011): 43-56.
  26. Witkowski Przemysław, “Kilka uwag w sprawie dekonstytucjonalizacji prokuratury” Przegląd Prawa Konstytucyjnego, No. 1 (2010): 203-220.
  27. Zaleśny Jacek, “The Independence of the Public Prosecutor’s Office” Studia Politologiczne, No. 58 (2020): 60-80.
  28. Zięba-Załucka Halina, “Prokuratura a Sejm” Przegląd Prawa Konstytucyjnego, No. 3 (2022): 173-187.
  29. Zięba-Załucka Halina, “Prokuratura w nowej ustawie z 2016 roku. Eksperyment z podległością władzy wykonawczej” Przegląd Prawa Konstytucyjnego, No. 5 (2016): 111-124.
  30. Zięba-Załucka Halina, Stępień-Załucka Beata, “Historyczne uwarunkowania ustrojowego modelu prokuratury a prokuratura III RP”, [in:] Z prawem ustrojowym porównawczym przez półwiecze. Księga jubileuszowa dedykowana prof. M. Grzybowskiemu z okazji 55-lecia pracy naukowej, ed. Bogusław Przywora, Anna Rogacka-Łukasik, Krzysztof Skotnicki. 821-834. Częstochowa: Uniwersytet Jana Długosza, 2022.
  31. Weto do ustawy o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw. www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/ustawy/ustawy-zawetowane/weto-do-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-prokuraturze-oraz-niektorych-innych-ustaw,23958.
  32. “Zbigniew Ziobro: Połączenie MS z PG wzmacnia odpolitycznienie prokuratury” Dziennik Gazeta Prawna. www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/925824,zbigniew-ziobro-polaczenie-ms-z-pg.html

Downloads

Download data is not yet available.

Inne teksty tego samego autora