logo czasopisma

Articles

Vol. 55 No. 2 (2025): Law and Social Bonds no. 2 (55) 2025

The Twilight or Adaptation of Civil Law Contracts to the Conditions of the Digital Era

DOI:
https://doi.org/10.36128/PRIW.VI55.702
Submitted
19 September 2024
Published
5 June 2025

Abstract

Contracts have been used for about two and a half thousand years. The structure, functions and objectives of contracts change with the evolution of society and their economy. Currently, in an increasingly digital environment, the contract is also becoming more digital (algorithmized). One of the manifestations of the ongoing changes in contracts is the emergence and intensive development of adhesion contracts, concluded using new technological solutions (smart contracts, contracts created by algorithms) and using the law of other countries. Currently, Contracts no longer have their important self-regulatory and protective function. They do not provide private entities with the independent possibility of regulating their own life matters. They do not fully protect modern consumers against the arbitrary use of the economic power of the stronger party to the contract - entrepreneurs. Furthermore, algorithmized transactions based on smart contracts may in the future lead to the replacement of the classical-positivist model of the contract with a digital model.

References

  1. Baumann Zygmunt, Postmodern Ethics Oxford-Cambridge: Blackwell, 1993.
  2. Bednarek Małgorzata, Wzorce umów w prawie polskim. Warszawa: C. H. Beck, 2005.
  3. Bierć Andrzej, „Prawo umów wobec konstytucyjnego zakazu dyskryminacji”, [w:] Wyzwania współczesnego prawa. Księga pamiątkowa dedykowana SSN Tadeuszowi Szymankowi, red. Barbara Bajor, Przemysław Saganek. Warszawa: Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji, 2018
  4. Bierć Andrzej, Zarys prawa prywatnego. Część ogólna. Warszawa: Wolters Kluwer, 2018.
  5. Cieplak Jenny, Simon Leefatt, „Smart Contracts: A Smart Way to Automate Performance” Georgetown Law Technology Review, No. 2 (2017).
  6. Savelyev Alexander, „Contract Law 2.0: ‘Smart’ Contracts as the Beginning of the End of Classic Contract Law” Information & Communications Technology Law, nr 2 (2017): 116-134.
  7. Cordero-Moss Giuditta et al., Anglo-American Contract Models and Norwegian or other Civil Law Governing Law (completed). http://www.jus.uio.no/ifp/english/ research/projects/anglo.
  8. Dajczak Wojciech, „Amerykańska zapowiedź «śmierci umowy» na tle tradycji romanistycznej”, [w:] Franciszek Longchamps de Berier, Dekodyfikacja prawa prywatnego. Szkice do portretu. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, Fundacja „Utriusque Iuris”, 2017.
  9. Dajczak Wojciech, „Europejska tradycja prawna – od klasyfikacji przez dekodyfikację do ograniczeń i niepewności w typologii umów”, [w:] Franciszek Longchamps de Berier, Dekodyfikacja prawa prywatnego w europejskiej tradycji prawnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2019.
  10. Dajczak Wojciech, „Zobowiązania”, [w:] Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, red. Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Berier, wyd. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2018.
  11. Doliwa Adam, „O istocie i przyszłości umowy na tle współczesnej praktyki obrotu i przepisów kodeksu cywilnego o zawarciu umowy”, [w:] Prawo kontraktów, red. Zbigniew Kuniewicz, Dorot Sokołowska. Lex 2017.
  12. Domański Ludwik, Instytucja Kodeksu zobowiązań. Komentarz teoretyczno-praktyczny. Część ogólna. Warszawa: Marjan Ginter-Księgarnia Wydawnictw Prawniczych, 1936.
  13. Drapalska-Grochowicz Marlena, „Bliskość czy obcość, czyli o relacjach międzyludzkich w dobie nowych technologii”, [w:] Prawo a nowe technologie, red. Sławomir Tkacz, Zygmunt Tobor. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2019.
  14. Florczak-Wątor Monika, Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2014.
  15. Giaro Tomasz, „Dekodyfikacja. Uwagi historyczno-teoretyczne”, [w:] Franciszek Longchamps de Berier, Dekodyfikacja prawa prywatnego. Szkice do portretu. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, Fundacja „Utriusque Iuris”, 2017.
  16. System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, t. I, red. Marek Safjan. Warszawa: C. H. Beck, 2007.
  17. Grundmann Stephan, Philipp Hacker, „Digital Technology as a Challenge to European Contract Law: From the Existing to the Future Architecture” European Review of Contract Law, nr 3 (2017).
  18. Grzybowski Stefan, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974
  19. Habermas Jürgen, Faktyczność i obowiązywanie. Teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego. Warszawa: Scholar, 2005.
  20. Helios Joanna, „Podział publiczne/prywatne w prawie Unii Europejskiej”, [w:] Stare dogmaty – nowe wyzwania w prawie i ekonomii, red. Urszula Kalina-Prasznic. Warszawa: Wolters Kluwer, 2013.
  21. Hesselink Martijn W., The New European Legal Culture. Deventer: Kluwer Law International, 2001.
  22. Hulicki Maciej, Paweł Lustofin, „Wykorzystanie koncepcji blockchain w realizacji zobowiązań umownych” Człowiek w Cyberprzestrzeni, nr 1 (2017): 28-53.
  23. Kocot Wojciech J., „Kontrakty kreatywne – nowy rozdział w cyberewolucji prawa umów”, [w:] Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple, red. Piotr Kostański, Paweł Podrecki, Tomasz Targosz. Lex, 2017.
  24. Kolańczyk Kazimierz, Prawo rzymskie. Warszawa: Wydawnictwa Prawnicze PWN, 1997.
  25. Langer Tomasz, „O modelach i modelowaniu w naukach prawnych” Państwo i Prawo, nr 9 (1987): 39-48.
  26. Łętowska Ewa, Podstawy prawa cywilnego. Warszawa: Ecostar, 1993.
  27. Litewski Wiesław, Rzymskie prawo prywatne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.
  28. Longchamps de Bérier Franciszek, „Myślenie dekodyfikacyjne a zjawisko dekodyfikacji”, [w:] Franciszek Longchamps de Berier, Dekodyfikacja prawa prywatnego. Szkice do portretu. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe-Fundacja „Utriusque Iuris”, 2017.
  29. Longchamps de Berier Roman, Polskie prawo cywilne. Zobowiązania, wyd. 2. Lwów: Księgarnia Wydawnicza Gubrynowicz i Syn, 1939; wydanie anastatyczne, Poznań 1999.
  30. Machnikowski Piotr, „Prawo zobowiązań w 2025 roku. Nowe technologie, nowe wyzwania”, [w:] Adam Olejniczak, Joanna Haberko, Agnieszka Pyrzyńska, Dorota Sokołowska, Współczesne problemy prawa zobowiązań, Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
  31. Mazurkiewicz Jacek, „«Wszystko na sprzedaż!» Prawo umów wobec mizerii moralnej współczesnego Zachodu”, [w:] Prawo kontraktów, red. Zbigniew Kuniewicz, Dorota Sokołowska. Lex, 2017.
  32. Nakamoto Satoshi, Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system, 2008. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf.
  33. Nowacki Józef, Prawo publiczne – prawo prywatne. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1992.
  34. Osuchowski Wacław, Zarys rzymskiego prawa prywatnego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.
  35. Pecyna Marlena, „Platformy internetowe – nowy kierunek prawa umów”, [w:] Prawo kontraktów, red. Zbigniew Kuniewicz, Dorota Sokołowska. Lex, 2017.
  36. Podkowik Jan, „Problem horyzontalnego działania praw jednostki w orzecznictwie sądów w sprawach cywilnych”, [w:] Sądy i trybunały wobec problemu horyzontalnego działania praw jednostki, red. Monika Florczak-Wątor. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2015.
  37. Radwański Zbigniew, Adam Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna. Warszawa: C. H. Beck, 2014.
  38. Radwański Zbigniew, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 9. Warszawa: C. H. Beck, 2007.
  39. Radwański Zbigniew, Teoria umów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977.
  40. Ranieri Filippo, Europäisches Obligationenrecht Ein Handbuch mit Texten und Materialien, Wien-NewYork: Verlag Österreich, 2009.
  41. Safjan Marek, „Europeizacja prawa prywatnego – ewolucja czy rewolucja? Perspektywa orzecznicza”, [w:] Aurea praxis, aurea theoria. Księga jubileuszowa profesora T. Erecińskiego, t. I, red. Jacek Gudowski, Karol Weitz. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  42. Safjan Marek, Prawa Polska. Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2005.
  43. Safjan Marek, „Publicyzacja prawa prywatnego”, [w:] System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, t. I, red. Zbigniew Radwański, wyd. 2. Warszawa: C. H. Beck, 2012.
  44. Sitarek Piotr, „Odpowiedzialność dominującego przedsiębiorcy na rynku nowych technologii – uwagi na tle wyroku SPI z 17.09.2007 r. w sprawie T-201/04 Microsoft Corp. v. Komisji WE” Europejski Przegląd Sądowy, nr 2 (2010): 41-48.
  45. Skwara Bartosz, „Drittwirkung jako przejaw publicyzacji prawa prywatnego”, [w:] Państwo i prawo wobec współczesnych wyzwań. Księga jubileuszowa Profesora Jerzego Jaskierni. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2012.
  46. Skwara Bartosz, „Publicyzacja prawa prywatnego na tle niemieckiego orzecznictwa konstytucyjnego poświęconego mocy obowiązującej praw człowieka”, [w:] Ewolucja demokracji przedstawicielskiej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, red. Mariusz Paździor, Bogumił Szmulik. Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji, 2013.
  47. Sohm Rudolf, Instytucje, historja i system rzymskiego prawa prywatnego. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”, 1925.
  48. Strugała Radosław, Standardowe klauzule umowne: adaptacyjne, salwatoryjne, merger, interpretacyjne oraz pactum de forma. Warszawa: C. H. Beck, 2013.
  49. Święcicka Paulina, „Kodeks zdemitologizowany – metafora, w której ciągle żyjemy”, [w:] Franciszek Longchamps de Berier, Dekodyfikacja prawa prywatnego. Szkice do portretu. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, Fundacja „Utriusque Iuris”, 2017.
  50. Szczepaniak Rafał, „Granice cywilnoprawnej metody regulacji – glosa do wyroku TK z 27.05.2014 r., P51/13” Państwo i Prawo, nr 12 (2015).
  51. Szczepaniak Rafał, „Rozróżnienie prawa prywatnego i publicznego na przykładzie umów obligacyjnych jako form działania administracji” [w:] Adam Olejniczak, Joanna Haberko, Agnieszka Pyrzyńska, Dorota Sokołowska, Współczesne problemy prawa zobowiązań, Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
  52. Szczerbowski Jakub J., Lex cryptographia. Znaczenie prawne umów i jednostek rozliczeniowych opartych na TECHNOLOGII BLOCKCHAIN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2018.
  53. Szostek Dariusz, Blockchain a prawo. Warszawa: C. H. Beck, 2018.
  54. Szostek Dariusz, „Sztuczna inteligencja a kody. Czy rozwiązaniem dla uregulowania sztucznej inteligencji jest smart contract i blockchain?”, [w:] Prawo sztucznej inteligencji, red. Luigi Lai, Marek Świerczyński. Warszawa: C. H. Beck, 2020.
  55. Szpringer Włodzimierz, „Fintech i blockchain – kierunki rozwoju gospodarki cyfrowej” Studia Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, nr 1 (2019): 9-35.
  56. Tokarczyk Roman, „Uwagi ogólne o niektórych modelach systemów prawnych” Państwo i Prawo, nr 11 (1986): 28-39.
  57. Wagner Gerhard, Prozessverträge. Privatautonomie im Verfahrensrecht. Tübingen: Mohr Siebeck, 1998.
  58. Windscheid Bernhard, Lehrbuch des Pandektenrechts, t. I, Frankfurt a.M.: Rütten & Loening, 1887.
  59. Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, red. Witold Wołodkiewicz. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986.
  60. Zeidler Kamil, „Prawo publiczne a prawo prywatne w relacji sporu pomiędzy liberalizmem a kommunitaryzmem” Prawo i Więź, nr 1 (2014): 51-55.
  61. Żurawik Artur, „Problem publicyzacji prawa prywatnego w kontekście ustrojowym” Państwo i Prawo, nr 5 (2010): 32-41.

Downloads

Download data is not yet available.