logo czasopisma

Articles

No. 3 (41) (2022)

Protection of the Testator’s Will or the Necessity of Stabilization of Legal Relations? On the Constitutionality of the Legal Regulation of Defects of the Will Against the Background of Article 945 § 2 of the Civil Code)

DOI:
https://doi.org/10.36128/priw.vi41.502
Submitted
19 August 2022
Published
20 October 2022

Abstract

The inheritance law is an important area of clash of various values which justify the adopted legal regulations. A particular example of this problem is drawing up a will under the influence of defects in a declaration of will, aimed at, on the one hand, ensuring the protection of the testator’s last will, and, on the other, to limit the possibility of invoking the objection of defectiveness of a will after the preclusive periods provided for in Art. 945 § 2 of the Civil Code (aimed at ensuring an appropriate level of legal security, including in particular the need to stabilize legal relations arising after the death of the testator). At the same time, the adopted legal regulation may, however, constitute a source of legal consequences unacceptable from the point of view of the social sense of justice. In a special situation, due to the unequivocal exclusion of the possibility of challenging a defective will after preclusive periods, it is possible to determine the fate of the inherited estate on a basis of the will that does not reflect the actual and free will of the testator. The author aims at resolving the conflict of competing values constituting the justification of the adopted legal regulations, which requires reference to the axiological assumptions of the constitutional right of inheritance.

References

  1. Borysiak Witold, Dziedziczenie. Konstrukcja prawna. Warszawa: Lexis Nexis, 2013.
  2. Ciszewski, Jerzy, Jakub Knabe, „art. 945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. Jerzy Ciszewski, Piotr Nazaruk. Warszawa: Lex, 2022.
  3. Dobrzański Bronisław, „Jakie zmiany w stosunku do prawa spadkowego z 1946 r. wprowadzi kodeks cywilny?” Palestra, nr 7 (1964): 4-21.
  4. Drewek Marcin, „Kwestia ważności testamentu w prawie amerykańskim na przykładzie prawa stanu Teksas” Studia Iuridica Toruniensia, t. XX (2017): 99-122. https://doi.org/10.12775/SIT.2017.006.
  5. Felski Tadeusz, „Podmiotowe prawo do spadku” Palestra, nr 7-8 (2021): 73-81.
  6. Garlicki Leszek, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  7. Grzybowski Stefan, „O rzekomej konwalidacji nieważnej czynności prawnej” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, nr 3 (1974): 37-49.
  8. Gwiazdomorski Jan, Prawo spadkowe w zarysie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.
  9. Jackowski Michał, „Ochrona praw nabytych a kryzys gospodarczy” Państwo i Prawo, nr 8 (2009): 3-16.
  10. Jakimowicz Wojciech, Publiczne prawa podmiotowe. Kraków: Zakamycze, 2002.
  11. Jarosz-Żukowska Sylwia, „art. 64”, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, red. Leszek Garlicki, Marek Zubik. Warszawa: Lex, 2016.
  12. Kidyba Andrzej, Elżbieta Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV, Spadki. Warszawa: Wolters Kluwer, 2015.
  13. Księżak Paweł, Prawo spadkowe. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.
  14. Kucia Bartosz, „945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. VI, Spadki (art. 922-1087), red. Mariusz Fras, Magdalena Habdas. 264-273. Warszawa: Wolters Kluwer, 2019.
  15. Kuźmicka-Sulikowska Joanna, „art. 945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. Edward Gniewek, Piotr Machnikowski. Warszawa: Legalis, 2021.
  16. Lewaszkiewicz-Petrykowska Biruta, „Wady oświadczenia woli przy sporządzaniu testamentu”, [w:] Prace z prawa cywilnego wydane dla uczczenia pracy naukowej profesora Józefa Stanisława Piątowskiego, red. Bogudar Kordasiewicz, Ewa Łętowska. 201-213. Wrocław-Warszawa-Kraków--Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985.
  17. Maciejewska-Szałas Maja, „art. 945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. Małgorzata BalwickaSzczyrba, Anna Sylwestrzak. 1445-1452.Warszawa: Wolters Kluwer, 2022.
  18. Mączyński Andrzej, „Konstytucyjne prawo dziedziczenia”, [w:] Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana, red. Leszek Ogiegło, Wojciech Popiołek, Maciej Szpunar. 1165-1179. Kraków: Zakamycze, 2005.
  19. Mączyński Andrzej, „Nieważność testamentu sporządzonego pod wpływem wady oświadczenia woli”, [w:] Problemy kodyfikacji prawa cywilnego (studia i rozprawy). Księga pamiątkowa ku czci Profesora Zbigniewa Radwańskiego, red. Stanisław Sołtysiński. 403-417. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1990.
  20. Mączyński Andrzej, „Wpływ wad oświadczenia woli na ważność testamentu” Rejent, nr 7-8 (1991): 24-44.
  21. Mikołajewicz Jarosław, „Pojmowanie państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego”, [w:] Polskie dyskusje o państwie prawa, red. Sławomira Wronkowska (Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1995), 99-117.
  22. Niedośpiał Michał, „Nieważność testamentu (a art. 5 k.c.). Glosa do postanowienia SN z dnia 9 grudnia 2010 r., IV CSK 248/10” Przegląd Sądowy, nr 7-8 (2012): 180-187.
  23. Nocuń Mateusz Jerzy, „Konstytucjonalizacja prywatnych praw podmiotowych jako przejaw dekodyfikacji. »Prawo dziedziczenia« w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.” Studia Iuridica, t. LXI (2015): 251-282.
  24. Nowacki Józef, „Rodzaje moralnej oceny prawa” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, seria I, Nauki Humanistyczno-Społeczne, z. 23 (1962): 27-38.
  25. Osajda Konrad, „art. 941”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. Witold Borysiak. Warszawa: Legalis, 2022.
  26. Osajda Konrad, „art. 945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. Witold Borysiak. Warszawa: Legalis 2022.
  27. Paluch Anna, Granice swobody rozrządzania majątkiem na wypadek śmierci w prawie polskim. Warszawa: C. H. Beck, 2021.
  28. Pazdan Maksymilian, „Art. 945”, [w:] Kodeks cywilny, t. II, Komentarz. Art. 450-1088, red. Krzysztof Pietrzykowski. Warszawa: Legalis 2021.
  29. Piątowski Józef Stanisław, Bogudar Kordasiewicz, Prawo spadkowe w zarysie. Warszawa: Wolters Kluwer, 2011.
  30. Radbruch Gustav, „Ustawowe bezprawie i ponadustawowe prawo (Gesetzliches Unrecht und übergesetzliches Recht)”, [w:] Filozofia prawa. Wybór tekstów źródłowych, red. Antoni Kość, Tomasz Barankiewicz, Jadwiga Potrzeszcz. 221-230. Lublin: Petit, 2007.
  31. Radwański Zbigniew, „Wykładnia testamentów” Kwartalnik Prawa Prywatnego, z. 1 (1993): 5-30.
  32. Radwański Zbigniew, Maciej Gutowski, „Sankcje wadliwej czynności prawnej”, [w:] System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, t. II, red. Zbigniew Radwański, Adam Olejniczak. 542-586. Warszawa: C. H. Beck, 2019.
  33. Safjan Marek, „Prawo, wartości i demokracja” Chrześcijaństwo-Świat-Polityka, nr 1 (2008): 523.
  34. Safjan Marek, „Zasady prawa prywatnego”, [w:] System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, t. I, red. Marek Safjan. 318-365. Warszawa: C. H. Beck, 2012.
  35. Skowrońska-Bocian Elżbieta, „Glosa do postanowienia SN z dnia 21 stycznia 1997 r., II CKN 15/96” Orzecznictwo Sądów Polskich, nr 3 (1998): 59.
  36. Skowrońska-Bocian Elżbieta, Prawo spadkowe. Warszawa: C. H. Beck, 2022.
  37. Skowrońska-Bocian Elżbieta, Jacek Wierciński, „945”, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. VI, Spadki, red. Jacek Gudowski. 131-141. Warszawa: Wolters Kluwer, 2017.
  38. Sokołowski Tomasz, Krzysztof Żok, „art. 941”, [w:] Kodeks cywilny, t. III, Komentarz. Art. 627-1088, red. Maciej Gutowski, Warszawa: Legalis 2022.
  39. Szpunar Adam, „O konwalidacji nieważnej czynności prawnej” Państwo i Prawo, nr 5 (1986): 20-32.
  40. Szpunar Adam, „Uwagi o pojęciu prawa dziedziczenia” Rejent, nr 5 (2002): 13-26.
  41. Szydło Marek, „Wolność prawnie chroniona jako modalność prawna”, [w:] Między tradycją a przyszłością w nauce prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Bociowi, red. Jerzy Supernat. 729-740. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009.
  42. Trzewik Jacek, „O formie testamentu na tle regulacji rozporządzenia eIDAS” Państwo i Prawo, nr 10 (2019): 76-90.
  43. Trzewik Jacek, „Z rozważań nad koncepcją podmiotowego prawa dziedziczenia”, [w:] Państwo. Konstytucja. Prawo. Księga pamiątkowa poświęcona Sędziemu Trybunału Konstytucyjnego Profesorowi Henrykowi Ciochowi. Studia i Materiały – Trybunał Konstytucyjny, z. 60 (2018): 443-470.
  44. Trzewik Jacek, Publiczne prawa podmiotowe jednostki w systemie prawa ochrony środowiska. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2016.
  45. Witczak Hanna, Agnieszka Kawałko, Prawo spadkowe. Warszawa: C. H. Beck, 2014.
  46. Witczak Hanna, Wyłączenie od dziedziczenia na mocy orzeczenia sądu. Warszawa: Lexis Nexis, 2013.
  47. Wolak Grzegorz, „Nieważność testamentu wskutek wad oświadczenia woli – glosa – I CSK 140/07” Monitor Prawniczy, nr 11 (2009): 619-626.
  48. Wójcik Sylwester, „Testament”, [w:] System prawa cywilnego, t. IV, Prawo spadkowe, red. Józef Stanisław Piątowski. 172-219. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1986.
  49. Wójcik Sylwester, Fryderyk Zoll, „Testament”, [w:] System prawa prywatnego. Prawo spadkowe, t. X, red. Bogudar Kordasiewicz. 332-419. Warszawa: C. H. Beck, 2015.
  50. Załucki Mariusz, Wydziedziczenie w prawie polskim na tle porównawczym. Warszawa: Wolters Kluwer, 2010.
  51. Zaradkiewicz Kamil, „Instytucjonalizacja wolności majątkowej. Koncepcja prawa podstawowego własności i jej urzeczywistnienie w prawie prywatnym” Studia i Materiały – Trybunał Konstytucyjny, z. 45 (2013): 1-594.
  52. Ziembiński Zygmunt, Wartości konstytucyjne: zarys problematyki. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)