logo czasopisma

Articles

No. 4 (42) (2022)

The Napoleonic Code and Its Reception in the Duchy of Warsaw

DOI:
https://doi.org/10.36128/priw.vi42.487
Submitted
28 July 2022
Published
19 January 2023
Versions

Abstract

One of the most remarkable accomplishments of the Napoleonic era was the Code Civile - the Napoleonic Code. It was a crowning achievement of the ideological evolution
that followed the French Revolution in its outlook on the functioning of private law. The author presents the reception of the Code in the days of the Duchy of Warsaw. We can observe that, despite the first enthusiasm for French socio-legal solutions, the first critical assessments of those regulations appeared in the Duchy of Warsaw. The first rupture became apparent when the Code was introduced. Members of the Council of State, most
notably its chairman Stanislaw Malachowski and his successor Ludwik Gutakowski, spoke out against the expeditious implementation of French solutions by Justice Minister Feliks Lubienski. It is symptomatic that the political élite largely opposed the Code. However, the opposition was suppressed, and the Code was introduced, but Malachowski had to step down. An important opponent of the French solutions was the highest hierarchy of the
Catholic Church, headed by Archbishop Raczynski. For the clergy, it was unacceptable to introduce a divorce system and to make priests civil registrars providing services to Jews or non-believers, among others. However, the above voices were “quiet” and a major part of the élite was essentially enchanted with Napoleon.

References

  1. Archiwalia:
  2. Biblioteka Czartoryskich, sygn. 5233.
  3. Rosijskij Gosudarstwiennyj Istoriczeskij Archiw w Petersburgu, fond 1409, dieło 710.
  4. Źródła drukowane:
  5. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, (Warszawa 1810).
  6. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, nr 2.
  7. Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, t. I, nr 9.
  8. Gazeta Korrespondenta Warszawskiego i Zagranicznego, dodatek do nr 46 (1814).
  9. Kodex Napoleona z przypisami, Xiąg trzy, Warszawa 1810.
  10. Protokoły Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, T. I, cz. 1, wydał Bronisław Pawłowski, (Toruń 1960).
  11. Sześcioletnia korrespodencya władz duchownych z rządem świeckim Xięstwa Warszawskiego, służąca do historyi Kościoła polskiego, wyd. I. Raczyński, (Warszawa 1816).
  12. Literatura:
  13. Askenazy Szymon, Ministerium Wielhorskiego 1815–1816, (Warszawa 1898).
  14. Askenazy Szymon, „Polska a Europa”, Biblioteka Warszawska, t. II, (Warszawa 1909).
  15. Bojasiński Józef, Rządy tymczasowe w Królestwie Polskim. Maj – grudzień 1815, (Warszawa 1902).
  16. Godlewski Józef, Głosy posła Maryampolskiego na Seymie roku 1811 w Warszawie miane z dołączeniem uwagi krótkiego namienienia w czasie Seymu czynności, (Warszawa 1814).
  17. Grochulska Barbara, Księstwo Warszawskie, (Warszawa 1966).
  18. Grodziski Stanisław, „Wpływ „Code civil" oraz innych kodyfikacji napoleońskich na ziemiach polskich (część I)”, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. LVII, z. 2 (2005).
  19. Daniłowicz Ignacy, Kodex Naoleona w porównaniu z prawami polskimi i litewskimi. Rozprawa opracowana w roku 1818 na temat zadany przez Radę b. Uniwersytetu Wileńskiego. Z autografu znajdującego się w dziale rękopisów Biblioteki Cesarskiej w Petersburgu, wydał Aleksander Kraushar, (Warszawa 1905)
  20. Grynwaser Hipolit, Kodeks Napoleona w Polsce, w Pisma, t. I, (Wrocław 1951).
  21. Iwaszkiewicz Janusz, „Kodeks Napoleona a Księstwo Warszawskie po 1809 roku”, Biblioteka Warszawska, t.10 (1914).
  22. Kallas Marian, „Powstanie i ustrój Księstwa Warszawskiego (1807-1815)”, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin- Polonia’, Sectio F, t. 57(2007).
  23. Kallas Marian, Konstytucja Księstwa Warszawskiego. Jej powstanie, systematyka i główne instytucje w związku z normami szczegółowymi i praktyką, (Toruń 1970).
  24. Konic Henryk, „Napoleon jako budowniczy Państwowości Polskiej”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921), 150
  25. Konic Jan Stanisław, „Wprowadzenie kodeksu Napoleona do Polski”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 53 (1921),).
  26. Koredczuk Józef, Związek reform prawa cywilnego z reformami administracyjnymi w Księstwie Warszawskim, w Cywilizacja administracji publicznej. Księga jubileuszowa z okazji 80-lecia urodzin prof. nadzw. UWr dra hab. Jana Jeżewskiego, pod redakcją Jerzego Korczaka, (Wrocław 2018).
  27. Krzymkowski Marek, „Stosowanie przedrozbiorowego prawa polskiego w Księstwie Warszawskim w świetle orzecznictwa Sądu Kasacyjnego”, Z Dziejów Prawa, , t.13 (2020).
  28. Krzymkowski Marek, Rada Stanu Księstwa Warszawskiego, (Poznań 2011).
  29. Kukiel Marian, Dzieje Polski porozbiorowej 1795–1921, (Londyn 1961).
  30. Loret Maciej, „Stosunek Kościoła do państwa w Księstwie Warszawskim”, Przegląd Narodowy, t. XIII (1914).
  31. Loret Maciej, Między Jeną a Tylżq, (Warszawa 1902).
  32. Lutostański Karol, „Znaczenie prawodawstwa Napoleona dla Polski”, Gazeta Sądowa Warszawska, nr 19-20 (1921).
  33. Mencel Tadeusz, Feliks Łubieński. Minister sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego (I75S-1848), (Warszawa 1952).
  34. Niemcewicz Julian Ursyn, Pamiętniki Juliana Ursyna Niemcewicza 1811–1820, t. I, (Poznań 1871).
  35. Pachoński Jan, Generał Franciszek Paszkowski 1778–1856, (Warszawa 1982).
  36. Pamiętniki Feliksa hr. Łubieńskiego Ministra Sprawiedliwości, skreślił i opracował Władysław Chomętowski, (Warszawa 1876).
  37. Pamiętniki Józefa Wybickiego senatora wojewody Królestwa Polskiego, (Lwów 1881).
  38. Płaza Stanisław, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. 2, (Kraków 2002).
  39. Pomianowski Piotr, „Z problematyki rozwodów w Księstwie Warszawskim”, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. LXV z. 2 (2013).
  40. Pomianowski Piotr, Rozwód w XIX wieku na centralnych ziemiach polskich. Praktyka stosowania Kodeksu Napoleona w latach 1808-1852, (Warszawa 2018).
  41. Przygodzki Jacek, „Komitet Organizacyjny Cywilny i jego prace nad reorganizacją administracji na terenach Księstwa Warszawskiego”, Acta Universitatis Wratislaviensis No. 2144, Prawo CCLXIV, (Wrocław 1999).
  42. Przygodzki Jacek, Rada Najwyższa Tymczasowa Księstwa Warszawskiego 1813–1815. Organizacja i działalność, (Wrocław 2002).
  43. Przywecka-Samecka Maria, Tomasz Wawrzecki (1753–1816), (Wrocław 1993).
  44. Rembowski Aleksander, Z życia konstytucyjnego Księstwa Warszawskiego. Studium historyczno-polityczne, (Kraków 1900).
  45. Rostworowski Michał, Rada Ministrów i Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Przyczynek do dziejów ich organizacji, (Kraków 1911).
  46. Skarbek Fryderyk, Dzieje Księstwa Warszawskiego, t. II, (Warszawa 1897).
  47. Sobociński Władysław, Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego, (Toruń 1964).
  48. Sójka-Zielińska Katarzyna, Historia prawa, (wydanie X zmienione Warszawa 2005).
  49. Sójka-Zielińska Katarzyna, Kodeks Napoleona. Historia i współczesność, (wydanie 2 Warszawa 2008).
  50. Sójka-Zielińska Katarzyna, Wielkie kodyfikacje cywilne XIX wieku, (Warszawa 1973).
  51. Tokarz Wacław, „Komitet Organizacyjny Wojskowy 1814–1815”, Bellona, z. 11, (1919).
  52. Witkowski Wojciech, Komisja Rządowa Sprawiedliwości w Królestwie Polskim 1815–1876, (Lublin 1986).
  53. Zamorski Bronisław, „Dzieje dyplomacji po rozbiorze Polski”, Postęp. Dwutygodnik literacko-polityczny, nr 5, (1 marca 1864).

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)