logo czasopisma

Articles

Vol. 63 No. 4 (2026): Law&Social Bonds

Over-Indebtedness Prevention and the Principles of Social Economy in the Consumer Credit Market

DOI:
https://doi.org/10.36128/3jb2ge36
Submitted
25 May 2026
Published
24 September 2026

Abstract

Effective counteracting of over-indebtedness requires reshaping the relationship between consumers and lenders in accordance with the principles of social economy. This will bring benefits not only to consumers and society as a whole, but also to lenders themselves, who in the longer term may experience the positive financial effects of such action. This paper analyses the indicators of consumer over-indebtedness and the instruments for counteracting this phenomenon, formulating, based on this analysis, a postulate of changing the lenders' approach in accordance with the principle of social economy, under which profit does not constitute the overriding objective. To this end, the subjective and objective indicators of over-indebtedness are discussed, and the instruments for counteracting it are classified into three groups: preventive (education, information, creditworthiness assessment), remedial (debt restructuring), and sanctioning (the free credit sanction, the forgiven credit sanction, restrictions on the enforcement and transferability of receivables) – indicating to what extent the principles of social economy influence their effectiveness. Furthermore, the paper constitutes a proposal for lenders to revise their internal policies in the spirit of social economy – based on the premise that only the combination of statutory regulation with an appropriate attitude of lenders will enable effective counteracting of consumer over-indebtedness.

References

  1. Albacete, Nicolas, Pirmin Fessler, Peter Lindner. „One Policy to Rule them All? On the Effectiveness of LTV, DTI and DSTI Ratio Limits as Macroprudential Policy Tools" Financial Stability Report, 35 (2018): 67–83.
  2. Bańbuła, Piotr, Arkadiusz Kotuła, Joanna Przeworska, Paweł Strzelecki. Which Households are Really Financially Distressed: How Micro Data Could Inform Macroprudential Policy. Materiały z warsztatów IFC „Combining micro and macro statistical data for financial stability analysis. Experiences, opportunities and challenges", Warszawa, 14–15 grudnia 2015.
  3. Bierecki, Dominik. „Cooperative Principles in the Concepts of Social Economy and Social Enterprise in Polish Law" Prawo i Więź, nr 3 (2024): 75–87. DOI: 10.36128/priw.vi50.1006.
  4. Cherednychenko, Olha O. „On the Bumpy Road to Responsible Lending in the Digital Marketplace: The New EU Consumer Credit Directive" Journal of Consumer Policy, nr 2 (2024): 241–270. DOI: 10.1007/s10603–024–09564-z.
  5. Cherednychenko, Olha O., Jesse M. Meindertsma. „Irresponsible Lending in the Post-Crisis Era: Is the EU Consumer Credit Directive Fit for Its Purpose?" Journal of Consumer Policy, nr 4 (2019): 483–519. DOI: 10.1007/s10603–019–09421–4.
  6. Cyman, Damian. „Zarys systemu instytucjonalnej ochrony praw konsumentów na rynku finansowym" Gdańskie Studia Prawnicze, XXXVIII (2017): 325–336.
  7. Czuchwicki, Filip. Umowa kredytu konsumenckiego. Warszawa: Wolters Kluwer, 2025.
  8. Domurath, Irina. „Verbraucherkredit als Daseinsvorsorge?" Wirtschaftsdienst, nr 3 (2022): 189–192. DOI: 10.1007/s10273–022–3132–5.
  9. Duczkowski, Norbert, Lubomir Słowik. „Wpływ subiektywnej oceny sytuacji materialnej na zadłużenie gospodarstw domowych" Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, nr 8 (2022): 41–63. DOI: 10.5604/01.3001.0015.9701.
  10. European Parliamentary Research Service. Vulnerable Consumers. Briefing PE 690.619. Bruksela: European Parliament, 2021. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2021/690619/EPRS_BRI(2021)690619_EN.pdf.
  11. Ferreira, Mário B., Filipa de Almeida, Jerônimo C. Soro, Márcia Maurer Herter, Diego Costa Pinto, Carla Sofia Silva. „On the Relation Between Over-Indebtedness and Well-Being: An Analysis of the Mechanisms Influencing Health, Sleep, Life Satisfaction, and Emotional Well-Being" Frontiers in Psychology, 12 (2021): 591875. DOI: 10.3389/fpsyg.2021.591875.
  12. Gałązka, Piotr. „Obowiązki informacyjne przedkontraktowe w projekcie nowej dyrektywy o kredycie konsumenckim w świetle dotychczasowych regulacji unijnych" Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny, nr 10 (2021): 63–76.
  13. Godlewska-Bujok, Barbara. „Ekonomia społeczna – nowa ustawa krokiem ku pełniejszemu zatrudnieniu?" Praca i Zabezpieczenie Społeczne, nr 10 (2022): 9–16.
  14. Jagielska, Monika. Słabsza strona kontraktu i jej ochrona. Warszawa: C.H. Beck, 2024.
  15. Jurkowska-Zeidler, Anna. „Aktualne problemy ochrony klienta na rynku bankowym z perspektywy działalności Rzecznika Finansowego" Gdańskie Studia Prawnicze, XXXIX (2018): 29–44.
  16. Lea, Stephen E. G. „Debt and Overindebtedness: Psychological Evidence and its Policy Implications" Social Issues and Policy Review, nr 1 (2021): 146–179. DOI: 10.1111/sipr.12074.
  17. Łętowska, Ewa. Prawo umów konsumenckich. Warszawa: C.H. Beck, 2002.
  18. Milic-Czerniak, Róża. „Nadmierne zadłużenie, niewypłacalność gospodarstw domowych i upadłość konsumencka", [w:] Finanse osobiste, red. Krzysztof Waliszewski, 248–257. Warszawa: PAN, 2022.
  19. Narodowy Bank Polski. Raport o stabilności systemu finansowego. Czerwiec 2026 r. Warszawa: Narodowy Bank Polski, 2026. https://nbp.pl/raport-o-stabilnosci-systemu-finansowego-czerwiec-2026/.
  20. Neuberger, Doris, Udo Reifner. „Systemic Usury and the European Consumer Credit Directive" Thünen-Series of Applied Economic Theory Working Paper, nr 161 (2019). https://hdl.handle.net/10419/209120.
  21. Nieborak, Tomasz. Tworzenie i stosowanie prawa rynku finansowego a proces ekonomizacji prawa. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016.
  22. OECD. G20 Policy Note on Financial Well-Being. Paris: OECD Publishing, 2024. DOI: 10.1787/7332c99d-en.
  23. OECD. What is the Social and Solidarity Economy? A Review of Concepts. OECD Local Economic and Employment Development (LEED) Papers, nr 2023/13. Paris: OECD Publishing, 2023. DOI: 10.1787/dbc7878d-en.
  24. OECD/European Union. Labels for the Social Economy. Local Economic and Employment Development (LEED). Paris: OECD Publishing, 2025. DOI: 10.1787/f513fd53-en.
  25. OECD/European Union. Social Economy in Europe: Contributing to Competitiveness and Prosperity. Local Economic and Employment Development (LEED). Paris: OECD Publishing, 2025. DOI: 10.1787/3432de93-en.
  26. Olszak, Krzysztof, Angelina Stokłosa. „Interes spółki a koncepcja ESG – dokąd zmierzamy?" Prawo i Więź, nr 1 (2025): 347–381. DOI: 10.36128/priw.vi53.831.
  27. Pachuca-Smulska, Beata. „Regulacja transgraniczności w dyrektywie 2008/48/WE o kredycie konsumenckim – próba oceny po 10 latach jej obowiązywania" Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 9 (2020): 26–34. DOI: 10.33226/0137-5490.2020.9.4.
  28. Powałowski, Andrzej, Ewa Przeszło. „Wsparcie dla ekonomii społecznej – aspekty prawne" Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 7 (2023): 2–9. DOI: 10.33226/0137–5490.2023.7.1.
  29. Prawo bankowe. Komentarz, red. Agnieszka Mikos-Sitek, Piotr Zapadka. Lex/el., 2025.
  30. Rutkowska-Tomaszewska, Edyta, Magdalena Paleczna. „Idea odpowiedzialnego kredytowania na rynku niebankowych kredytów konsumenckich w Polsce" Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny, nr 6 (2018): 38–52. DOI: 10.7172/2299–5749.IKAR.6.7.3.
  31. Skoczek, Jacek. „Limits of Application of the Institution of Free Credit by a Member of the Cooperative Savings and Credit Union" Prawo i Więź, nr 3 (2024): 161–174. DOI: 10.36128/priw.vi50.898.
  32. Szpringer, Włodzimierz. Społeczna odpowiedzialność banków. Między ochroną konsumenta a osłoną socjalną. Warszawa: Wolters Kluwer, 2009.
  33. UKNF. Informacja na temat sytuacji sektora bankowego w 2024 roku. Warszawa: UKNF, 2025. https://www.knf.gov.pl/?articleId=95877&p_id=18.
  34. Wałęga, Grzegorz, Agnieszka Wałęga. „Over-Indebted Households in Poland: Classification Tree Analysis" Social Indicators Research, 153 (2021): 561–584. DOI: 10.1007/s11205–020–02505–6.

Downloads

Download data is not yet available.