logo czasopisma

Articles

2026: online-first

Between Law and Power. The State of Exception and Other Cases of the Suspension of Democratic Constitutionalism

DOI:
https://doi.org/10.36128/rt4dw628
Submitted
22 October 2025
Published
19 December 2025
Versions

Abstract

The paper presents the institution of a state of emergency from the perspective of fundamental concepts: power, democracy and constitutionalism. A state of emergency, understood as the suspension of the rules of constitutional separation and checks on power and the mandatory rule of law, is usually subject to serious subjective, procedural and temporal restrictions. The paper puts forward the thesis that the assumptions about the normative potential of regulations aimed at subjecting states of emergency to legal restrictions are illusory. An analysis of the conditions of a state of emergency: the circumstances of its introduction, its duration, and the negligible influence of democratic or judicial control over actions aimed at its introduction, as well as examples of practice despite the absence of a proclaimed state of emergency, points to the truth of the thesis about the decision-making nature of such actions.

References

  1. Ackerman Bruce, „The Emergency Constitution” Yale Law Journal, 113 (2004): 1029-1090.
  2. Agamben Giorgio, State of Exception. Chicago: University of Chicago Press, 2005.
  3. Agamben Giorgio, Homo Sacer. Suwerenna władza i nagie życie, tłum. Mateusz Salwa. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2008.
  4. Bała Piotr, „Stan wojenny z 13 grudnia 1981 r. jako zagadnienie prawa ustrojowego. Interpretacja decyzjonistyczna” Przegląd Sejmowy, nr 4 (2013): 71-88. Doi: 10.31268/PS.2013.4.05.
  5. Baranowski Maciej, „W stronę konfliktowego modelu polityczności,” [w:] Demokracja i rola obywatela. O napięciu pomiędzy państwem, społeczeństwem i procesami globalizacyjnymi, red. Maciej Baranowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2014.
  6. Brzezińska Joanna, Jan Gola, „Stan wyjątkowy jako przykład stanu nadzwyczajnego w doktrynie francuskiej. Interpretacja pojęcia” Przegląd Prawa i Administracji, CVI (2016): 69-80.
  7. Bücker Johanna, Lina Sophie Möller, „Beyond Derogation: ContextDriven Interpretation of Migrants’ Rights and the Risks of Circumventing Article 15 ECHR” Max Planck Institute for Comparative Public Law & International Law (MPIL) Research Paper, nr 6 (2025).
  8. Cichocki Marek A., „To katechon” Civitas. Studia z filozofii polityki, nr 8 (2005): 7-23.
  9. Dobrzeniecki Karol, Prawo wobec sytuacji nadzwyczajnej. Między legalizmem a koniecznością. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2018.
  10. Dyzenhaus David, Constitution of Law. Legality in a Time of Emergency. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
  11. Działocha Kazimierz, „Komentarz do art. 228, teza 1”, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. IV, red. Leszek Garlicki. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2005.
  12. Friedery Radovan, Veronika Honusková, Alicja Mężykowska, Miriam Mittelmannová, Anna Młynarska-Sobaczewska, Lukáš Novák, Peter Polak, Shelter Law-Making: Legal Response to Massive Migration Caused by Russian Aggression Against Ukraine. General Report. ILS PAS, 2025. https://e-bp.inp.pan.pl/server/api/core/bitstreams/92760a4a-effb-49ac-9515-8cc59f70d615/content.
  13. Garlicki Lech, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu. Warszawa: Liber, 2003.
  14. Gross Oren, Fionnuala Ni Aolain, Law in Times of Crisis: Emergency Powers in Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
  15. Jakubiak Łukasz, „Status jednostki a stan nadzwyczajny po zamachach terrorystycznych z 13 listopada 2015 r.”, [w:] Prawa człowieka wobec wyzwań współczesnego świata, red. Anna Czubisz, Dominika Dziwisz, Ewa Szczepankiewicz-Rudzka. 415-430. Warszawa: Księgarnia Akademicka, 2017.
  16. Kubuj Katarzyna, „Stany nadzwyczajne w V Republice francuskiej. Podstawy prawne oraz praktyka ustrojowa”, [w:] Sądownictwo konstytucyjne. Teoria i praktyka, t. IV, red. Mirosław Granat. 129-151. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW, 2021.
  17. Manin Bernard, The Emergency Paradigm and the New Terrorism. New York University. http://as.nyu.edu/docs/IO/2792/emerg.pdf.
  18. Mężykowska Aleksandra, „Public Interest as a Concept that Determines the Scope of Property Rights Protection – Case – Law of the European Court of Human Rights on Austerity Measures” Studia Prawnicze, 1 (2025): 43-65. Doi: 10.37340/SP.2025.1.03.
  19. Młynarska-Sobaczewska Anna, „Stany wyjątkowe w systemach konstytucyjnych: doświadczenie 13 grudnia 1981 a teoria i praktyka stanów nadzwyczajnych” Prawo i Polityka, 5 (2014): 55-75.
  20. Mouffe Chantal, Polityczność, tłum. Tomasz Kasprzak. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2008.
  21. Negri Antonio, Insurgencies: Constituent Power and the Modern State. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1999.
  22. Pierończyk Paweł, „Stany nadzwyczajne”, [w:] Leksykon prawa konstytucyjnego, red. Andrzej Szmyt. 320-322. Warszawa: C.H. Beck, 2010.
  23. Pierzchalski Filip, „Recenzja Giorgio Agamben: Stan wyjątkowy” Świat Idei i Polityki, 9 (2009): 270-274.
  24. Prokop Krzysztof, Modele stanu nadzwyczajnego. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2012.
  25. Przeworski Adam, „Deliberation and Ideological Domination”, [w:] Deliberative democracy, red. Jon Elster. 140–161. New York: Columbia University Press, 1998.
  26. Rubaj Mateusz, „Wizja tyranii w myśli Arystotelesa” Prawo i Więź, nr 3 (2025): 111-125. Doi: 10.32049/piw.2025.3.7.
  27. Scheuerman William, „Emergency Powers” Annual Review of Law and Social Science, Vol. II (2006): 257-277. Doi: 10.1146/annurev.lawsocsci.2.081406.104928.
  28. Schmitt Carl, The Nomos of the Earth in the International Law of the Jus Publicum Europaeum. New York: Telos Press Publishing, 2006.
  29. Schmitt Carl, Teologia polityczna, tłum. Marek A. Cichocki. Warszawa: Aletheia, 2012.
  30. Sirnes Thorvald, „The Pandemic State of Exception: Restrictions, Subjectivities, and Authority” Subjectivity, 31 (2024): 217-242. Doi: 10.1057/s41286-024-00192-5.
  31. Składowski Konrad, „Stany nadzwyczajne”, [w:] Polskie prawo konstytucyjne, red. Dariusz Górecki. 333-352. Warszawa: Lexis Nexis, 2012.
  32. Sorell Tom, „Morality and Emergency” Proceedings of the Aristotelian Society, 103 (2002): 21-38. Doi: 10.1111/j.0066-7373.2002.00003.x.
  33. Tanguay-Renaud François, „Making Sense of Public Emergencies” Philosophy of Management, 2 (2009): 55-68. Doi: 10.5840/pom2009827.
  34. West James M., „Martial Lawlessness: The Legal Aftermath of Kwangju” Washington International Law Journal, nr 1 (1997): 1-32.
  35. Wielomski Adam, Katechon. Czytelnikom konserwatyzm.pl dla wyjaśnienia, 2016. https://konserwatyzm.pl/wielomski-katechon-czytelnikom-konserwatyzm-pl-dla-wyjasnienia/.

Downloads

Download data is not yet available.