logo czasopisma

Articles

Vol. 58 No. 5 (2025): Prawo i Więź nr 5 (58) 2025

Towards a Common Administrative Space – The Impact of the Council of Europe's Acquis on National Legal Systems

DOI:
https://doi.org/10.36128/jvz0qa29
Submitted
25 July 2025
Published
18 November 2025

Abstract

This article analyzes the mechanisms through which the Council of Europe's acquis influences the development of national administrative law systems in Europe and evaluates the process of forming a common European administrative space. The author employed a dogmatic-exegetical method to analyze the Council of Europe's normative documents, a legal functionalism method to identify procedural standards developed by the European Court of Human Rights, and a comparative method enabling comparison of reception and implementation mechanisms in selected Western and Central-Eastern European legal systems. The analysis demonstrated that Council of Europe standards, despite their often non-binding character, effectively shape a common administrative space through two principal mechanisms – judicial reception and direct legislative implementation. A pivotal role is played by Strasbourg jurisprudence, recommendations of the Council of Europe's Committee of Ministers, and opinions of the Venice Commission. In conclusion, the article proposes directions for de lege ferenda reforms of the Polish administrative law system, including constitutional recognition of the right to good administration, digital modernization of procedures, and strengthening guarantees of fair administrative proceedings.

References

  1. 75 lat oddziaływania Rady Europy na kształtowanie europejskiej przestrzeni prawnej w obszarze demokracji, red. Jerzy Jaskiernia, Kamil Spryszak i Paweł Jaroniak. Toruń: Adam Marszałek, 2025.
  2. Adamiak, Barbara i Janusz Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
  3. Administracja publiczna w obliczu kryzysów, red. Mariusz Wieczorek, Joanna Smarż i Przemysław Szustakiewicz. Radom: Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny w Radomiu, 2024.
  4. Auby, Jean-Bernard. La globalisation, le droit et l'État. Paris: LGDJ, 2010.
  5. Balcerzak, Michał. “Zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy jako forma pozatraktatowej działalności normatywnej i harmonizującej w dziedzinie praw człowieka.” W Rada Europy – 60 lat na rzecz jedności europejskiej, red. Irena Głuszczyńska i Kazimierz Lankosz. Bielsko-Biała: Wyższa Szkoła Administracji, 2008.
  6. von Bogdandy, Armin i Michael Ioannidis. “Systemic Deficiency in the Rule of Law: What It Is, What Has Been Done, What San Be Done.” Common Market Law Review, nr 6 (2024): 59 – 96. https://doi.org/10.54648/COLA2014003.
  7. Borkowski, Janusz. “Ewolucja regulacji polskiego prawa procesowego administracyjnego na tle europejskim.” W System Prawa Administracyjnego. Tom 9: Prawo procesowe administracyjne, red. Roman Hauser. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
  8. Cananea, Giacinto della. “Beyond the State: the Europeanization and Globalization of Procedural Administrative Law.” European Public Law, nr 9 (4) (2003): 563 – 578. https://doi.org/10.54648/euro2003042.
  9. Cane, Peter, Administrative Law. Oxford: Oxford University Press, 2011.
  10. David, René i John E.C. Brierley. “Major Legal Systems in the World Today.” Journal of the Indian Law Institute, nr 21 (1) (1979): 419 – 426.
  11. Deference in International Courts and Tribunals: Standard of Review and Margin of Appreciation, red. Łukasz Gruszczyński i Wouter G. Werner. Oxford: Oxford University Press, 2014.
  12. Dynia, Elżbieta. “Zasada demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka jako warunek członkostwa w Radzie Europy.” Stosunki Międzynarodowe, nr 5 (2020): 35 – 49.
  13. Enterría, Eduardo García de. Las transformaciones de la justicia administrativa: de excepción singular a la aplicación judicial efectiva de los derechos fundamentales. Madrid: Thomson Civitas, 2007.
  14. European Commission. 2024 Rule of Law Report. Brussels, 2024.
  15. Felzmann, Heike, Eduard Fosch Villaronga, Christoph Lutz i Aurelia Tamò-Larrieux. “Transparency You Can Trust: Transparency Requirements for Artificial Intelligence Between Legal Norms and Contextual Concerns.” Big Data & Society, nr 6 (1) (2019), https://doi.org/10.1177/2053951719860542.
  16. Gołębiowska, Anna, Piotr Benedykt Zientarski. “Prawo do dobrej administracji jako prawo podstawowe o randze konstytucyjnej.” W Efektywność działania administracji publicznej, red. Anna Gołębiowska i Piotr Benedykt Zientarski. Warszawa: Senat Rzeczypospolitej Polskiej, 2016.
  17. Halmai, Gábor. “Populism, Authoritarianism and Constitutionalism.” German Law Journal, nr 25 (2024): 310 – 327.
  18. Harlow, Carol I Richard Rawlings. Law and Administration. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  19. Hendrych, Dušan, Martin Kopecký, Richard Pomahač i Helena Prášková. Správní právo. Obecná část. Praha: C.H. Beck, 2016.
  20. Interdyscyplinarny wymiar tożsamości konstytucyjnej, red. Monika Florczak-Wątor i Marcin Krzemiński. Kraków: Księgarnia Akademicka Publishing, 2022.
  21. Jackiewicz, Andrzej Igor. Prawo do dobrej administracji jako standard europejski. Toruń: Adam Marszałek, 2008.
  22. Jaskiernia, Jerzy. “Prawo Rady Europy a prawo krajowe – granice i wspólne obszary.” W Prawo międzynarodowe, europejskie i krajowe – granice i wspólne obszary. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Genowefie Grabowskiej, red. Barbara Mikołajczyk i Joanna Nowakowska-Małusecka. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2009.
  23. Kamiński, Jacek. “Cyfryzacja usług jako efekt pandemii COVID-19.” Repozytorium Akademii Bialskiej (WU) (2023): 7 – 23.
  24. Kmieciak, Zbigniew. “Europejska formuła prawa do dobrej administracji – aspekt procesowy.” W System Prawa Administracyjnego. Tom 3: Europeizacja prawa administracyjnego, red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski i Andrzej Wróbel. Warszawa: C.H. Beck, 2014.
  25. Kmieciak, Zbigniew. “Polska kodyfikacja postępowania administracyjnego a technika prawotwórstwa.” Państwo i Prawo, nr 6 (2020): 4 3– 59.
  26. Kmieciak, Zbigniew, Postępowanie administracyjne i sądowo-administracyjne a prawo europejskie. Warszawa: Wolters Kluwer, 2010.
  27. Kmieciak, Zbigniew, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich. Warszawa: Dom Wydawniczy ABC, 1997.
  28. Kociubiński, Jakub. “Przestrzeganie prawnomiędzynarodowych standardów ustroju państwa (analiza działalności Komisji Weneckiej).” Państwo i Prawo, nr 12 (2016): 39 – 51.
  29. Kowalik-Bańczyk, Krystyna. W Karta praw podstawowych Unii Europejskiej. Komentarz, red. Andrzej Wróbel. Warszawa: C.H. Beck, 2013.
  30. Krawiec, Grzegorz. “Europejskie standardy związane z przebiegiem postępowania administracyjnego.” Roczniki Administracji, nr 11 (1) (2011): 69 – 85.
  31. Kulesza, Michał. Reformy administracji publicznej w Polsce. Warszawa, 2002.
  32. Lenaerts, Koen. “Exploring the Limits of the EU Charter of Fundamental Rights.” European Constitutional Law Review, nr 8 (3) (2012): 375 – 403. https://doi.org/ 10.1017/S1574019612000260.
  33. Lenaerts, Koen, “The Rule of Law and the Coherence of the Judicial System of the European Union.” Common Market Law Review, nr 61 (2024): 1625 – 1654. https://doi.org/10.54648/cola2007138.
  34. Lidwa, Witold, Wiesław Krzeszowski i Wojciech Więcek. Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, 2010.
  35. Małecka, Marta. Administracja publiczna w zarządzaniu kryzysowym. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
  36. Margetts, Helen i Patrick Dunleavy. “The Second Wave of Digital-Era Governance: A Quasi-Paradigm for Government on the Web.” Philosophical Transactions of the Royal Society, nr 371 (1987) (2013): 1 – 17. https://doi.org/10.1098/rsta.2012.0382.
  37. Mayer, Franz. “Ustawa o postępowaniu administracyjnym Republiki Federalnej Niemiec.” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, nr 40 (1978): 109 – 125.
  38. Melichar, Erwin. “Postępowanie administracyjne i sądownictwo administracyjne w Austrii.” W Postępowanie administracyjne krajów zachodnich. Teksty i komentarze, red. Jan Pruszyński. Wrocław: Ossolineum, 1986.
  39. Mering, Tomasz. “Pomiar jakości rządzenia (governance).” W Nowe idee zarządzania publicznego. Wyzwania i dylematy, red. Ewa M. Marciniak i Jerzy Szczupaczyński. Warszawa: Elipsa, 2017.
  40. Michalak, Anna. “Wdrażanie Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego – kilka uwag na marginesie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.” Przegląd Prawa Konstytucyjnego, nr 2 (48) (2019): 85 – 101.
  41. Oliver, Dawn. Government in the United Kingdom. Philadelphia: Milton Keynes, 1991.
  42. Prawo administracyjne, red. Jacek Jagielski i Marek Wierzbowski. Warszawa: Wolters Kluwer, 2020.
  43. Rulka, Marcin. “Wpływ dorobku Komisji Weneckiej na prawodawstwo krajowe.” Europejski Przegląd Sądowy, nr 5 (2016): 4 – 10.
  44. Sadurski, Wojciech. Poland’s Constitutional Breakdown. Oxford: Oxford University Press, 2023.
  45. Sarmiento, Daniel. “Who’s Afraid of the Charter? The Court of Justice, National Courts and the New Framework of Fundamental Rights Protection in Europe.” Common Market Law Review, nr 50 (5) (2013): 1267 – 1304. https://doi.org/10.54648/cola2013132.
  46. Skóra, Agnieszka i Agnieszka Krawczyk. “Ochrona prawna w systemie Konwencji Europejskiej.” W System Prawa Administracyjnego. Tom 3: Europeizacja prawa administracyjnego, red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski i Andrzej Wróbel. Warszawa: C.H. Beck, 2014.
  47. Smarż, Joanna. “Zasada pogłębiania zaufania obywateli do administracji publicznej jako fundament postępowania administracyjnego.” Prawo i Więź, nr 54 (1) (2025): 505 – 527.
  48. Sowiński, Roman. W Zyta Gilowska, Leon Kieres i Roman Sowiński, Samorząd terytorialny w Polsce a standardy europejskie. Warszawa: FRDL, 1993.
  49. Stone-Sweet, Alec. Governing with Judges: Constitutional Politics in Europe. Oxford: Oxford University Press, 2000.
  50. Strömberg, Håkan. Allmän förvaltningsrätt. Malmö: Liber–Hermod, 2008.
  51. Supernat, Jerzy. “Europejska przestrzeń administracyjna (zarys problematyki).” W Europeizacja polskiego prawa administracyjnego, red. Zbigniew Janku, Zbigniew Leoński, Marek Szewczyk, Michał Waligórski i Krystyna Wojtczak. Wrocław: Kolonia Ltd., 2005.
  52. Supernat, Jerzy. “Transparentność w funkcjonowaniu instytucji Unii Europejskiej.” W Patologie w administracji publicznej, red. Dariusz Kijowski i Patrycja Suwaj. Warszawa: Wolters Kuwer, 2009.
  53. Syryt, Aleksandra. “Legislacja delegowana w czasie epidemii. Uwagi na tle kształtu konstytucyjnego systemu źródeł prawa w Polsce.” Prawo i Więź, nr 54 (1) (2025): 100.
  54. System Prawa Administracyjnego. Tom 5: Kontrola administracji publicznej, red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski i Andrzej Wróbel. Warszawa: C.H. Beck, 2013.
  55. Szewc, Tomasz. Dostosowanie prawa polskiego do zasad Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego. Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Branta, 2005.
  56. Świątkiewicz, Jerzy. Europejski Kodeks Dobrej Administracji. Wprowadzenie, tekst i komentarz o zastosowaniu kodeksu w warunkach polskich procedur administracyjnych. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, 2007.
  57. Tamanaha, Brian Z. “Understanding Legal Pluralism: Past to Present, Local to Global.” Sydney Law Review, nr 30 (2008): 375 – 411.
  58. Torres Pérez, Aida. Conflicts of Rights in the European Union. A Theory of Supranational Adjudication. Oxford: Oxford University Press, 2009.
  59. Tożsamość konstytucyjna w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej, red. Andrzej Wróbel i Michał Ziółkowski. Warszawa: Wolters Kluwer, 2021.
  60. Wiederin, Ewald. W Ius Publicum Europaeum. Verwaltungsrecht in Europa: Grundlagen, red. Armin von Bogdandy, Sabino Cassese i Peter Michael Huber. Heidelberg: C.F. Müller Verlag, 2010.
  61. Zubik, Marek. “Prawo do sądu w orzecznictwie ETPCz.” Państwo i Prawo, nr 9 (2010): 3 – 18.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)