logo czasopisma

Articles

Vol. 63 No. 4 (2026): Law&Social Bonds

Should the Extraordinary Complaint be Abandoned? On the Functions and Legal Nature of an Extraordinary Complaint

DOI:
https://doi.org/10.36128/k8xzgj66
Submitted
23 June 2025
Published
24 September 2026

Abstract

This paper aims to analyze the instrument of an extraordinary complaint, its legal character and fundamental function considering the plans of its elimination from the justice system. It points out the role of this complaint as a means of protection against the breaches of constitutional rights and freedoms that may arise when a court judgement is issued. It indicates the need for a legal instrument which can be used to explore the constitutionality (compliance with the Constitution of Poland) of the acts of law (judgements, decisions and court orders). Without it, there is a gap in the legal system as regards the protection of constitutional rights. It is claimed that the possibility of dispersed control over the constitutionality of the law application in individual cases is desirable. The paper also includes proposals of amendments of the instrument of an extraordinary complaint. These involve the extension of the list of entities authorized to file it, the narrowing down of the grounds for the complaint, shorter deadlines for its filing or no need of jurors. They provide an opportunity for a discussion as to whether the extraordinary complaint should be amended, restricted in terms of the grounds for it or entirely eliminated from the justice system.

References

  1. Bekrycht, Tomasz, Milena Korycka-Zirk, Karol Dobrzeniecki. Logiczne podstawy prawoznawstwa. Toruń: TNOIK, 2014.
  2. Bogucka, Iwona. Funkcje prawa. Analiza pojęcia. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
  3. Bosek, Leszek. Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2012.
  4. Bukowski, Tomasz. „Klauzule generalne w prawie cywilnym. O konieczności stworzenia katalogu zasad współżycia społecznego" Monitor Prawniczy, nr 24 (2008): 1297–1306.
  5. Dobrowolski, Marek. „Skarga konstytucyjna i nadzwyczajna. Na czym polegają, czym się różnią" Gazeta Prawna, 3 lipca 2021. https://www.gazetaprawna.pl/prawnik/orzecznictwo/artykuly/10970985,skarga-konstytucyjna-nadzwyczajna-sad-najwyzszy-marek-dobrowolski.html.
  6. Domańska, Aldona. „Czy skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego spełniła swoje cele?" Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, nr 93 (2020): 103–116.
  7. Dworkin, Ronald. Biorąc prawa poważnie, tłum. Tomasz Kowalski. Warszawa: Aletheia, 1998.
  8. Ereciński, Tadeusz, Karol Weitz. „Skarga nadzwyczajna w sprawach cywilnych" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 7–19.
  9. Gizbert-Studnicki, Tomasz. „Reguły i zasady prawne" Państwo i Prawo, nr 3 (1988): 16–26.
  10. Hart, H.L.A. Pojęcie prawa, tłum. Jan Woleński. Warszawa: Aletheia, 1998.
  11. Justyński, Tomasz. Nadużycie prawa w polskim prawie cywilnym. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000.
  12. Kluza, Jan. „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach ze skargi nadzwyczajnej w sprawach cywilnych i karnych" Przegląd Sejmowy, nr 3 (2021): 261–279.
  13. Leszczyński, Leszek. „Konstytucyjne klauzule generalne – między konstrukcją legislacyjną a jej implementacją" Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1 (2022): 44–55.
  14. Leszczyński, Leszek. Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2001.
  15. Łopatka, Adam. „Jaką rolę przyznać zasadom współżycia społecznego w nowym kodeksie cywilnym PRL?" Państwo i Prawo, z. 10 (1960): 604–605.
  16. Michalak, Anna. „Skarga nadzwyczajna – dopełniający czy konkurencyjny wobec skargi konstytucyjnej instrument ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki" Przegląd Sejmowy, nr 2 (2019): 73–96.
  17. Morawska, Elżbieta. Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Toruń: TNOIK, 2003.
  18. Nowicki, Marek Antoni. „Uchylenie przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNSP) na skutek skargi nadzwyczajnej prokuratora generalnego prawomocnego wyroku w sprawie o zniesławienie wydanego dziesięć lat wcześniej na korzyść skarżącego. Wałęsa przeciwko Polsce [wyrok – 23 listopada 2023 r., Izba (Sekcja I), skarga nr 50849/21]" Palestra, nr 1 (2024): 102–120.
  19. Podczaszy, Joanna. „Koncepcja rządów prawa a jej stosowanie w Polsce", [w:] Rządy prawa i europejska kultura prawna, red. Andrzej Bator, Joanna Helios, Wioletta Jedlecka, 9–40. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014.
  20. Przedańska, Justyna. „»Ab ovo«, czyli o koncepcji państwa prawa", [w:] Administracja publiczna pod rządami prawa. Księga pamiątkowa z okazji 70-lecia urodzin prof. zw. dra hab. Adama Błasia, red. Jerzy Korczak, 393–407. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016.
  21. Radajewski, Mateusz. „Skarga nadzwyczajna (wybrane zagadnienia)" Państwo i Prawo, nr 3 (2020): 64–78.
  22. Radwański, Zbigniew, Maciej Zieliński. „Pojęcie klauzuli generalnej. Normy i przepisy prawa cywilnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
  23. Rojek-Socha, Patrycja. „Skarga nadzwyczajna przejdzie do lamusa". Prawo.pl. https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/co-dalej-ze-skarga-nadzwyczajna,528194.html.
  24. Rutherford, Samuel. Lex Rex. The Law and the Prince. A Dispute for The Just Prerogative of King and People. http://www.constitution.org/sr/lexrex.html.
  25. Safjan, Marek. „Zasady prawa prywatnego", [w:] System prawa prywatnego, t. I, Prawo cywilne – część ogólna, red. Marek Safjan. Warszawa: C.H. Beck, 2012.
  26. Sanetra, Walerian. „Skarga nadzwyczajna – «poprawianie» ustawodawstwa czy korygowanie błędów orzecznictwa sądowego?" Praca i Zabezpieczenie Społeczne, nr 1 (2019): 999.
  27. Skąpski, Michał. Ochronna funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2006. Lex.
  28. Sokolewicz, Wojciech. „Artykuł 2", [w:] Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, red. Lech Garlicki, Marek Zubik, t. V. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2016.
  29. Społeczne poglądy na funkcje prawa, red. Maria Borucka-Arctowa. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.
  30. Syryt, Aleksandra. „Skarga konstytucyjna a skarga nadzwyczajna: analiza porównawcza instytucji usuwania naruszeń wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP" Prawo i Więź, nr 4 (2022): 36–58.
  31. System prawa prywatnego. Część ogólna, t. II, red. Zbigniew Radwański, wyd. 3. Warszawa: C.H. Beck, 2019.
  32. Szczucki, Krzysztof. Komentarz do art. 89 ustawy o Sądzie Najwyższym. Lex, 2018.
  33. Szubert, Wacław. „Funkcje prawa pracy" Państwo i Prawo, z. 3–4 (1971): 567–583.
  34. Tuleja, Piotr. „Podstawowe problemy związane z interpretacją Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego", [w:] Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, red. Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego, 2006.
  35. Tuleja, Piotr. Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy). Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2003.
  36. Tuleja, Piotr. „Art. 2", [w:] Konstytucja RP, t. I: Komentarz do art. 1–86, red. Marek Safjan, Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Beck, 2016.
  37. Widło, Jacek. „O sądach obywatelskich, współpracy sędziów zawodowych i sędziów niezawodowych – uwag kilka" Zeszyty Prawnicze, nr 2 (2025): 75–102.
  38. Wilejczyk, Magdalena. „Integralna filozofia prawa Ronalda Dworkina a problem klauzul generalnych. Klauzule generalne jako odesłania wewnątrzsystemowe" Państwo i Prawo, nr 2 (2019): 3–15.
  39. Wilejczyk, Magdalena. „Zasady Draft Common Frame of Reference na tle zasad polskiego prawa prywatnego" Państwo i Prawo, nr 1 (2018): 51–65.
  40. Winczorek, Piotr, Tomasz Stawecki, Tatiana Chauvin. Wstęp do prawoznawstwa. Warszawa: C.H. Beck, 2023.
  41. Wronkowska, Sławomira, Maciej Zieliński, Zygmunt Ziembiński. Zasady prawa. Zagadnienia podstawowe. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1974.
  42. Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, red. Tomasz Stawecki, Jan Winczorek. Warszawa: Wolters Kluwer, 2014. Lex.
  43. Zembrzuski, Tadeusz. „Skarga nadzwyczajna w polskim postępowaniu cywilnym" Państwo i Prawo, nr 6 (2019): 123–138.
  44. Zembrzuski, Tadeusz. „Wpływ wprowadzenia skargi nadzwyczajnej na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia" Przegląd Sądowy, nr 2 (2019): 20–38.
  45. Zieliński, Maciej. Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis, 2012.
  46. Ziembiński, Zygmunt. „O pojmowaniu celu, zadania, roli i funkcji prawa" Państwo i Prawo, nr 12 (1987): 15–28.
  47. Ziembiński, Zygmunt. Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1983.
  48. Ziembiński, Zygmunt. Teoria prawa. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1978.
  49. Znamierowski, Cezary. Oceny i normy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)