logo czasopisma

Artykuły

Tom 63 Nr 4 (2026): Prawo i Więź

Between Legalism and Compromise: Mediation in Administrative Proceedings in Poland and Hungary

DOI:
https://doi.org/10.36128/xxhzms53
Przesłane
11 sierpnia 2026
Opublikowane
01-09-2026 — zaktualizowane 24-09-2026

Abstrakt

The article compares mediation in administrative proceedings in Poland and Hungary. Both introduced it into their general codes of administrative procedure (Hungary in 2005, Poland in 2017), but with opposite trajectories: Poland retained and recently expanded the institution, Hungary de-institutionalised it as a general tool in 2018, confining it to sectoral regimes. Using the dogmatic and comparative methods, it reconstructs both models and confronts their design with the evidence of practice. The decisive constraints prove structural, not technical: the principle of legality narrows the space for genuine negotiation, procedural time limits penalise consensual methods, and the culture of unilateral decision-making discourages authorities. Formal institutionalisation, unaccompanied by informational, organisational and cultural measures, does not translate into actual use.

Bibliografia

  1. Boyes-Watson, Carolyn. „Looking at the Past of Restorative Justice. Normative Reflections on Its Future." In Routledge International Handbook of Restorative Justice, edited by Theo Gavrielides, 3–19. Abingdon–New York: Routledge, 2019.
    Pokaż w Google Scholar
  2. Brooker, Penny. Mediation Law. Abingdon–New York: Routledge, 2013.
    Pokaż w Google Scholar
  3. Broński, Włodzimierz. „Efektywność mediacji w postępowaniu administracyjnym." Studia Prawnicze KUL, no. 3 (2019): 47–68. https://doi.org/10.31743/sp.8888.
    Pokaż w Google Scholar
  4. Chitashvili, Natia, and Irakli Burduli. „Paradigmatic Models of Mediation, Mandatory Eclectics or a Direct Decision." Prawo i Więź, no. 3 (2024): 23–60. https://doi.org/10.36128/priw.vi50.883.
    Pokaż w Google Scholar
  5. Chludziński, Bartłomiej, and Bartosz Pilitowski. „Przyczyny spadku liczby spraw kierowanych do mediacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym w opinii sędziów i referendarzy sądowych." Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 85, no. 3 (2023): 201–217.
    Pokaż w Google Scholar
  6. Dauter-Kozłowska, Agnieszka. „Stosowanie mediacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym." Przegląd Prawa Publicznego, no. 1 (2020): 71–88.
    Pokaż w Google Scholar
  7. Dobkowska, Bogusława. „Mediacja w postępowaniu administracyjnym." Gubernaculum et Administratio, no. 2(30), vol. 1 (2024): 81–94. http://dx.doi.org/10.16926/gea.2024.02.01.05.
    Pokaż w Google Scholar
  8. Explanatory memorandum to the government bill amending the Code of Administrative Procedure and certain other acts, Sejm (Parliament) of the Republic of Poland, 8th term, paper no. 1183.
    Pokaż w Google Scholar
  9. Forgács, Anna. „44. Az egyezség megkötése." In Kommentár az általános közigazgatási rendtartásról szóló törvényhez, edited by Gergely Barabás, Bertold Baranyi and Marianna Fazekas, 552–557. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  10. Gulyásné-Kovács, Erzsébet. „A törvényes képviselői feladatok ellátásának segítése és más szolgáltatási, szervezési feladatok." In Kommentár a gyermekvédelmi törvényhez, edited by Gréta Mattenheim, 391–392. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  11. Hoffman, István, and Krisztina F. Rozsnyai. „A gyermekvédelmi és gyámügyi igazgatás főbb szabályai." In Kommentár a gyermekvédelmi törvényhez, edited by Gréta Mattenheim, 676–716. Budapest: Wolters Kluwer Hungary, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  12. Hohmann, Balázs. A hatósági eljárás társadalmi ellenőrzésének lehetőségei. Pécs: Tudatosan a Környezetünkért Egyesület, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  13. Jakubiak-Mirończuk, Aneta. „Effectiveness of Mediation – Between Effort and Result." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 13–34. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.13-34.
    Pokaż w Google Scholar
  14. Kalisz, Anna, and Alina Serhieieva. „The Development of Mediation in Poland and Ukraine: A Comparison and Prospects for Experience Exchange." Studia Iuridica Lublinensia 32, no. 3 (2023): 89–109. https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.3.89-109.
    Pokaż w Google Scholar
  15. Karpiuk, Mirosław. „Mediation in Administrative Proceedings and Its Role in Amicable Dispute Resolution." ADR. Arbitraż i Mediacja 16, no. 1 (2023): 49–58. https://doi.org/10.17951/adr.2023.16.1.49-58.
    Pokaż w Google Scholar
  16. Klonowski, Kamil. „Charakter administracyjnej sprawy mediacyjnej." Przegląd Prawa Publicznego, no. 6 (2020): 68–82.
    Pokaż w Google Scholar
  17. Kmieciak, Zbigniew. Mediacja i koncyliacja w prawie administracyjnym. Kraków: Zakamycze, 2004.
    Pokaż w Google Scholar
  18. Kocot-Łaszczyca, Agnieszka, and Grzegorz Łaszczyca. Mediacja w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2018.
    Pokaż w Google Scholar
  19. Kovač, Polonca. „Mediation and Settlement in Administrative Matters in Slovenia." Hrvatska javna uprava 10, no. 3 (2010): 743–769.
    Pokaż w Google Scholar
  20. Kovács, András Gy. „Mitől szabályozó egy hatóság?" In Verseny és szabályozás 2008, edited by Pál Valentiny and Ferenc L. Kiss, 13–45. Budapest: MTA KTI, 2009.
    Pokaż w Google Scholar
  21. Leszczyński, Leszek. „Mediation and the Judicial Type of the Application of Law. Context of the 'Opening up' of Decision-Making Processes." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 35–48. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.35-48.
    Pokaż w Google Scholar
  22. Liebmann, Marian. „Introduction." In Mediation in Context, edited by Marian Liebmann, 4–17. London–Philadelphia: Jessica Kingsley Publishers, 2000.
    Pokaż w Google Scholar
  23. Maurer, Hartmut, and Christian Waldhoff. Allgemeines Verwaltungsrecht. München: C.H. Beck, 2020.
    Pokaż w Google Scholar
  24. Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Centrum Mediacji Gospodarczej przy Krajowej Izbie Radców Prawnych. Mediacja w postępowaniu administracyjnym. Podręcznik dla pracowników administracji publicznej. Warszawa, 2019. https://www.gov.pl/attachment/64c05284-a18a-4cb5-b495-33c5f118cc9d [accessed: 29.07.2026].
    Pokaż w Google Scholar
  25. Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Ocena funkcjonowania ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (OSR ex post). Warszawa, 24 March 2022. https://legislacja.gov.pl/projekt/12362152 [accessed: 1.08.2026].
    Pokaż w Google Scholar
  26. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2021 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2022. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
    Pokaż w Google Scholar
  27. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2022 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2023. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
    Pokaż w Google Scholar
  28. Naczelny Sąd Administracyjny. Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2023 roku. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny, 2024. https://nsa.gov.pl/dokumenty/sprawozdania-roczne/ [accessed: 1.08.2026].
    Pokaż w Google Scholar
  29. Niczyporuk, Janusz. „Evolution of Forms of Deciding an Administrative Case." Studia Iuridica Lublinensia 30, no. 5 (2021): 475–484. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.5.475-484.
    Pokaż w Google Scholar
  30. Pilipiec, Sławomir, and Patryk Patoleta. „Perception of Mediation and Online Mediation by Trainee Attorney-at-Law at the Lublin Bar Association of Attorneys-at-Law." Studia Iuridica Lublinensia 32, no. 4 (2023): 117–132. https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.4.117-132.
    Pokaż w Google Scholar
  31. Pollitt, Christopher, and Geert Bouckaert. Public Management Reform. A Comparative Analysis – into the Age of Austerity. Oxford: Oxford University Press, 2017.
    Pokaż w Google Scholar
  32. Przybysz, Piotr. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el., 2026.
    Pokaż w Google Scholar
  33. Przylepa-Lewak, Agata. „Mediacja jako forma komunikacji w postępowaniu administracyjnym." Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius) 69, no. 2 (2022): 61–73. https://doi.org/10.17951/g.2022.69.2.61-73.
    Pokaż w Google Scholar
  34. Przylepa-Lewak, Agata. „Profesjonalizacja zawodu mediatora." Studia Prawnicze i Administracyjne 21, no. 3 (2017): 59–64.
    Pokaż w Google Scholar
  35. Przylepa-Lewak, Agata. „Socjologiczno-prawne aspekty mediacji." Studia Prawnicze i Administracyjne 24, no. 4 (2018): 35–39.
    Pokaż w Google Scholar
  36. Przylepa-Lewak, Agata. „The Patient as a Party to Mediation – the Rights, Needs and Barriers to Access." Journal of Law (Ivane Javakhishvili Tbilisi State University), Special Edition (2026): 48–66. https://doi.org/10.60131/jlaw.2.2026.11900.
    Pokaż w Google Scholar
  37. Przylepa-Lewak, Agata. „Współczesne wyzwania mediacji medycznej." Krytyka Prawa 15, no. 3 (2023): 238–254. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.631.
    Pokaż w Google Scholar
  38. Przylepa-Lewak, Agata, and Katarzyna Hanas. „Dziecko jako uczestnik mediacji." ADR. Arbitraż i Mediacja 18, no. 1 (2025): 117–130. https://doi.org/10.17951/adr.2025.18.1.117-130.
    Pokaż w Google Scholar
  39. Przylepa-Lewak, Agata, and Marzena Myślińska. „Mediacja wobec kryzysu w wymiarze sprawiedliwości." Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3 (2026): 33–47. https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2026.3.33.
    Pokaż w Google Scholar
  40. Przylepa-Lewak, Agata, and Marzena Myślińska. „Zasady wpisu na listę stałych mediatorów w Polsce – w kontekście dyskusji nad profesjonalizacją zawodu mediatora." Krytyka Prawa 14, no. 1 (2022): 74–91. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.509.
    Pokaż w Google Scholar
  41. Recommendation Rec(2001)9 of the Committee of Ministers to member states on alternatives to litigation between administrative authorities and private parties, adopted on 5 September 2001.
    Pokaż w Google Scholar
  42. Roche, Declan. „Dimensions of Restorative Justice." Journal of Social Issues 62, no. 2 (2006): 217–238. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2006.00448.x.
    Pokaż w Google Scholar
  43. Rozsnyai, Krisztina F. „41. § A hatósági közvetítő." In Nagykommentár a közigazgatási eljárási törvényhez, edited by Gergely Barabás, Bertold Baranyi and András Kovács, 362–370. Budapest: Complex, 2013.
    Pokaż w Google Scholar
  44. Rozsnyai, Krisztina F. „A közigazgatási perjog néhány alapelvi aspektusa." Acta Humana, no. 1 (2019): 107–122. https://doi.org/10.32566/ah.2019.1.6.
    Pokaż w Google Scholar
  45. Rozsnyai, Krisztina F. „Az eljárási kötelezettség aktuális kérdései." Közigazgatás-Tudomány, no. 1 (2022): 125–139. https://doi.org/10.54200/kt.v2i1.32.
    Pokaż w Google Scholar
  46. Rozsnyai, Krisztina F. „The Procedural Autonomy of Hungarian Administrative Justice as a Precondition of Effective Judicial Protection." Studia Iuridica Lublinensia 30, no. 4 (2021): 491–503. https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.4.491-503.
    Pokaż w Google Scholar
  47. Rozsnyai, Krisztina F., and István Hoffman. „New Hungarian Institutions against Administrative Silence: Friends or Foes of the Parties?" Studia Iuridica Lublinensia 29, no. 1 (2020): 109–127. https://doi.org/10.17951/sil.2020.29.1.109-127.
    Pokaż w Google Scholar
  48. Suwaj, Robert. „Mediation as a New Form of Settling Administrative Matters in Poland." Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 72, no. 12 (2019): 18–26. https://doi.org/10.33226/0137-5490.2019.12.4.
    Pokaż w Google Scholar
  49. Tabernacka, Magdalena. „Mediacje w postępowaniu administracyjnym – uwarunkowania aksjologiczne i prakseologiczne." Kontrola Państwowa, no. 3 (2018): 77–88.
    Pokaż w Google Scholar
  50. Wegner-Kowalska, Joanna. „Mediacja w sprawach administracyjnych – pytania i wątpliwości." Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, no. 6(75) (2017): 40–53.
    Pokaż w Google Scholar
  51. Wilbrandt-Gotowicz, Martyna. „Commentary on Article 96a." In Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel and Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 9th edition. Warszawa: Wolters Kluwer, 2026.
    Pokaż w Google Scholar
  52. Wilbrandt-Gotowicz, Martyna. „Zasada dobrowolności mediacji w sprawach administracyjnych." Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, no. 6(81) (2018): 34–46.
    Pokaż w Google Scholar
  53. Zienkiewicz, Adam. „Mandatory Mediation – Remarks on Determining a Dispute's Suitability for Mediation and the Parties' Concerns Regarding Mediation." Studia Iuridica Lublinensia 27, no. 3 (2018): 61–71. https://doi.org/10.17951/sil.2018.27.3.61-71.
    Pokaż w Google Scholar

Downloads

Download data is not yet available.