Sądy kopne w Wielkim Księstwie Litewskim - Kanecki, Oskar (PRAWO i WIĘŹ, 2026)
Historia sądów kopnych na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego rozpoczęła swój bieg wraz z zajęciem na przełomie XIII i XIV wieku ziem ruskich. W XVI stuleciu ich działalność unormowały statuty litewskie. Swoją właściwością rzeczową sądy kopne obejmowały przede wszystkim kradzieże, rzadziej zabójstwa. W postępowaniach brali udział chłopi, Żydzi, Tatarzy, a także szlachta. Najczęściej inicjowali je właściciele ziemscy. Walka szlachty o prywatne interesy sprawiała, że miewały one gwałtowny przebieg. W celu wymuszenia na oskarżonym przyznania się do winy stosowano niekiedy tortury. Przeprowadzał je kat. Obrady odbywały się pod gołym niebem. W sprawach szczególnej wagi o ich terminie informowali woźni sądowi. Nadzorowali oni również toczące się postępowania i sporządzali z nich relacje. Nie ingerowali jednak w treść zapadających rozstrzygnięć. Te mogły zostać potwierdzone, zmienione, a nawet skasowane przez sądy grodzkie. Sądy kopne przetrwały do XVIII wieku. Ich zaletami pozostawały szybkość działania, dobra znajomość miejsca popełnienia przestępstwa oraz duża determinacja sędziów w ściganiu sprawców.