Inicjatywa dotycząca specjalnego trybunału ds. zbrodni agresji przeciwko Ukrainie – wyzwania i perspektywy - Kułaga, Łukasz (PRAWO i WIĘŹ, 2023)
Rosyjsko-ukraiński konflikt zbrojny uaktywnił szereg inicjatyw mających na celu zebranie dowodów popełnionych w jego trakcie zbrodni międzynarodowych oraz zagwarantowanie indywidualnej odpowiedzialności karnej ich sprawców. Procesy te, mimo ich niezwykłego stopnia intensywności nie pozwalają jednakże osądzić sprawców zbrodni agresji. Jurysdykcja Międzynarodowego Trybunału Karnego w tym zakresie odnosi się bowiem tylko do zbrodni popełnionych przez obywateli państwa strony Statutu na terytorium innego państwa Strony. Natomiast wykonywanie jurysdykcji przez sądy krajowe państw trzecich może doznawać szeregu potencjalnych ograniczeń. W tej sytuacji Ukraina wszczęła kampanię na rzecz utworzenia specjalnego trybunału ds. zbrodni agresji przeciwko Ukrainie (STAU). Artykuł przedstawia zarys tej inicjatywy oraz problemy prawny, które wymagałyby rozstrzygnięcia w przypadku jej realizacji. Przeanalizowane zostają warianty powołania STAU z uwzględnieniem dwóch podstawowych możliwości –na podstawie międzypaństwowego traktatu wielostronnego oraz we współpracy z organizacją międzynarodową (np. ONZ, UE, Rada Europy). W tym kontekście omówione zostają również immunitet przedstawicieli państwa od obcej jurysdykcji karnej oraz mogące mieć zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność państwa.