Europejski Trybunał Praw Człowieka trybunałem konstytucyjnym Europy? - Wiśniewski, Adam (PRAWO i WIĘŹ, 2021)
Europejski Trybunał Praw Człowieka określa się mianem najbardziej efektywnego spośród wszystkich międzynarodowych trybunałów praw człowieka na świecie. Jednakże u progu trzeciej dekady XXI wieku ETPC staje przed coraz poważniejszymi wyzwaniami. Niezależnie od kryzysu spowodowanego niewydolnością mechanizmu implementacyjnego Konwencji spowodowanej ogromną ilością napływających skarg, po fali eurosceptycyzmu, pojawiły się tendencje populistyczne widoczne zwłaszcza w niektórych krajach europejskich. Sam Trybunał stał się silnej przedmiotem krytyki, zwłaszcza ze strony niektórych państw stron EKPC. W tym kontekście zasadne wydaje się również postawienie innego pytania o aktualność wspomnianej wcześniej debaty na temat konstytucyjnego charakteru ETPC? W szczególności idzie o to, czy nadal można mówić o konstytucyjnym charakterze strasburskiego Trybunału?Próba odpowiedzi na to pytanie podjęta została prze pryzmat debaty na temat konstytucyjnego charakteru ETPC, a następnie, co się z tym wiąże, zagadnienie konstytucyjnego charakteru orzeczeń tego międzynarodowego organu sądowego. Następnie kwestia konstytucyjnego charakteru Trybunału przenalizowana została w kontekście jego legitymizacji we współczesnych warunkach panujących w Europie.Autor dochodzi do wniosku, iż zjawisko konstytucjonalizacji ETPCz jest raczej pewnym długotrwałym procesem niż istniejącym stanem rzeczy. Przebieg tego procesu i jego wynik uzależniony jest od różnych czynników, przy czym szczególnie ważną rolę pełni poziom legitymizacji ETPCz. Poziom ten z kolei uzależniony jest zarówno od czynników wewnętrznych, pozostających w gestii samego ETPC, jak i zewnętrznych, w tym od postawy państw-stron, w tym ich najwyższych sądów krajowych oraz ich gotowości do wykonywania wyroków strasburskiego trybunału.Istotna rola ETPC w tym procesie oznacza, iż może on przyczyniać się zarówno do pogłębiania procesu konstytucjonalizacji, jak do jego osłabiania. Wiele zależy od samego Trybunału, jego odwagi, poziomu wydawanych orzeczeń, a także gotowości państw do uznawania roli konstytucyjnej ETPC.  Długofalowo ETPC nie tylko nie powinien zaprzestać realizowania swojej misji urzeczywistnienia ducha Konwencji i obrony praw człowieka w Europie, ale powinien ją realizować w sposób konstytucyjny, jako trybunał konstytucyjny Europy w dziedzinie praw człowieka.