Zastosowanie teorii: analitycznej H.Harta i integralnej R.Dworkina w kulturze prawa stanowionego - Kotowski, Artur (PRAWO i WIĘŹ, 2021)
Artykuł dotyczy analizy możliwości zastosowania analitycznej teorii prawa Herberta Harta oraz integralnej teorii prawa Ronalda Dworkina do opisu prawa, w tym procesu jego stosowania, w systemach prawnych opartych o monocentryczny katalog źródeł w postaci prawa stanowionego. Rozważania te poprzedzono syntetyczną charakterystyką głównych założeń obu omawianych koncepcji. W przypadku analitycznej teorii prawa H.Harta zwrócono uwagę na jej ogólny aspekt metodologiczny oraz sposób krytyki teorii prawa jako rozkazu autorstwa Johna Austina. Omówiono też, cenne dla jurysprudencji kontynentalnej rozważania Harta w kwestii semiotycznej analizy wypowiedzi powinnościowych, które ten formułował w oparciu o teorię performatywów. Wykorzystanie przez Harta pragmatycznej analizy języka prawa umożliwiło w pełniejszy sposób opisać różne przejawy tego zjawiska w kontynentalnej kulturze prawnej, przede wszystkim czyniąc precyzyjniejsze rozróżnienie na normy powstające w procesach stanowienia a stosowania prawa. W dalszej kolejności przedstawiono główne założenia koncepcji R.Dworkina, zwracając uwagę nie tylko na powszechnie znany podział na standardy (zasady) i reguły, ale również na rzadziej komentowany sposób krytyki tego autora, skoncentrowany na pozytywistycznym uwikłaniu w nominalizm pojęciowy i pogląd o możliwości ograniczenia wyjaśnienia prawa wyłącznie w oparciu o analizę semiotyczną, co Dworkin określił jako „ukąszenie semantyczne”. Zarówno teoria: analityczna H.Harta i integralna R.Dworkina powstały w odniesieniu do rozumienia prawa w kulturze common law. Dodatkowo w obu tych koncepcjach autorzy starali się właściwie opisać i wyjaśnić mechanizm precedensowości, ze szczególnym uwzględnieniem tych sytuacji, w których sędzia anglosaski nie dysponował regułą z prawa stanowionego, ale dyskrecjonalnie tworzył prawo (problem tzw. trudnych przypadków). Obie koncepcje wymagają dostrzeżenia tego aspektu i dostosowania ich założeń do specyfiki kultury prawa stanowionego.